Dagkoersen Uw politieke nieuwsbrief

Het MH17-onderzoek: de rechtsstaat en ‘de man in het Kremlin’

Soerkov werkt sinds 1999 voor het Kremlin. Hij richtte het theater in van Poetins politiek. Foto: Soerkov op 7 mei 2013. Beeld epa

De persconferentie van het Joint Investigation Team (JIT) over het onderzoek naar de aanslag op de MH17 maakt ook op het Binnenhof de tongen los. Zeker nu de onderzoekers blijken te beschikken over een afgetapt gesprek van een topadviseur van Vladimir Poetin. 

Verder: Menno Snel onder vuur wegens kafkaëske praktijken bij de Belastingdienst en de afscheidsreceptie van Sybrand Buma.

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze politieke nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Klik dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan.

HET MH17-ONDERZOEK
Strijd om de waarheid

In maart 2020 is het zover: in de zwaar beveiligde rechtbank bij Schiphol begint dan het proces tegen vier personen die volgens het Openbaar Ministerie een grote rol speelden bij het neerhalen van de MH17. Veel details werden niet bekendgemaakt bij de persconferentie van het Joint Investigation Team (JIT) woensdag, maar hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke verzekerde dat er voldoende bewijs is tegen de vier verdachten. Het gaat om drie Russen en één Oekraïner die destijds betrokken waren bij de separatistische beweging rond Donetsk. Wat hun rol precies was bij de aanslag op MH17, moet volgend jaar blijken. ‘De zittingszaal is de enige plaats waar wij in alle openheid kunnen spreken,’ aldus Westerbeke. ‘Zo werkt het in een rechtsstaat.’

Het JIT is nog niet zo ver om ook de beschuldigende vinger naar de machthebbers in Rusland te wijzen, maar de onderzoekers blijken wel te beschikken over een afgeluisterd telefoongesprek van een hoge functionaris in Moskou, Vladislav Soerkov, een man die door de rebellen werd omschreven als ‘onze man in het Kremlin’. In het afgetapte gesprek met de separatistenleider Aleksandr Borodai pleit Soerkov voor meer militaire steun vanuit Rusland. 

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma zag woensdagmiddag meteen de potentieel brisante betekenis van het door het JIT geopenbaarde telefoonverkeer: ‘Soerkov is een topadviseur van Poetin!’

Zeker is dat deze Soerkov een even fascinerend als omstreden figuur is in de entourage van Poetin. Hij wordt gezien als de drijvende kracht achter de informatieoorlogen van het Kremlin. Dat hij nu opduikt in het MH17-dossier kan ook gezien worden als een clash van wereldbeelden. Hoofdofficier Westerbeke wil naar eigen zeggen de waarheid achterhalen; Soerkov gelooft daar niet in, verklaarde een voormalige medewerker eerder tegen de BBC. ‘Nothing is true. There is no truth. There are alternative truths.’

Het Kremlin blijft voorlopig in elk geval weigeren om informatie te verstrekken aan het JIT. Minister Ferdinand Grapperhaus maakte woensdag bekend dat Nederland diplomatieke stappen heeft genomen vanwege de Russische onwil om mee te werken. Wat die maatregelen precies zijn, blijft onduidelijk. Premier Mark Rutte sluit ondertussen niet uit dat hij met Poetin gaat bellen als dat ‘dienstig’ is. ‘Stap voor stap. We voeren de druk op.’

BUMA ZEGT ADIEU
‘Ik wil niet meer’

Buma's nieuwe profielfoto op Facebook. Beeld Facebook Sybrand Buma

Het opmerkelijkste aan de afscheidsreceptie van CDA-partijleider Sybrand Buma was wat er niet gebeurde, aldus politiek verslaggever Ariejan Korteweg. Geen toespraak van premier Rutte, met wie hij toch aan de wieg had gestaan van het kabinet Rutte III. Geen toespraak ook van Kamervoorzitter Arib, die doorgaans aantreedt bij vertrekkende Kamerleden.

Buma wilde het graag sober houden, zeiden ze bij het CDA. Dus roemde Pieter Heerma, zijn opvolger als fractievoorzitter, nog eens de bumor van Buma, waarvan in partij-annalen reeds in 1997 melding werd gemaakt.

Waarna Buma in zijn eigen speech kon laten horen dat bumor niet zomaar flauwekul is. In Leeuwarden, waar hij burgemeester wordt, moesten ze er nog aan wennen, zei hij. Daar waren ze geneigd zijn uitspraken letterlijk te nemen, wat soms tot verwarring leidde. Helaas, voorbeelden bleven uit.

Zijn meest rake woorden leende hij van anderen. Van Annie MG Schmidt kwam de typering van die – voor het CDA kennelijk heerlijke – vijf jaren in de oppositie: Het was het vers Ik wil niet meer, ik wil niet meer!

‘Ik wil geen handjes geven!

Ik wil niet zeggen elke keer:

Jawel mevrouw, jawel meneer...

nee, nooit meer in m’n leven!

Ik hou m’n handen op m’n rug

en ik zeg lekker niks terug!’

Aan dat ‘nooit meer in m’n leven’ kwam snel een eind. Om het gevoel te omschrijven dat hem vervolgens bekroop nadat het CDA weer regeringsverantwoordelijkheid had aanvaard, greep hij naar het klassieke kinderboek Wij gaan op Berenjacht van Michael Rosen. Bij elk probleem dat de berenjagers ontmoeten zegt de vader dan: ‘We kunnen er niet bovenover. We kunnen er niet onderdoor. O nee, we moeten er wel dwars doorheen.’

Zo bleek de jacht al snel geen feest te zijn. De woorden voor zijn gevoelens bij het vertrek vond hij bij J C Bloem: ‘Voorbij, voorbij, o en voorgoed voorbij.’

Een gedicht dat trouwens begint met de regel: ‘De gloeiende avond in de kleine stad.’ Wat ze in Leeuwarden wellicht weer minder passend vinden.

DEBAT VAN DE DAG
Snel wil een ‘menselijke’ Belastingdienst

Staatssecretaris Menno Snel van Financiën (D66) in de Kamer. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

‘Een cowboyteam dat grossierde in onzorgvuldigheid, fouten en etnisch profileren.’ Zo omschreef columniste Sheila Sitalsing vandaag de Belastingdienst die jaagde op vermeende fraudeurs met kinderopvangtoeslagen. Zo ver wilde staatssecretaris Menno Snel woensdag bij een debat in de Tweede Kamer niet gaan, maar hij erkende wel dat de dienst zich in deze zaak, waarbij honderden mensen ten onrechte hun toeslagen moesten terugbetalen, ‘niet van zijn meest menselijke kant heeft laten zien’.

De beschuldiging dat Snel zich actief zou hebben bemoeid met een onderzoek naar de toeslagenaffaire wierp de D66'er echter verre van zich. ‘Deze aantijgingen zijn echt onjuist.’ Trouw en RTL Nieuws berichtten dinsdag dat de interne onderzoekers geen toegang kregen tot computerschijven van onder meer de FIOD en de MKB-afdeling van de Belastingdienst, ook al drongen zij daar wel bij Snel op aan.

Volgens Snel zijn de auditors later zelf tot de conclusie gekomen dat vervolgonderzoek weinig zin had. Hij erkende dat je, ‘als je het rapport zo leest, zou kunnen denken’ dat zijn ministerie de onderzoekers op andere ideeën bracht. ‘Maar wij hebben de auditors geen strobreed in de weg gelegd. Het idee dat wij dat zouden doen, vond ik echt heel pijnlijk.’

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Vragen of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Wilt u Dagkoersen elke werkdag per e-mail ontvangen? Klik dan hier ‘Volkskrant politiek’ aan. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden