Het liberale verlangen naar een Verlosser: Oprah for President

'Hun tijd is op. Hun tijd is op. Hun tijd is op'

De anti-Trump is opgestaan. Die is niet blank en blond maar zwart, geen man maar vrouw. Zondagavond verscheen zij in Hollywood en veel Amerikanen reageerden verrukt. Naar dit moment snakten zij. Hier stond iemand die niet spreekt om te polariseren maar om te inspireren, die niet verdeelt maar samenbrengt, die niet alleen het donker ziet maar ook het licht. 'Aan de horizon gloort een nieuwe dag!', riep zij. De zaal huilde, juichte, klapte of keek in trance toe. Daarbuiten werd na afloop in koor getwitterd: 'OPRAH FOR PRESIDENT!!!'

Foto ap

Het was een religieuze ontlading. Zo groot zijn de frustraties bij veel Amerikanen, en niet alleen progressieve, over het onwaarschijnlijke presidentschap van Donald Trump. Dat het Oprah Winfrey was die dit losmaakte, is niet verrassend. Toen zij in 2011 stopte met haar door miljoenen bekeken praatprogramma op televisie, werd in afscheidsstukken al geconstateerd dat zij zo'n hoge status had bereikt dat ze niet meer vergeleken werd met mensen van vlees en bloed, maar met Jezus en God zelf.

Oprah sprak op de uitreiking van de Golden Globes voor de beste films en televisieprogramma's. Zij kreeg de Cecil B. DeMille Award, de prijs voor iemand die in haar of zijn leven een bijzondere bijdrage heeft geleverd aan de amusementsindustrie. Meteen na het begin van haar dankwoord was duidelijk dat er iets bijzonders aan het gebeuren was.

In de speech, perfect in zijn ritme, dictie, woordkeuze, persoonlijke inslag en boodschap, dankte zij al die vrouwen die zich vorig jaar sterk genoeg voelden om seksuele intimidatie en misbruik aan de kaak te stellen. Het gaat niet alleen om beroemde actrices, maar ook zij die werken in fabrieken, restaurants en het leger. 'Vrouwen wier namen we nooit zullen kennen.' Oprah vertelde het verhaal van een jonge moeder, Recy Taylor, die in 1944 in Alabama werd verkracht door zes gewapende blanke mannen. De vrouw stierf tien dagen geleden, kort voor ze 98 zou worden. Gerechtigheid is nooit geschied, de mannen werden niet vervolgd.

Maar nu, aldus Oprah, nu is de tijd van de 'wrede machtige mannen' voorbij. 'Hun tijd is op. Hun tijd is op. Hun tijd is op', zei ze, zichzelf herhalend als een zwarte predikant.

De toespraak ging vooral over de #MeToo-beweging. Er was geen directe verwijzing naar Trump. Maar toen Oprah sprak over het belang van de waarheid en zei meer dan ooit de pers te waarderen 'als we proberen onze weg te vinden in deze gecompliceerde tijden' met al die 'tirannen en slachtoffers en geheimen en leugens', was duidelijk waarop ze doelde.

Meteen na de toespraak begonnen de speculaties over haar presidentiële ambities. De Los Angeles Times citeerde Oprahs partner. Als het volk vindt dat zij moet proberen president te worden, 'zou zij dat absoluut doen', zei Stedman Graham. CNN vernam van twee naaste vrienden dat zij sinds enige maanden 'actief nadenkt' over deelname aan de presidentsverkiezingen van 2020. Duidelijk is dat een kandidatuur op veel enthousiasme kan rekenen. Een comédienne en een acteur twitterden zelfs dat Oprah een goed koppel zou vormen met Michelle Obama, een andere populaire zwarte Amerikaanse vrouw. Maar dat is een beetje al te dol.

Oprah Winfrey met haar partner Stedman Grahammet tijdens de Academy Awards in 2015. Foto epa

Zeker is dat Oprah andermaal bewees over een uitzonderlijke gave te beschikken om mensen het gevoel te geven dicht bij hen te staan. 'Zij was de moeder/zus/vrouw/lerares/vriendin die we nooit gehad hebben', schreef een krant bij haar afscheid als talkshowhost. Beroemde en gewone Amerikanen hadden bij haar gebiecht, uitgehuild, beterschap beloofd, gelachen en geheimen onthuld. Oprah luisterde, troostte, pakte ze bij de hand, huilde met ze mee en vergaf ze. En nu met Trump is ze ineens terug, als troostmoeder van een getroebleerde natie. Maar een presidentschap?

Hier past enige scepsis. Een verlangen naar een Verlosser is een slecht teken. Hoe groter de onmacht, hoe sterker het religieuze sentiment. Er zit iets van wanhoop in de Oprah-euforie: er zijn kennelijk geen politici die hoop bieden. Buiten kijf staat dat zij een speciale vrouw is. Ondanks een moeilijke jeugd, waarin zij als negenjarige verkracht werd door een familielid, werkte zij zich op tot 's werelds eerste vrouwelijke zwarte selfmade miljardair, met een eigen omroep, productiemaatschappij en tijdschrift. Niets garandeert echter dat zij ook een goede president zou zijn. Ironisch genoeg is het juist diezelfde Trump, ook buitenstaander en miljardair, die laat zien hoe moeilijk het presidentiële vak is.

Er volgde maandag dan ook al gauw een tegenbeweging van Amerikanen die zeiden: help, niet weer een celebrity als president zonder ervaring. 'Kunnen we eens ophouden met de benadering van de politiek als persoonlijkheidscultus', tweette iemand. Ira Madison van de site The Daily Beast wist wel waarom Oprah zoveel geestdrift wekte in heel Amerika. 'Het is omdat Oprah niet besluit hoeveel belasting je moet betalen. Oprah geeft geen bevel tot drone-aanvallen. Oprah hoeft geen racistische, homofobe en vrouwenhatende politici te paaien om wetten erdoor te krijgen.'

Dat is de presidentiële praktijk, en die kan hoogvliegers al snel hard doen landen.

Meer over