Column

Het leed dat wethouder heet

Hoe beschadigde gemeentebestuurders zichzelf weer in het gareel krijgen.

Vincent van den Bosch: `Naïef geweest.' Beeld null
Vincent van den Bosch: `Naïef geweest.'

Die van Ede zou een 'een inschattingsfoutje' hebben gemaakt. Die van De Ronde Venen was slachtoffer geworden van 'achterkamertjespolitiek'. Een wethouder uit Castricum zou de begroting hebben overschreden. Een collega uit Albrandswaard was loslippig geweest, die van Schinnen zou 'gelekt' hebben. In Wassenaar waren de onderlinge verhoudingen verziekt, in Hillegom was er een vertrouwensbreuk in het college, in Dokkum en Nijkerk ging het om de koopzondag, in Heemstede om een winkelcentrum, in Ooststellingwerf was er bonje in het college en de wethouder van Steenbergen sneuvelde op een videorel.

Op een klamme zomerse middag met rolwolken is heel veel wethoudersverdriet verzameld in strandtent Rapa Nui, halverwege Zandvoort en Bloemendaal. Niks jasje-dasje vandaag, er zijn blote voeten en hemden over de broek, de rieten stoelen staan op een houten vloer. 'Reputatiemanagement', dat is het onderwerp van deze bijeenkomst, georganiseerd door LoopbaanNaPolitiek. Zo'n 25 mensen zijn ervoor naar de kust gekomen, een enkele burgemeester en veel wethouders die de afgelopen maanden tussen de raderen kwamen.

Ontspannen gezelschap op dito locatie, zo op het eerste gezicht. Zodra je in gesprek raakt, blijkt die zenhouding een façade. Iemand vertelt dat hij zijn bedrijf aan de kant schoof en een halvering van zijn verdiensten voor lief nam om het gemeentebestuur in te gaan. Een ander zint op manieren om de mensen die hem ten val brachten terug te pakken. Er wordt gekettingrookt, verhalen worden uitgewisseld. Veel ex-bestuurders willen niet met naam of foto in de krant - zo gevoelig ligt hun vertrek. Maar allemaal beamen ze: vijftien jaar geleden was dit niet gebeurd. Toen waren de omgangsvormen anders. Dat kan van invloed zijn op de kwaliteit.

In 2015 stapten 144 wethouders voortijdig op - ruwweg 10 procent van het totale aantal. De eerste helft van dit jaar zijn daar nog een paar handenvol bijgekomen. In zeker de helft van de gevallen was dat onvrijwillig. Zoiets slaat wonden.

'Ik was nog lang niet klaar', vertelt Erika Spil (GroenLinks), die ruim twee maanden geleden moest aftreden als wethouder van De Ronde Venen. Gemeentebestuurder is een rol die je speelt, dit gaat niet over jou als persoon, had ze zich voorgehouden. Toch voelde de motie van wantrouwen als een aanslag op haar persoon. 'Dat schiet door je hele lichaam heen, zo heftig was het. Ik heb twee weken niet gegeten en geslapen.' Persoonlijke belangen liggen volgens haar ten grondslag aan het politieke conflict. Het hele college moest aftreden, was de eis; uiteindelijk waren zij en een collega de enigen die gingen. 'Ik heb niet de kans gehad me te verdedigen.' Spil wil snel weer aan de slag, als interim.

Vincent van den Bosch (D66) kreeg als wethouder van Steenbergen even landelijke bekendheid vanwege een middernachtelijke clash met iemand die hem met een videocamera opwachtte. 'Natuurlijk ga ik dat incident niet recht praten', zegt hij. 'Maar ik had het gevoel gestalkt te worden. Dit stond in een lange reeks.' Van den Bosch had zestien jaar ervaring als raadslid. Hij zou de acquisitie van nieuwe bedrijven voor Steenbergen aanpakken. Zijn eerste reflex: ik wil de klus afmaken. Achteraf kan hij de valkuilen aanwijzen waar hij in viel. Hij liet zich provoceren, had z'n Facebookpagina niet ontdaan van vakantiefoto's met pul bier in de hand, bleek zakelijke belangen te hebben in een Pools modellenbureau. Lokale politiek is oorlog, ondervond hij. 'Ik ben naïef geweest, dacht dat je in een kleine gemeente recht op privacy zou hebben.' Nu wil hij zijn bedrijf weer oppakken, maar merkt dat z'n loopbaan als wethouder zijn reputatie beschadigde.

Erika Spil: 'Twee weken niet gegeten.' Beeld null
Erika Spil: 'Twee weken niet gegeten.'

'Je staat er op zo'n moment alleen voor', vertelt Remco Ates (lokale partij HBB), sinds eind mei wethouder af in Heemstede. Ates sneuvelde op een verschil aan inzicht over een supermarkt. 'Het verhaal werd opgeklopt', vindt hij. 'Ik zag de noodzaak daartoe niet.' Ates denkt dat de kans op beschadiging als wethouder groter is geworden vanwege lossere coalities en soepeler omgang met afspraken.

Hoe nu verder, als gesneuvelde dienaar van het algemeen belang? Reputatiedeskundige Frank Peters kwam naar Zandvoort om tips te geven. Google jezelf, zegt hij: pagina 1, dat is jullie reputatie. Werk aan een Google cleanup. Bouw reputatievet op, zorg dat je een voorraadje hebt. Veel ex-wethouders geloven het niet: reputatie komt en gaat, als een rolwolk.

Hier spreekt het leed dat wethouder heet.

Reageren?

Remco Ates: 'Je staat er alleen voor.' Beeld null
Remco Ates: 'Je staat er alleen voor.'
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden