Het Mini-mirakel van Born

Twee jaar geleden leek het gedaan met de autofabriek in Born. Vandaag heropent koning Willem-Alexander het bedrijf waar nu glanzende Mini Hatchbacks van de band rollen.

'Het is en blijft een mirakel', zegt vakbondsbestuurder Henk van Rees, die al twintig jaar bij autofabrikant Nedcar over de vloer komt. 'Twee jaar geleden stonden we met de rug tegen de muur en dreigden 1.500 man op straat te komen. En nu werken er al weer meer dan 2.000 mensen. Het perspectief is dat het aantal zelfs kan doorgroeien tot 3.000.'


Vandaag heropent koning Willem-Alexander de Limburgse autofabriek, ooit opgericht door DAF als compensatie voor de sluiting van de mijnen. Hij treedt daarmee in het voetspoor van zijn moeder en oma, die eveneens op ijkmomenten naar Born togen. Op 27 juni 1968 opende koningin Juliana officieel de DAF-fabriek. Op 19 december 1995 gaf koningin Beatrix het startsein voor de gecombineerde productie van de Mitsubishi Carisma en Volvo S40/V40.


Het begon twee jaar geleden met een simpel sms'je van VDL-topman Wim van der Leegte aan directeur Joost Govaarts van Nedcar, kort nadat Mitsubishi had aangekondigd de stekker uit de Limburgse fabriek te halen. Zo'n fantastisch bedrijf, icoon van de maakindustrie, mocht toch niet zomaar verdwijnen, vond Van der Leegte.


Govaarts had al contact gelegd met BMW. Maar de aangekondigde sluiting van Nedcar eind 2012 dreigde roet in het eten te gooien. Met Van der Leegte aan boord kwamen de onderhandelingen in een stroomversnelling. BMW wilde in Born wel de Mini Hatchback laten maken, maar geen eigenaar worden van de fabriek. VDL (Van Der Leegte Groep) nam Nedcar voor 1 euro over van Mitsubishi, en haalde BMW als eerste klant van het nieuwe VDL Nedcar binnen.


Half november 2012 liep de laatste Mitsubishi - een Colt - van de band. Daarna werd de fabriek ingrijpend verbouwd voor de productie van Mini's. Bijzonder was ook de regeling die voor het personeel werd getroffen. Eind 2012 werden 1.500 mensen ontslagen, maar ze kregen allemaal een terugkeergarantie van VDL.


Een deel van het personeel werd ingezet bij de ombouw van de fabriek. Anderen vonden tijdelijk elders een baan. Ongeveer 250, vooral oudere werknemers hielden zich 'werkfit' met vrijwilligerswerk bij de gemeente Sittard-Geleen. Enige honderden medewerkers liepen stage bij BMW in München en de Mini-fabriek in Oxford.


En nu zijn ze bijna allemaal weer terug in Born. VDL Nedcar hield de afgelopen maanden zelfs sollicitatiegesprekken voor 400 nieuwe vacatures. Volgens Van der Leegte zijn op dit moment ruim 2.100 werknemers aan de slag. Wie deze dagen op de snelweg A2 langs het fabrieksterrein rijdt, kan het niet zijn ontgaan: de parkeerplaatsen staan weer bomvol.


'Dit is het mooiste wat je als vakbondsman kan overkomen', zegt FNV'er Van Rees, die op het punt staat met pensioen te gaan. Hoe anders is dat 30 kilometer verderop, net over de grens, bij Ford in Genk. Het Amerikaanse autoconcern sluit de Belgische vestiging eind dit jaar, waardoor meer dan 4.000 werknemers hun baan verliezen of al hebben verloren. Meerdere Ford-mensen hebben bij Nedcar gesolliciteerd.


Over precieze productie-aantallen doen VDL en BMW nog vaag. De fabriek in Born, waar bijna duizend hypermoderne oranje robots zijn geïnstalleerd, heeft een capaciteit van 200 duizend wagens per jaar. Met BMW zijn contracten gesloten die minstens tot 2021 lopen. Eerder dit jaar zei BMW-directielid Klaus Draeger tijdens een rondleiding door de fabriek dat er dit jaar zo'n 10 duizend en volgend jaar zo'n 50 duizend auto's zullen worden gemaakt.


Maar er wordt ook onderhandeld over de productie van een tweede model, vanaf 2016. Vermoedelijk gaat het om de Mini Countryman, die nu in de fabriek in het Oostenrijkse Graz wordt gemaakt. Maar er zijn ook onbevestigde berichten dat het om een heel nieuw model gaat. De verwachting is dat de contracten binnenkort getekend zullen worden.


VDL-baas Van der Leegte nam vorige maand al vast een voorschot op een tweede model met de aankondiging dat er binnen enkele jaren duizend nieuwe arbeidsplaatsen bijkomen. Het personeel hoopt dat VDL op termijn ook een tweede automerk als klant binnen zal slepen. Tien jaar geleden nog werd zowel voor Mitsubishi (de Colt) als voor DaimlerChrysler (de Smart ForFour) geproduceerd. Of nog eerder, toen in Born gelijktijdig Mitsubishi's en Volvo's van de band rolden. 'Je bent minder kwetsbaar als je niet slechts van één klant afhankelijk bent', aldus Van Rees.


De directie van VDL Nedcar wil zich daarover nog niet uitlaten. 'Onze focus ligt eerst op het vlekkeloos lanceren van de Mini', zei directeur Govaarts eerder dit jaar. 'Daarna kijken we stapje voor stapje verder.'


De verwachtingen zijn hoog gespannen in Limburg, waar de banen niet voor het oprapen liggen. Van der Leegte, de Brabantse no-nonsense industrieel, wordt bewierookt als de redder van Nedcar. In april werd hij benoemd tot Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, een trapje hoger dan de officier die hij al was. 'Een echte ondernemer, wars van dikdoenerij, rangen en standen', zei minister Henk Kamp van Economische Zaken. 'Wat de maakindustrie is voor de Nederlandse economie, is Wim van der Leegte voor de maakindustrie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden