Het mirakel van Athene

Drie maanden geleden was Athene nog een smerige chaos, maar nu ligt de stad te blinken. Vanuit de lucht kan elke straatconversatie worden gevolgd....

Hij is er altijd. Hoog in de hemel boven Athene glijdt hij door de lucht.

Overdag, met het overdonderende lawaai van het grote-stadsverkeer, hoor je hem niet. Pas 's avonds, vanaf het dakterras van het hotel, valt het gebrom van z'n motor op.

Boven de door gele schijnwerpers verlichte Acropolis hangt de witte zeppelin die over Athene waakt. Hij zweeft vaste rondjes, dan glijdt hij in de richting van Pireaus, een kwartiertje later is ie alweer ver in het noorden, boven het Olympisch Stadion.

De zeppelin, de blimp zoals hij hier wordt genoemd, ziet er in z'n witte verschijning vriendelijk uit. Het is schone schijn. Het luchtschip is de vooruitgeschoven post van een veiligheidsoperatie die z'n weerga niet kent in de geschiedenis van de Olympische Spelen.

Liefst 1,2 miljard euro werd uitgetrokken om de 28ste editie van het grote vierjaarlijkse sportevenement zonder incidenten te laten verlopen. De zeppelin is zichtbaar, net als de duizenden camera's die de afgelopen maanden in het straatbeeld van de Griekse hoofdstad zijn opgehangen.

Er vliegen, buiten het luchtschip, constant negen helikopters door de lucht. Naast het olympisch dorp staat een batterij Patriotraketten. Boven Attica, de streek waarin Athene ligt, vliegen permanent Mirage-straaljagers. Nog hoger hangen de Awacs van de Navo. Vanuit de zeppelin die is volgehangen met communicatie-apparatuur ter waarde van 225 miljoen euro wordt de olympische stad in de gaten gehouden. Big Brother is watching you.

De knal van een klapband kan worden onderscheiden van het geluid van een bom, vaste mobiele telefoongesprekken, zelfs gewone conversaties op straat kunnen worden afgeluisterd. En dan maakt het niet uit welke taal er wordt gesproken. De software verstaat alle grote wereldtalen, inclusief Arabisch en Farsi.

Beneden, in de stad, heeft niemand er bewust weet van. De sfeer in de schoon geveegde straten is aan de vooravond van de openingsceremonie verre van grimmig. Gewone politiemannen zijn gekleed in groene T-shirts, ze dragen geen wapens, ze hangen eigenlijk rond, vooral bij de ingangen van de metrostations. Zeventigduizend man dragen zorg voor de beveiliging bij de Spelen dat alles voor twee weken rennen, fietsen en zwemmen.

Op strategische punten, op het grote Syntagma-plein bijvoorbeeld, staan bewapende politiemensen in blauwe uniformen. Compleet met automatische wapens en kogelvrije vesten. Blonde toeristen met rugzakken manoeuvreren tussen hun voertuigen door, foto's maken is niet gewenst.

Honderd meter verderop, voor het parlementsgebouw, lopen de in klederdracht gehulde paleiswachten, de Evzoni, als vanouds met hun karakteristieke, schoppende passen heen en weer. Als ze even stilstaan bij hun wachthokjes, gaan toeristen naast hen op de foto. Er is veel veranderd in Athene, maar sommige zaken zijn van alle tijden.

De Griekse metropool, altijd een morsige, stoffige stad, vol met door auto's dichtgeslibde straten de gemiddelde snelheid in Athene ligt op negen kilometer per uur heeft een ware metamorfose ondergaan. De straten zijn schoon, de metrostations (sommige zoals dat van de Acropolis staan vol met klassieke kunst) worden om de minuut gepoetst, de gebouwen hebben een lik verf gekregen.

De nieuwe tram zoeft naar de kust, het vliegveld is nieuw en effici, de graffitiloze metro's glijden langs gloednieuwe stations, waarvan er elke dag eentje schijnt te worden geopend. Woensdag ging dat van de heilige Antonius open. Op tientallen plaatsen in de stad liggen ook de olympische accommodaties blinkend te wachten op de sportieve strijd die vanaf morgen geleverd gaat worden.

Drie maanden geleden leek het halen van de olympische deadline nog een onmogelijke zaak. Maar de Grieken, geholpen door duizenden al dan niet illegale arbeiders uit Albanin andere arme landen, hebben iets groots verricht: Athene is klaar voor de 28ste zomerspelen. Zelfs de sceptische Atheners zijn verbaasd dat het is gelukt. Geloofde een meerderheid tot voor kort dat de deadline niet gehaald zou worden, nu het toch is gelukt, is ruim 88 procent ervan overtuigd dat het ook meteen maar de 'beste' Spelen uit de sportgeschiedenis zullen worden.

In 1997 kregen ze deze Olympische Spelen toegewezen, de Spelen kwamen na 1896, toen de moderne editie van het sportevenement voor het eerst werd gehouden, dus 'thuis'. Maar pas in 2000 gingen de Grieken echt aan het werk aan de olympische locaties, aan de metro, aan de noodzakelijke wegenbouw. Onder leiding van Gianni Angelopoulos-Daskalaki, de vrouw die de Spelen naar Athene haalde, en die werd teruggehaald door een wanhopige organisatie om nog te redden wat er te redden viel.

Mevrouw Angelopoulos heeft er altijd in geloofd dat de deadline, vrijdag 13 augustus 2004, gehaald zou worden. Al heeft ze heel wat slapeloze nachten gekend. 'Ik heb een marathon afgelegd met de snelheid van een sprinter', zei ze deze week. Om de Grieken aan het werk te krijgen en te hn, heeft ze afwisselend 'verleid en gedreigd', zegt ze met een glimlach. Maandagavond stond ze als een vorstin in het Atheense muziektheater samen met IOCpresident Jacques Rogge de Griekse president Kostas Stefanopoulos op te wachten. Nu kan ze eindelijk lachen om de grappen die de laatste maanden in Griekenland over de Spelen werden verteld.

Vraagt een man aan een vriend wanneer de openingsceremonie is. Zegt deze dat het 13 augustus is. Oh, zegt de man, dat gaan we met de bouwwerkzaamheden niet halen. Vraagt hij vervolgens: 's Ochtends of 's avonds? 's Avonds. Antwoord: Dan halen we het.

Iedereen heeft het nu over het 'mirakel van Athene', over een ooit smerige stad, die een enorme gedaanteverwisseling heeft ondergaan. De vele straathonden zijn tijdelijk opgesloten in het dierenasiel (er zijn er vijftienduizend afgemaakt, beweren sommige dierenliefhebbers), de illegale hoeren uit Oost-Europa zijn uit het gebied rond het Larissa-stadion verdreven, de bedelaars zijn geheel uit het straatbeeld verdwenen.

Dat, althans, valt te lezen in de vele verhalen die dezer dagen over Athene worden geschreven. Wie wat beter kijkt, ziet gewoon bedelaars rond de kerken hangen, waar ze van de popes als vanouds wat centen krijgen toegestopt. Achter het Larissa-station, waar Athene nog net zo grauw en morsig is als vroeger, stoppen de bussen uit Boekarest en Sibiu, en staan op sommige straathoeken geblondeerde vrouwen te wachten op klanten.

In het aangeharkte groene park rond het Zappion, daar waar het Holland Heineken Huis met zijn grote oranje schermen voor een tijdelijke dissonant zorgt, vechten de straathonden hard voor hun territorium.

Maar onmiskenbaar is Athene een andere stad geworden, al hoor je in de euforie van dit moment vrijwel niemand over de enorme kosten (meer dan zeven miljard euro) die de bouw van al die olympische projecten met zich heeft meegebracht. Wat wij hebben gepresteerd is bovenmenselijk, zegt minister van Openbare Orde Giorgios Voulgarakis. 'We hebben meer uitgegeven dan we ons eigenlijk konden veroorloven.'

De lasten voor de Griekse belastingbetaler(gemiddeld inkomen zo'n tienduizend euro per jaar) zullen na de sluitingsceremonie enorm zijn. Het begrotingstekort zal ruim uitschieten boven de 3 procent die door de EU wordt toegestaan. De gewone Griek verwacht veel van deze Spelen, misschien wel teel.

In de Plaka, de toeristenwijk, is het rustig. In de aanloop naar de Spelen werden krankzinnige bedragen gevraagd voor hotelkamers waardoor nu een op de zes kamers leeg staat.

'Komen de toeristen nog?', vraagt een souvenirverkoper, terwijl hij T-shirts buiten hangt. De olympische souvenirs lopen nog niet, zegt hij, de meeste aandacht gaat vooralsnog uit naar de shirts van het Griekse voetbalelftal dat in Portugal op wonderbaarlijke wijze Europees kampioen werd. Katsouranis, Tsiartas en, vooral de nummer 9, Charesteas, zijn de nieuwe helden van de natie.

Een Amerikaanse familie schuifelt voorbij. Ze hebben, vertellen ze, van hun ministerie van Buitenlandse Zaken te horen gekregen dat ze zich in Griekenland niet als Amerikanen moeten manifesteren. Dus geen luidruchtig gedrag, geen discussies over politiek met de Grieken die massaal de Irakpolitiek van Bush afwijzen, en bij wie nog veel oud zeer leeft vanwege de Amerikaanse hulp aan het gehate kolonelsregime in de jaren zeventig. Amerikaanse sporters gaan deze weken niet in teamkleding de straat op.

Bush senior zal de openingsceremonie bijwonen, zijn zoon komt niet. Een populaire mop in de koffiehuizen van Athene gaat over Bush die een bezoek brengt aan de rus op de Acropolis. George W. kijkt er rond en zegt dan: 'De klootzak die dit op zijn geweten heeft krijgen we te pakken.'

Dinsdagavond, op diezelfde Acropolis. Het is er ongekend rustig, in het theater van Herodus Atticus aan de voet van de tempelheuvel repeteert een orkest. Het Parthenon baadt in het goudkleurige zonlicht. Ernaast zitten enkele olympische officials uit Jamaica over de kansen van hun atleten te praten. Olympisch kampioen op de 100 meter Maurice Greene krijgt een harde dobber aan onze Assefa Powell, beweren ze. Achter hen, in de verte, vanuit de richting van de haven van Pireaus, komt de witte zeppelin aanzweven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden