PostuumAlexander Münninghoff (1944-2020)

Het leven van Münninghoff was minstens zo bont als zijn zinnen

Een van de gezichtsbepalende auteurs van De Haagsche Courant, Alexander Münninghoff, is dinsdag overleden.

Alexander Münninghoff.Beeld Hollandse Hoogte / Evert-Jan Daniels

Alexander Münninghoff is dinsdag op 76-jarige leeftijd na een ziekbed van enkele maanden overleden aan de gevolgen van kanker. Als journalist was hij ooggetuige van grote gebeurtenissen in de geschiedenis van de 20ste eeuw, maar hij was in eigen persoon óók de belichaming van die geschiedenis. Lezers van De Haagsche Courant kennen Münninghoff van fraaie barokke reportages over de nadagen van de Sovjet-Unie, waar hij, van origine slavist, tussen 1986 en 1991 correspondent was.

Waar de vele historische referenties en anekdoten in zijn verhalen vandaan kwamen, leerden zijn lezers pas toen Münninghoff op zijn 70ste zijn autobiografie De stamhouder publiceerde. Zijn levensverhaal bleek zowel schokkend als meeslepend. Het boek werd een bestseller, bekroond met de Libris Geschiedenis Prijs en door documentairemaker Ger Poppelaars bewerkt voor televisie.

Münninghoff werd op 13 april 1944 geboren in het huidige Poolse Poznan. Hij was enig kind van een Nederlands-Russische vader die vocht bij de Waffen-SS en een Baltisch-Duitse moeder die op de vlucht voor het Rode Leger westwaarts was getrokken. 

In april 1944 heette Poznan nog Posen, dat nog goeddeels Duitstalig was en in handen van de nazi’s. Tijdens Münninghoffs geboorte werd de stad door de geallieerden gebombardeerd. Zijn eerste levensuren bracht hij door in een schuilkelder. Zijn ouders zijn kort na de oorlog gescheiden. Münninghoffs moeder vertrok na de scheiding stante pede met haar kleuterzoon naar Duitsland, daardoor voelde zijn Nederlandse grootvader zich door zijn voormalig schoondochter van zijn stamhouder beroofd en liet hij zijn kleinzoon ‘terug ontvoeren’.

De jonge Münninghoff werd spelend op straat in Duitsland door Nederlandse ontvoerders gedrogeerd, en ontwaakte uren later op het landgoed van een steenrijke familie in Vught. Zijn moeder zag hij pas terug als volwassen man. Hij trof haar aan in een krot in Würzburg, levend beneden de armoedegrens. Van zijn vader, die in de oorlog aan de foute kant vocht en hem als jongeman verplichtte verhalen over zijn heldendaden aan het oostfront aan te horen, had hij zich toen al gedistantieerd.

Van 1974 tot 2007 was Münninghoff een van de gezichtsbepalende auteurs van De Haagsche Courant. Voor die krant vertoefde hij veel en vaak in Oost-Europa. De journalist die weinig Nederlands bloed had, kleefde vaak het adjectief ‘on-Nederlands’ aan. Hij hield van on-Nederlands lange volzinnen, on-Nederlands historische uitweidingen en on-Nederlands lange maaltijden, waarbij de drank rijkelijk mocht vloeien. 

Behalve Rusland-kenner was Münninghoff een groot schaakliefhebber en had hij verschillende biografieën van schakers op zijn naam staan. Door het succes van De stamhouder groeide Münninghoff na zijn pensionering nog uit tot bekende Nederlander. In december vorig jaar werd bij hem kanker geconstateerd. ‘De dood beschouw ik als een organisch deel van het leven en ik schik me daarin’, schreef hij na de diagnose aan zijn vrienden en intimi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden