Het leed dat killer heels heet

Een schoen die mooi, lang en sexy maakt, mag pijn doen. Evelien van Veen zag haar gelijk bevestigd in het Victoria & Albert Museum in Londen.

null Beeld null

'En nu moet ik zeker platte schoenen gaan dragen', zeg ik tegen de fysiotherapeut. 'Ja, als dat enigszins mogelijk is', antwoordt hij. Als dat enigszins mogelijk is? Welk beroep denkt hij dat ik uitoefen? Ik heb weliswaar mijn lichtgroene Prada's aan, met plateauzolen en hakken van 12 centimeter, ik zie er toch niet uit als een paaldanseres? 'Ja, dat gaat misschien wel lukken', zeg ik. 'Ik zal de mogelijkheden eens onderzoeken.'

Ik heb vijfentwintig paar schoenen met hoge hakken en een kuitblessure. Die twee staan rechtstreeks met elkaar in verband. Een half leven rondlopen op hakken van veelal een centimeter of 10, zoals ik al ruim twee decennia doe -'Ik heb je nog nooit in het echt gezien', zei een buurtgenote op een klassenborrel laatst tegen me, wat tamelijk idioot klonk, maar er zit een kern van waarheid in - die eeuwige hoge hakken dus, die leiden tot korte kuitspieren. En als je dan op een dag een onschuldig potje tennis denkt te spelen, kan het zomaar zijn dat de boel krak zegt. Hetgeen bij mij geschiedde. Knal, een zweepslag, een gescheurde kuitspier; eerst een felle, stekende pijn en vervolgens een hoop gedoe met drukverbanden en rekoefeningen. En degelijke, platte schoenen dus, om de kuitspieren langzaam op te rekken en zo doende de blessure in de toekomst te voorkomen. Toe dan maar, voor mijn eigen bestwil. Ik koop een paar zwarte sandalen met een kurken zool van slechts anderhalve centimeter, peperdure om toch iets van het feestelijke gevoel te ervaren dat hoort bij de aanschaf van nieuwe schoenen. En ik loop er warempel de halve vakantie op - inderdaad best comfortabel op bospad en kiezelstrand, zulke sandalettes. Maar zodra de kuit zich gedeisd houdt en ik weer aan het werk ga, gooi ik ze in een hoek. En dan gaan die fijne lichtgroene hoge weer aan of die donkerbruine, die zwarte slingbacks en die krokoleren pumps. Licht knellend om de voorvoet, branderig op de late avond na een lange werkdag met borrel ná, verschrikkelijk onhandig omdat je altijd met die dunne hakken tussen straatklinkers blijft steken en dan bijna een doodsmak maakt, maar altijd effectief.

Omdat ze voor me liegen.

Schoenen die een mens langer laten lijken, of rijker, eleganter, machtiger, chiquer, sexyer, slanker, sterker, zelfverzekerder, zulke schoenen zijn er altijd geweest. In het Victoria & Albert Museum in Londen is er momenteel een tentoonstelling aan gewijd. Shoes: Pleasure and Pain heet die veelzeggend, want schoenen met zulke magische eigenschappen, dat zijn dus niet de Teva-sandalen, de verpleegstersklompen en de Crocs. Nee, schoenen die iets voor het lichaam van de drager doen, er een welkome 12 centimeter aan toevoegen bijvoorbeeld, de benen langer laten lijken, de rug in een bekoorlijke S-bocht dwingen, waardoor de kont naar achteren gaat en de borst vooruit, zulke schoenen doen meestal pijn. Ze zijn in elk geval doorgaans onmogelijk om op te lopen, getuige de exemplaren die in het V&A staan uitgestald. Zo staan er de paarse, krokodillenleren Vivienne Westwood-schoenen van 22 centimeter hoog waarin model Naomi Campbell in 1993 haar nog altijd beroemde val maakte op de catwalk. Er zijn Indiase bruidsschoenen van rond 1800: zilveren slippers op plateauzolen met alleen een gouden knop om ze mee vast te klemmen tussen twee tenen, waarop je, zo te zien, hooguit een paar pasjes kunt schuifelen. Let wel: die schoenen waren voor rijke bruiden, voor wie het beste niet goed genoeg was. Er zijn Venetiaanse leren muilen te zien uit de late Middeleeuwen, torenhoog en met plateaus als hoeven, om hoog en droog mee over de blank staande pleinen van Venetië te paraderen. Er zijn geborduurde 18de-eeuwse mannenslippers met een omhoog gekrulde punt die, zo blijkt uit opgravingen, tot - ongetwijfeld pijnlijke - afwijkingen aan de botten van de voorvoet leidden. Maar ja, ze verhoogden de status van de drager, want ze waren duur en in de mode en je werkte er niet mee op het land. Er staan ook talloze verrukkelijke, hedendaagse Manolo Blahniks, Yves Saint Laurents en Jimmy Choos die net zo makkelijk bij lang en consequent doordragen in bulten, blaren, hamertenen en eksterogen resulteren. Of, als je nog meer pech hebt en dat heb je geheid als je die dingen nooit eens uitdoet, in een misvorming die in goed Nederlands hallux valgus heet: een uitstulping aan de zijkant van de grote teen doordat het bot daarin zijwaarts gaat staan wegens altijd in de knel. Een slijmbeursontsteking komt daar meestal gratis bij. Voorts kunnen zulke palen dus tot kuitblessures leiden, tot lage, zeurende en gekmakende rugpijn, tot nekklachten en de daaruit voortkomende bonkende koppijn en dat alles bij elkaar optellend tot een vroegtijdige dood. Killer heels heten ze niet voor niets.

null Beeld null

'Als we allemaal Birckenstocks kunnen dragen', vraagt de conservator van de tentoonstelling, Helen Persson, zich af in de catalogus, 'waarom doen we dat dan niet?' Ze geeft zelf het antwoord. Omdat er geen kledingstuk is dat zo veel invloed heeft op hoe je loopt, hoe je je voelt, hoe je eruit ziet, op je zelfvertrouwen en je sexappeal. 'Hooggehakte schoenen worden beschouwd als het meest sexy item dat je kunt dragen', stelt ze, en ze koppelt er ook meteen empowerment aan, een krachtige uitstraling, 'al zullen er ook veel vrouwen zijn die het more empowering vinden om een sprintje te kunnen trekken naar de bus.' Hoe dan ook, schoenen met een magische aantrekkingskracht op voetenfetisjisten zijn volop aanwezig op de expositie. Die akelig kleine lotusschoentjes bijvoorbeeld, waarmee de voeten van Chinese vrouwen werden afgebonden tot stompjes van schoenmaat 32 - op oude pornografische afbeeldingen worden ze door mannen begerig bepoteld. Pumps met een teendecolleté staan er ook, er zijn liefhebbers die ervan kwijlen. Er staat voorts een paar hooggehakte sandalen van Yves Saint Laurent dat ik in de schoenenwinkel thuis al in handen heb gehad. 'Stripper heels', staat er op het kaartje. Hm, zo had ik ze niet bekeken toen ik aanschaf overwoog.

Draag ik zulke schoenen om sexy te zijn? Ik dacht het niet. Ik combineer ze met een spijkerbroek en een regenjas en ik maak me met mijn resting bitch face verder ook geen illusies. Ik vind het overigens wel grappig als er een onverhoedse podofiel aan mijn hooggehakte voeten ligt. Dat is me welgeteld één keer overkomen, een oude conducteur nog wel, die, toen ik mijn voeten schielijk van de treinbank tegenover me haalde, verlangend sprak: 'Leg ze maar gerust weer terug hoor, dan kan ik er nog even naar kijken. Mooie schoenen, zeg. Jan Janssen, gok ik?' Het waren Barbara Bui's en ze knelden behoorlijk in de nachttrein op de terugweg van een feestje, maar aandoenlijk was het wel.

Nee, ik draag die hakken om groter te zijn - niks meer of minder dan waar ze het best voor dienen. 8 of 10 of soms zelfs 13 centimeter worden er zomaar aan mijn 1 meter 60 toegevoegd en als het stevige winterlaarzen betreft of comfortabele blokhakken doorgaans ook nog eens zonder een centje pijn - ik ren er heus mee naar de bus. Langer is ook slanker (en dat zonder te lijnen), is ook mooier (zonder te snijden), is ook beter - het is allemaal in the mind natuurlijk, maar zo werkt het met een goede outfit.

Het zojuist in Nederlandse vertaling verschenen boek Women in Clothes is helemaal gewijd aan het fenomeen. Daarin vertellen tientallen vrouwen wat hun kleren, hun schoenen, hun make-upspullen voor ze betekenen. 'Ik ga de deur niet uit zonder mijn nepwimpers', zegt de Amerikaanse schrijfster Amy Rose Spiegel. 'Als ik ze niet draag, voel ik me niet compleet. Ik hou ook van wenkbrauwpotlood en van lippenstift die je lippen voller doet lijken, van blush waardoor je betere jukbeenderen krijgt. Ik hou van trucjes. Van alles dat je het gevoel geeft dat je liegt met je gezicht.' Ze vertelt ook dat soms mensen tegen haar zeggen dat ze haar wel eens zonder make-up willen zien, 'I want to see the real you'.

Ik heb je nog nooit in het echt gezien. Amy Rose Spiegel antwoordt dan: 'But this is the real me'.

Kijk, dat is wat goeie spullen voor je doen. Liegen - tot je het zelf gelooft.

Shoes: Pleasure and Pain is tot 31 januari 2016 te zien in het Victoria & Albert Museum in Londen.

Vrouwen & kleren van Sheila Heti en Heidi Julavits (€ 29,99) verschijnt op 11 september bij Hollands Diep.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden