Het mechaniek van de eurotreur

Wat een geluksvogel is die Mark Rutte toch! Hij moest gisteravond bij het diner met zijn Europese collega-regeringsleiders een forse hete aardappel naar binnen werken. Brusselse bureaucraten gaan indringend meekijken of het economisch allemaal fatsoenlijk marcheert - niet alleen bij de platzakke Grieken of Ieren, ook bij ons.


Dat is in Nederland een hoogst onwelkome boodschap. Maar laat nu net die drie militairen zijn vrijgelaten door Kadhafi. Daar komt Mark Rutte aanzienlijk liever mee thuis. Hop, weg die hete aardappel, in de bosjes ermee.


Van de week ging het net zo. De Brusselse top van gisteren werd woensdag voorbesproken in de Tweede Kamer. Het spook van het Nee tegen Europa van 2005 waart daar nog altijd rond. Ook al zijn we zes jaar en een miljarden noodfonds voor armlastige eurolanden verder. In grote landen gaat het debat over de noodzaak van afstemming, omdat de euro de spanning van te veel uiteenlopende lidstaten niet kan verdragen. In een klein land dat zich snel gemangeld weet tussen de groten, gaat het over soevereiniteit. Met onze soevereiniteit is niks aan de hand, bezwoer Rutte woensdag. Een beetje geïnformeerde krantenlezer weet beter.


Maar ook toen kwam de premier gemakkelijk weg omdat op dat moment een zaaltje verder minister Hillen alle vuur trok. Hij had zich vergist in de zeden bij de marine. Opgeruimd zei Rutte dat hij met mandaat van de Kamer naar Brussel ging.


Daar leek het op, hoewel het Kamerdebat meer leerde over het mechaniek van het Europese chagrijn. Dat begon met de vaststelling van PVV-lid Louis Bontes dat er 'geen millimeter soevereiniteit naar Europa mag, nu niet, nooit niet'. Brussel gaat zich intensief bezighouden met lonen, belastingen en pensioenen en de kwestie in Den Haag is of je dat aantasting van soevereiniteit mag noemen.


Ja natuurlijk, vond D66 net als Bontes. Met dat verschil dat de vrijzinnig liberalen dit een uitstekende zaak vinden en een grote sprong voorwaarts in de richting van een Europese politieke unie. Als Rutte een kerel en een staatsman was, zou hij dat volmondig erkennen. Aldus D66.


Maar zo simpel zijn de zaken niet. Rutte en de regeringspartijen CDA en VVD moesten zich in bochten wringen. Geen wonder, als je in Brussel wilt instemmen met verstrekkende maatregelen en tegelijk wilt uitdragen dat er niks loos is aan een eurosceptische Kamer.


Dat laatste is tegenwoordig het geval. Er ligt een motie van Arie Slob van de ChristenUnie: Europa moet met zijn rotpoten van onze lonen, pensioenen en belastingen afblijven. Die motie is aangenomen met een boeiende meerderheid van PvdA, SP, CU, SGP en PVV. Rutte heeft on the record gezegd dat hij zich er helemaal in kon vinden.


Vandaar de noodzaak van bijna cruijffiaanse redeneringen: er is niks aan de hand tot er wat aan de hand is. Zo pleegt minister Jan Kees de Jager het letterlijk te zeggen. Er is niets besloten tot alles besloten is. Nederland levert weliswaar bevoegdheden in, maar daarvoor krijgen we zelf meer soevereiniteit terug (Ormel, CDA). Soevereiniteit inleveren, dat doen alleen de landen die straks onder curatele staan (Rutte). Er worden strakke regels opgesteld voor alle euro-landen, maar die gelden alleen voor de zwakke broeders.


Het is een bekend patroon. Zo is het met de invoering van de euro en Schengen ook gegaan. De voordelen worden breed uitgemeten. Leuk één munt op vakantie, dan hoef je niet te wisselen. Mooi die open grenzen, kun je lekker doorrijden. De kleine lettertjes komen later. In de vorm van asielzoekers die ook geen grenspaal meer aantreffen. Of in de vorm van Grieken die jarenlang onopgemerkt uit de europot konden snoepen. De Kamer moest worden overgehaald, de voldongen feiten zien we daarna wel weer.


Vandaag, morgen en de komende weken zal Rutte virtuoos vertellen. Hij moet de oppositie verleiden, aangezien de gedogers van de PVV zeker tegen nieuwe Europese bemoeizucht zullen stemmen. Wij zullen horen dat Nederland ook zonder Europa al aan beperkte loonstijging doet; dat onze pensioenleeftijd juist een voorbeeld is voor Brussel; en dat wij zelf mogen beslissen hoe we die belastingregels invullen.


Het zal even knap zijn als bij de Kunduz-missie, die heus echt honderdtwintig procent een politiemissie zou worden. En net als in dat geval zal over een paar maanden of over een half jaar blijken dat de werkelijkheid er anders bij ligt.


De mensen zullen boos zijn, de regering zal zeggen dat het van Europa moest.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden