Het menselijk tekort

Blijft ze bij hem of gaat ze weg? Dat is de belangrijkste vraag van de week. Als ik Carla Bruni was, zou ik blijven. En een gat in de lucht springen bovendien. Mannen zonder macht zijn veel leuker dan mannen met. Ze hebben minder praatjes en meer tijd, worden niet de hele tijd gebeld of gemaild en ze hebben nooit 'hoofdpijn'. Ze schenken glaasjes wijn voor je in als je moe thuiskomt. Ze hebben misschien wat minder geld, maar daar zorgt een vrouw vandaag de dag zelf voor.


Het is een raadsel waarom vrouwen op mannen met macht vallen. Het cliché wil dat ze dat doen om op die manier zelf ook wat macht te verwerven. Als Carla zo'n clichévrouwtje is, heeft ze inmiddels allang geconcludeerd dat ze een kat in de zak heeft gekocht en is ze binnen een paar maanden vertrokken. Haar liefdescv (Eric Clapton, Donald Trump, Mick Jagger - in hun gloriedagen) biedt Sarkozy weinig hoop.


Van alle menselijke tekorten is de zucht naar macht vermoedelijk de onuitroeibaarste. Misschien komt dat doordat het niet zozeer een menselijk tekort is maar een dierlijk tekort. De Wille zur Macht tref je bij alle hiërarchisch georganiseerde diersoorten aan. Alleen zie je apen en tijgers in interviews niet eindeloos kronkelen en draaien en leuteren; ze gaan gewoon recht op hun doel af. Als Liesbeth Spies een aap was, zou ik haar een stuk sympathieker vinden.


Volgens Thomas Hobbes is het verlangen naar macht ook de mens aangeboren, wat resulteert in een permanente staat van oorlog. Maar hoe aangeboren en onuitroeibaar wellicht ook, toch is van alle menselijke tekorten de zucht naar macht óók de onbegrijpelijkste. Bij apen en tijgers is de motivatie duidelijk: macht = seks. Maar die drijfveer lijkt me bij bijvoorbeeld een Liesbeth Spies niet aan de orde.


Mensen kunnen nadenken, kranten lezen en televisie kijken. Ze zien waar macht toe leidt, ze weten dat het altijd slecht afloopt. Waarom willen ze toch zo graag machtig zijn? Machtige mensen zijn meestal niet geliefd. Machtige mensen verpesten het plezier van niet-machtigen, aldus machtsdeskundige en psycholoog Mauk Mulder. Ze zijn vaak ook nog zo hypocriet als de pest. Mooie voorbeelden van hypocrisie tref je bijvoorbeeld aan bij Liesbeth Spies.


Lang geleden werden machtigen nog een beetje gecorrigeerd door filosofen. Aristoteles ontfermde zich over Alexander de Grote en Seneca over Nero, die hem daarvoor dan wel weer beloonde met de doodstraf. Plato bracht de machtigen vier kardinale deugden bij: intelligentie, rechtvaardigheid, moed en maat houden.


Maar filosofen houden zich tegenwoordig ver van de machtigen. In een interview in Trouw zei de Franse filosoof Michel Onfray vorige week dat het hem geen bal uitmaakte wie er ging winnen, Sarkozy of Hollande. Kiezers konden maar het best blanco stemmen.


Ik hoop dat Carla Bruni haar dochtertje Giulia, als ze over een paar jaar uitlegt wat macht is, de avonturen voorleest van Le petit Nicolas, in de jaren zestig bedacht door René Goscinny en Jean-Jacques Sempé. Uit het verhaaltje Voetballen: 'We hadden voor elke ploeg een aanvoerder nodig. Maar iedereen wilde aanvoerder zijn. 'Ik ben de sterkste', schreeuwde Odo. 'Ik moet aanvoerder zijn en iedereen die het er niet mee eens is, krijgt een stomp op zijn neus!' 'Ik ben de aanvoerder, ík zie er het mooiste uit!', schreeuwde Godfried, en Odo gaf hem een stomp op zijn neus. 'Als ik geen aanvoerder mag zijn, roep ik m'n papa en die stopt jullie allemaal in de gevangenis!', schreeuwde Rufus.'


En dat Giulia, Nicolas en Carla daar dan alle drie de slappe lach van krijgen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden