Analyse Volksopstanden Libanon

Het Libanese verzet lijkt een massaal volksfeest, maar het is serieus

Een betoging in Beiroet heeft soms iets weg van een feestje. Maar soms gaan er ook autobanden in brand, en zetten de ordediensten traangas en waterkannonnen in. Beeld Rebecca Fertinel

Toen de regering mensen wilden laten betalen voor WhatsApp was het genoeg geweest: Libanezen gingen de straat op, en nu willen ze een revolutie en een nieuwe regering.

In Libanon laten de politieke demonstraties van de afgelopen dagen zich gemakkelijk aanzien voor een massaal volksfeest. Dit was het beeld op maandagavond in de christelijke wijk van Beiroet: een menigte die bier drinkt, danspasjes maakt, ‘revolutie’ scandeert en nog eens een proostgebaar maakt.

Hoe gezellig het er ook uit ziet, het verzet van de Libanezen is serieus. De economie staat op instorten, bij benadering een op de drie jongeren is werkloos en de lokale munt, de Libanese pond, dreigt zijn waarde te verliezen. Benzinepompen dreigen al weken te sluiten. Vorige week donderdag maakte de regering een plan bekend om belasting te heffen op het gebruik van whatsapp: 20 dollarcent per dag voor het voeren van telefoongesprekken over het gratis sociale medium.

Daarop ging Libanon de straat op. Al een week zijn banken, scholen en de meeste winkels gesloten. Dagelijks gaan honderdduizenden inwoners de straat op, een flink gedeelte van de bevolking die nauwelijks de 6 miljoen aantikt. Ze eisen in navolging van protesten in andere Arabische landen sinds 2011 de val van ‘het regime’. In Libanon betekent dat de zittende macht, die hier wordt geassocieerd met grote corruptie.

Maandag probeerde premier Saad Hariri de geest terug in de fles te krijgen door wat hij zelf omschrijft als een ‘financiële coup’: salarissen van ministers en parlementariërs worden gehalveerd, onnodige overheidsinstanties zoals het ‘ministerie van Informatie’ zullen sluiten, de centrale bank moet miljarden ter beschikking stellen en de telecommunicatie- en elektriciteitsmarkt, peperduur en niet functionerend, wordt gesaneerd. Ook gaf de premier aan dat hij voorstander is van vervroegde parlementaire verkiezingen. Kan hij hiermee de regering redden? Dinsdag maakte Libanon, een van de meest inkomensongelijke landen ter wereld, zich op voor een nieuwe dag van protest.

Al dertig jaar, sinds het einde van de burgeroorlog in 1990, wordt Libanon geregeerd door een kliek van dezelfde politici en hun families: mannen als Michel Aoun, Nabih Berri, Gebran Bassil, Walid Jumblatt, Hassan Nasrallah en de families Gemayel en Hariri. Formeel zijn zij democratisch verkozen. Libanon heeft in tegenstelling tot andere landen in het Midden-Oosten een vorm van parlementaire democratie, die in de praktijk gebrekkig functioneert. De laatste parlementaire verkiezingen, in 2018, werden vijf jaar uitgesteld. In de praktijk danken deze politici hun macht aan een rigide systeem van sektarisme en patronage, dat enigszins doet denken aan de verzuiling in Nederland medio 20e eeuw. Libanese politici kopen hun macht door het verstrekken van banen en zelfs het financieren van huwelijken voor jonge volgelingen.

Waar politieke protesten in Irak en Egypte dit najaar hebben geleid tot grootschalig overheidsgeweld, verlopen de protesten in Libanon vooralsnog vreedzaam. Het leger lijkt de demonstranten zelfs te beschermen. Aanhangers van twee gevestigde partijen, de in Europa verboden sjiitische beweging Hezbollah en het eveneens sjiitische Amal, probeerden maandagavond in Beiroet de demonstranten naar huis te jagen. Zij werden ogenblikkelijk gearresteerd, zodat het feestelijke volksprotest kon doorgaan. 

Van Libanon, Indonesië tot Chili; overal gaan burgers de straat op uit woede over gestegen brandstofprijzen, de kosten van een metrokaartje of uit ongenoegen over hun corrupte of incompetente regeringen. Lees hier wat er in Zuid-Amerika en Indonesië gaande is:

Ecuador was snel klaar met de onrust, de rest van Zuid-Amerika probeert dat nu na te doen.

In Indonesië zijn corruptie, onderdrukking en vriendjespolitiek terug van weggeweest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden