Het lot van de eerste Nederlandse moskee

Eerst zat de zaal vol, nu zijn ze blij met een handjevol.

De Mobarak-moskee, die in 1955 de eerste van Nederland was. Beeld Toine Heijmans

De moskee heette jarenlang 'de moskee', want er was geen andere. Heerlijke, kalme tijd. In de voortuin een bordje met de mededeling dat iedereen welkom is voor informatie over de exotische religie die eindelijk in Nederland was geland. 1955: de islam heette nog het mohammedanisme, een moslim was een mohammedaan en de eerste imam van Nederland was een zendeling. Als ze een lezing hielden, zegt zijn zoon Zubair Akmal, zat de zaal vol.

Nu zijn ze blij met een handjevol. Nu verspreiden ze folders met de tekst: Hoe kunnen we ons behoeden voor een derde wereldoorlog? Nu sturen ze honderden boeken gratis het land in, Wereldcrisis en de weg naar vrede, naar alle media, naar alle Tweede Kamerleden, naar alle senatoren, naar alle gemeenten en universiteiten - en bijna niemand geeft gehoor. 'Sommige journalisten sturen het boek terug', zegt Safeer Siddiqui, de jonge imam die handig het 60-jarig bestaan van de eerste Nederlandse moskee aangrijpt als uniek verkoopargument.

De moskee kreeg een naam, Mobarak, en is nu één van de vijfhonderd moskeeën in een land met een miljoen moslims en een hoop gedoe. Bakstenen huis in Benoordenhout, een beetje weggedoken onder bomen. Vitrage voor de ramen; Hollandser krijg je het niet. De minaretten zijn er later bij gesprokkeld - daar had de buurt destijds al moeite mee, daarom duurde het bouwen ook best lang.

Safeer heeft drie grondleggers geregeld voor een gesprek, ze dragen een topi en verlangen naar vroeger. Hun slogan: Liefde voor iedereen, haat voor niemand. 'De beginjaren waren fantastisch', zegt Hibatunnoer Verhagen, vroege bekeerling en nu voorzitter. 'Deze plek - het was een oase van vrede, de gróte wereld van de islam die hier openging. Die broederschap.' 'De mensen', zegt Zubair, die als jongen met zijn vader uit Pakistan kwam naar Den Haag, in de moskee woonde en nu tandarts is, 'hadden respect voor ons. Die hele negativiteit is veel later pas ontstaan.' Eigenlijk pas na 9/11, en daarna is het nooit meer geworden zoals het was.

Op zijn laptop laat Safeer een televisie-interview zien met de eerste imam, die in bijna accentloos Nederlands uitleg geeft. 'Die spreekt beter Nederlands dan de gemiddelde imam van nu.' En dat is een understatement. 'En dat is een probleem.' De meeste moskeeën, zegt Hibatunnoer, 'zijn in zichzelf gekeerd. Hun organisaties zijn belangengroepen geworden.'

Beeld Toine Heijmans

Ze zijn van de Ahmadiyya, een aparte tak in de islam die geweld afwijst en de messias aanvaardt, en daarom worden ze verketterd als ongelovigen. Zitten ze klem tussen 'de andere islam' die ze niet accepteert, en Nederlanders die moslims sowieso niet accepteren.

Ze houden moed en blijven folders verspreiden. De wereld verandert, 'het begrip rechtvaardigheid verdwijnt, het is een uiterst gevaarlijke situatie', zegt Abdul Hamid van der Velden, die 16 was toen hij zich bekeerde (1961) in deze moskee. 'De hele islamitische wereld ligt in puin', zegt Hibatunnoer. Daar ligt dus een opdracht. Maar voor gematigde moslims die zich afkeren van geweld is weinig interesse. Afgelopen herfst kwam hun leider, kalief Mirza Masroor Ahmad naar Nederland, hield er een pleidooi voor vrede in de Tweede Kamer, maar op een enkeling na hielden de media zich schuil. 'Waarom is dat toch', zegt Safeer steeds. 'Dat is ook jouw verantwoordelijkheid toch?'

Als iedereen schreeuwt, hoort niemand de fluisteraars. Gelukkig bestaan ze dus zestig jaar, dat brengt alvast wat journalisten op de been. Zestig jaar lang heeft niemand last van ons gehad, zegt Safeer. Er was een brandbom in 1987, de broer van Zubair moest uit het raam springen, dat is het enige. De daders zijn nooit gevonden. 'Het kunnen ook best moslims zijn geweest.'

Beeld Toine Heijmans

Maar goed. Nu bouwen ze trots een tweede moskee, in Almere Poort, de eerste steen is gelegd. Zestigduizend mensen uit 'de stad van de PVV' stuurden ze ter geruststelling een folder: rood-wit gebouw met minaret en grasdak. Hij heet Baitul-Afiyat: Het huis van vrede en harmonie.

Geen enkel bezwaar werd ertegen ingediend, geen wanklank werd gehoord, zegt Zubair. 'Dat geeft hoop', zegt Safeer.

Nou ja, Toon van Dijk, leider van de plaatselijke PVV, had een duidelijke boodschap: ook deze moskee heeft de 'intentie om Almere op de kortst mogelijke termijn van alle Nederlandse kenmerken te ontdoen en er een islamitische nederzetting van te maken'.

Sta je dan, met je goeie gedrag en je heimwee naar vroeger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden