Column

Het leven in Utopia is 'vreselijk'

Terug met Isabella naar het Talpa-televisiebos.

De set van Utopia.Beeld .

Isabella legt een hand om haar keel. Ze is hier één keer eerder teruggeweest, het zandpad ingelopen en in een boom geklommen, 'ga daar weg!' heeft ze geroepen over het hek heen, hard: 'ga daar weg!' Niemand luisterde, de loods onbereikbaar voor haar stem. Nu is ze terug voor de tweede keer, twee jaar later, en het beneemt haar opnieuw de adem. 'Bwrrr', zegt ze. 'Bwrrr.'

Hoe was het in Utopia, Isabella? 'Vreselijk.'

We wandelen door het bos, langs het dubbele hek dat Utopia van de wereld scheidt - het is een lege, schemerige middag en uit het groen maakt zich een man los. Isabella schrikt en zet haar personalitygezicht op, daar kom je een eind mee heeft ze geleerd. De man is van crowd support, dat staat breed over zijn schouders. Tussen de dubbele rij hekken, zegt Isabella, lopen bewakers. Mensen zijn gek. Ze klimmen in bomen. Ze eigenen zich haar leven toe, nog steeds. Van niks tot ster in vijf minuten - noem haar naïef, maar het was niet de bedoeling.

'Ik was natuurlijk ook boos op de maatschappij, op de politiek, op het korten op de zorg en op de scholen; dit was een kans om te laten zien dat we het zelf kunnen. Ik dacht écht dat we een zelfvoorzienend stukje Nederland gingen zijn met een akker, met kippen, koeien. En dat kan ook! Dat weet ik zeker.'

Elf maanden leefde Isabella Smit in Utopia, het televisieprogramma. Ze was bij de eerste groep van vijftien, opgesloten en tentoongesteld in hun camerabewaakte minimaatschappij. Utopia is geen Utopia, wist ze na vijf minuten. De sticker die producent Talpa op haar plakte was: 'een studentikoze verpleegkundige met een makkelijke babbel' en: 'een idealistische dame, die graag in Afrika vrijwilligerswerk zou doen'. Prima. Hield ze zich aan. 'Maar je hebt geen idee wat ze buiten met de beelden doen. De regie maakt er een heel eigen verhaal van. Een vriendin zei: wat doe jij raar ineens - doordat ze fragmenten aan elkaar plakken kwam ik als een weirdo over.'

Bwrrr. Maargoed, dat was te voorzien, zo werkt tv. Het gaat ook niet om Talpa of om de trucs die ze er uithalen, er was geen voorgeschreven script - 'toen niet'. De scènes die haar beroemd maakten, de vrijscènes met Giorgio (iemand heeft 250 keer seks geteld in Utopia) - ze was er zelf bij.

Beeld RV

Wat Isabella werkelijk de adem benam, waren de anderen.

De vrijdagavond dat ze begonnen, in de kou, begon ook het gedoe. 'Elke vijf minuten gedoe en al sla je me dood, ik weet niet meer waarover.' Idealisme vernauwt zich onmiddellijk tot gezeik, als het in praktijk wordt gebracht. 'Al dat praten, de hele tijd maar praten met die mensen. Dat we in de min staan en hoe komen we in de plus. Dat ze hun spullen niet opruimen. Het mooie is dat ik mezelf leerde kennen, dat ik leerde omgaan met mensen waar ik anders met een boog omheen zou lopen. Uit noodzaak. Maar achteraf begrijp ik niet waarom ik zolang bleef, en wílde blijven.'

Utopia het televisieprogramma viert zijn duizendste verjaardag - het is, schreef Menno van Dongen, iedereen ontgaan dat het nog steeds bestaat en succesvol is. Utopia het boek viert zijn vijfhonderdste verjaardag - aan Thomas Mores verhaal over de ideale samenleving, een eiland zonder privéeigendom, zonder sloten op de deuren, is nog steeds behoefte. Zoals er altijd behoefte blijft aan sprookjes.

Isabella: 'ik dacht écht dat we een zelfvoorzienend stukje Nederland gingen zijn met een akker, met kippen, koeien'Beeld .

Kenner Hans Achterhuis schrijft in de Volkskrant dat het 'supermysterieuze boekje Utopia' oorspronkelijk een andere titel had: 'Nergens'. Dus ook niet in de bossen van Crailo. De tekst lijkt hem vooral bedoeld om te lachen: sociale satire. Dat heeft Talpa goed gezien.

Isabella zegt: 'Voor de meesten is het gewoon lastig jezelf ten dienste te stellen van het grote. Dat is het moeilijke van een utopie. Ik denk dat iedereen het liefst leeft in zijn eigen utopie.'

Na haar vertrek uit Utopia vertelde Isabella stralend aan De Telegraaf en stralend aan Shownieuws: het was gewéldig. Dat was contractueel zo vastgelegd. Daarna klom ze in een boom en riep 'ga daar weg!' naar de achterblijvers. 'Ik denk dat ik ze wilde redden. Pas toen ik buitenkwam, werd alles duidelijk. Hoe ze je neerzetten. Hoe mensen op je reageren. Ik werd door wildvreemden besprongen in de supermarkt - vréselijk.' Het leverde haar een stalker op. Het duurde twee jaar voordat vrienden weer 'de echte Isabella' zien. 'Tijdens Koningsdag in Amsterdam doen wildvreemden dit' - ze kijkt me grondig aan - 'dat stáren'.

De vraag is niet waarom Utopia vreselijk is, de vraag is waarom mensen in sprookjes geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden