Het licht

De stad was druk, overal schitterden lichtjes en er waren kleine podia waarop danseressen en zangeressen de kou trotseerden. Bij de kraampjes werden Kerstversieringen verkocht, kinderen kregen van die kleine kleurrijke elektronische lampjes cadeau....

Twintig jaar geleden, toen ik Nederland voor het eerst binnenkwam, waren Kerst en Oud en Nieuw net voorbij. Er lagen overal kerstbomen op de stoep in de sneeuw, vergezeld van lege flessen. Ook hingen er vage geuren in de lucht.

De oosterse mens is altijd nieuwsgierig geweest naar het Kerstfeest.

Nu, tijdens lichtjesavond, had ik het gevoel dat ik het gemiste feest terugkreeg.

In het vaderland vieren we in dezelfde periode dezelfde feesten. Vanavond wordt daar het feest van de langste nacht van het jaar uitbundig gevierd, genaamd Yalda.

De essentie van het feest is het licht en we vieren het reeds enkele duizenden jaren.

Dit oeroude zonnewende-feest is in het vaderland behouden. Men heeft de islam als nieuwe religie er nadrukkelijk buiten gehouden.

De Germanen, de Kaninefaten en de Kelten hebben net als de oude Perzen rond dezelfde tijd uitbundige feesten gevierd, omdat de dagen langer werden en de nachten korter. De gezinnen kwamen bij elkaar, ze nuttigden feestelijke maaltijden en ze zetten net als de oude Perzen schalen vol fruit met voornamelijk granaatappels, als symbool van de zon, de liefde en de rijkdom, op tafel.

Ook zij hielden de nieuwe christelijke religie buiten hun lichtfeest. Tot keizer Constantijn de Grote besloot Kerstmis te vieren. Hij voegde Jezus aan het feest toe.

Deze keer trokken tijdens lichtjesavond de beelden en schilderijen van de geboorte van Jezus nadrukkelijk mijn aandacht. Ik bleef even langer bij een grote kerststal stilstaan, waar een grote kameel tussen de kippen en hanen stond.

Tussen al die drukte dacht ik aan keizer Constantijn de Grote. Waarom zou hij de geboorte van de Messias aan die natuurfeesten toegevoegd hebben?

Wat zou zijn opzet geweest zijn. Opeens dacht ik dat ik het wist: de tekst, hij is betoverd door de esthetiek van de tekst, de Bijbel.

Hij zou het gelezen hebben, herlezen hebben, onthouden hebben, gelispeld hebben en tegen zichzelf gezegd hebben: ‘Dit boek is groot. Het is meer dan wat het is. Als keizer wil ik het voor altijd laten doorgeven.’

Toen voegde hij de tekst aan de boom toe, denk ik.

De Bijbel dus, een zonderling boek. De tekst heeft op zich nooit een kerk nodig gehad. Het boek zelve is het licht.

Het leven heeft me veel gegeven. De Bijbel heb ik me eigen gemaakt. Hij is nu ook van mij. Een oud sieraad gedrukt in mijn handen als de beloning van mijn vlucht.

Tijdens het schrijven van deze tekst heb ik vernomen dat Ayatollah Hossein Ali Montazeri is overleden. Hij was een groot man. Ter zijner nagedachtenis dit vers:

‘Alle dingen zijn door hetzelve gemaakt,

En zonder hetzelve is geen ding gemaakt dat gemaakt is

In hetzelve was het leven,

En het leven was het licht der menschen.’

(Naar de beschrijving van Johannes.)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden