NIEUWS Waterkwaliteit

Het koraal bij Klein Bonaire brokkelt af (en brengt het rif vervolgens nog meer schade toe)

Het koraalrif bij Klein Bonaire, een onbewoond eilandje voor de kust van het Caribische eiland Bonaire, loopt ernstige schade op door ‘lawines’ van stukken losgeraakt koraal. Delen van het rif zijn ingestort, zegt koraalexpert Erik Meesters van Wageningen Marine Research. Mogelijke oorzaak is volgens hem de slechte waterkwaliteit.

Een stuk koraal in ondiep water bij Klein Bonaire. Beeld Getty Images

Meesters zag met eigen ogen hoe een enkele aanraking met het koraal op een rifhelling tot gevolg had dat een groot aantal stukken koraal in de diepte verdween. ‘Vreselijk. Ik heb dit niet eerder gezien.’ Op plekken waar een lawine is geweest is volgens hem bijna geen levend koraal meer over. Hij onderzocht het rif op drie locaties en zag dat op twee plaatsen honderden vierkante meters koraal verloren zijn gegaan.

Over de oorzaak van de aftakeling bestaat geen zekerheid. Meesters vermoedt dat die een gevolg is van de jarenlange achteruitgang van de waterkwaliteit. De toegenomen hoeveelheid fosfaat en nitraat in het water – onder meer afkomstig van riolen en van de vele geiten op Bonaire – leidt tot groei van algen die het koraalrif bedekken en andere organismen verdringen. Dat gaat ten koste van kalkalgen, kleine algen die een laagje kalk vormen dat dienst doet als cement voor het rif.

Meesters denkt dat de achteruitgang van de kalkalgen ervoor zorgt dat stukken koraal los in het raamwerk van het koraalrif komen te zitten. Dat maakt het rif kwetsbaar. Aanrakingen door duikers, trillingen van cruiseschepen, een storm of golven kunnen dan instortingen veroorzaken. ‘Mijn inschatting is dat het ontbreken van kalkalgen de laatste 30 jaar op sommige plekken heeft geleid tot slecht gecementeerde riffen die vooral op steile hellingen zo instabiel worden dat ze kunnen instorten.’

35 jaar

Of dergelijke lawines ook elders in het Caribisch gebied optreden weet Meesters niet. ‘Ik heb er niet van gehoord. De situatie rond Bonaire lijkt op die bij veel andere Caribische eilanden. Dus ik kan me voorstellen dat dit ook op andere plaatsen aan de gang is.’

Dat het slecht gaat met kalkalgen op het koraal van Bonaire blijkt uit tal van onderzoeken, zegt Meesters. Op het grote koraalrif van de Sababank (een onderzeese berg bij Saba) waar de waterkwaliteit beter is, zijn aanzienlijk meer kalkalgen. Daar is het koraal ook in betere conditie. ‘Bij Bonaire en Curaçao zijn de kalkalgen sinds de jaren tachtig bijna verdwenen. Dat betekent dat er 35 jaar geen cementatie meer is.’

Indonesië

Koraalonderzoeker Bert Hoeksema van Naturalis Biodiversity Center reageert terughoudend. ‘Om te begrijpen wat zich daar afspeelt, zou ik het eerst zelf moeten zien. In Indonesië zijn jaarlijks lawines van levend en dood koraal langs rifhellingen als gevolg van golfslag tijdens stormen. Daarna treedt telkens herstel op. Misschien is de situatie daar niet te vergelijken met die van Klein Bonaire. Kalkalgen kunnen inderdaad dood koraal verkitten, maar sponzen ook. Het is in elk geval noemenswaardig omdat dit verder worden onderzocht dient te worden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden