PROFIEL

Het lijkt erop dat de truckterorrist in zijn eentje handelde

Aanslag Nice

Niets wees erop dat Mohamed Lahouaiej Bouhlel wel eens een terroristische aanslag kon gaan plegen. De 31-jarige Tunesiër, sinds tien jaar woonachtig in Nice, stond niet te boek vanwege radicale opvattingen, bij de Franse noch de Tunesische autoriteiten.

De vrachtwagen waarmee de aanslag werd gepleegd. Beeld afp

Bouhlel heeft drie kinderen en een vrouw die hem inmiddels zou hebben verlaten. Hij zou hebben gewerkt als vrachtwagenchauffeur, maar sinds een ongeval enkele maanden geleden zat hij thuis. Buren noemen hem tegenover verslaggevers 'op zichzelf'. Hun begroetingen werden door de norse Tunesiër zelden beantwoord.

Bij de politie stond Bouhlel bekend als kleine crimineel. Er was sprake van vuurwapenbezit en huiselijk geweld. In maart kreeg hij een voorwaardelijke straf omdat hij bij een verkeersruzie een medeweggebruiker had belaagd met een houten pallet. Wekelijks moest hij zich bij de politie melden.

Strafblad

De man wekte niet de indruk zeer religieus te zijn. Een enkele bron noemt 'vrouwen en salsa' als liefhebberijen van de man uit Msaken, een voorstadje van de Tunesische badplaats Sousse.

Daarmee komt zijn profiel gedeeltelijk overeen met dat van de jonge mannen die het afgelopen jaar grote aanslagen pleegden in Brussel en Parijs. Ook zij hadden een strafblad voor misdrijven als diefstal en geweldpleging. Sommigen echter raakten ideologisch bevlogen en zetten de stap naar het jihadisme, samen met gelijkgezinden.

In dat laatste schuilt het verschil met de truckterrorist van Nice. Bouhlel was - voor zover bekend - geen lid van een terroristisch netwerk. Het lijkt erop dat hij zijn daad in zijn eentje heeft voorbereid en uitgevoerd.

Liveblog

Bij de aanslag in Nice zijn zeker 84 mensen om het leven gekomen, onder wie tien kinderen. De dader is een 31-jarige Franse Tunesiër. De Franse regering heeft drie dagen van nationale rouw aangekondigd en ondertussen liggen nog vijftig kinderen in het ziekenhuis. Volg alle ontwikkelingen in dit liveblog of lees het nieuwsbericht.

Zo goed als onzichtbaar

Juist dat maakt het volgens Edwin Bakker, terrorisme-expert van de Universiteit Leiden, zo verontrustend. 'Een verschrikkelijk eenvoudige actie met verschrikkelijke gevolgen. Ik ben bang dat zijn 'succes' anderen ertoe zal aanzetten zijn voorbeeld te volgen.'

Voor veiligheidsdiensten zijn mensen als Bouhlel zo goed als onzichtbaar. Het is onbegonnen werk alle kleine criminelen van Arabische komaf te behandelen als potentiële terroristen. En zolang er geen sprake is van een omvangrijke, door verschillende personen voorbereide operatie, zoals in Parijs, is er weinig dat terrorismebestrijders alarm kan doen slaan.

'Radicalisering op afstand is het moeilijkst te stoppen', zegt Joshua Cheung van de Quilliam Foundation in Londen. 'Iemand in Raqqa stuurt een boodschap uit en elk individu in elke Europese stad kan eraan gehoor geven. Iedereen kan zo'n aanslag plegen. Je laat geen sporen na. Je hoeft alleen een vrachtwagen te huren.'

Het naambordje bij het adres van Bouhel. Beeld afp

Oproep

Mogelijk heeft Bouhlel zo inspiratie opgedaan, eenzaam achter zijn laptop. Tijdens de laatste vastenmaand bracht Al Hayat, de mediabranche van Islamitische Staat, een video uit met tips om westerse doelen aan te vallen, zoals met een SUV door een menigte rijden. Twee jaar geleden riep IS-woordvoerder Abu Mohammed al Adnani op westerlingen, 'in het bijzonder de verachtelijke, vuile Fransen', af te slachten met messen, ze van een hoog gebouw te gooien of hen 'te overrijden met je auto'.

De meest expliciete oproep dateert van ver daarvoor. Onder de kop 'De ultieme maaimachine' bepleitte het jihadistisch tijdschrift Inspire al in 2010 het soort actie dat vrijdag in Nice werd uitgevoerd: een vrachtwagen die op een plek 'met zo veel mogelijk voetgangers' door de menigte rijdt. 'Denk eraan dat mensen, zodra ze beseffen wat er gebeurt, alle kanten op rennen, naar plekken waar het voertuig hen niet kan raken. Bestudeer daarom de route goed van tevoren.'

'Dit zou in Israël niet meer kunnen gebeuren'

Het is september 2014 als IS-woordvoerder Muhammad al-Adnani zijn westerse aanhangers in een video instructies geeft: 'Als je geen zelfgemaakte bommen hebt of kogels, richt je dan op de individuele ongelovige Amerikaan, Fransman, of een van hun bondgenoten. Sla zijn hoofd in met een steen, slacht hem af met een mes, rijd hem over met je auto, werp hem naar beneden vanaf een hoge plek, verstik hem, of vergiftig hem.' Doet Europa genoeg om aanslagen te voorkomen?

Propaganda

De autoriteiten, aldus het artikel, 'zullen geen idee hebben wat je van plan bent. Een vrachtwagen hebben is geen blijk van terroristische bedoelingen'. Het is, kortom, 'een simpele operatie met een geweldig resultaat'. Eigenlijk, zegt Edwin Bakker, is het een wonder dat zoiets niet eerder is gebeurd, althans niet in die omvang.

Nu dat wel het geval is, zegt hij, kan IS er in zijn propaganda mee aan de haal. Dat wordt volgens hem nog eenvoudiger nu westerse regeringen de aanslag als oorlogsdaad bestempelen. 'Maak de daad van één mafketel niet heroïscher dan het is. Zo krijgt IS precies wat het wil. Ergens in Irak of Syrië zit nu een stel mensen hard te lachen. Ze hebben er niets voor hoeven doen.'

De witte truck wordt weggesleept. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.