Het knettert en spettert in Boermans' Midzomernacht

Boermans heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt. Maar zijn debuut bij het Nationale Toneel is zonder meer geslaagd.

Theater: Midzomernachtdroom ****

Midzomernachtdroom van William Shakespeare, door het Nationale Toneel. Regie Theu Boermans. Decor Bernard Hammer.


Koninklijke Schouwburg, Den Haag, 11/11; nationaletoneel.nl


Langzaam maar zeker vullen de foyers zich met prominenten, de lucht zwanger van verwachting, geroezemoes alom. Het is de 11de van de 11de van het jaar 2011, een opmerkelijke datum. Op het toneel staan lange, feestelijk gedekte tafels, technici buigen zich haastig over de laatste details. Met carnaval heeft het niet van doen, de Koninklijke Schouwburg maakt zich op voor een eigen feestje: Midzomernachtdroom, de eerste regie van Theu Boermans bij het Nationale Toneel. Daarmee leidt Boermans, na het verdwijnen van zijn eigen Theatercompagnie door subsidieperikelen, nu weer een groot gezelschap.


Drie uur later is het feest op de scène voorbij, maar kunnen makers en spelers zich gaan verheugen op een fijne afterparty, want dit debuut was zonder meer geslaagd. Het knetterde en spetterde, het decor was overrompelend, er was veel om te lachen en er was ook ontroering, er was liefde in het spel, en er was overduidelijk ook veel liefde voor het spel.


Een voorzichtige zucht van verlichting zal er zo her en der zijn geslaakt, want Shakespeares A Midsummer Night's Dream uit circa 1600 is een weerbarstig stuk. Een romantische komedie wordt het wel genoemd; bij het Nationale Toneel gekenschetst als 'een bittere komedie over de liefdesstrijd tussen man en vrouw.'


Er is grofweg sprake van drie, elkaar kruisende, verhaallijnen: die van Theseus en zijn Hippolyta, vertegenwoordigers van de maatschappelijk gevestigde orde in Athene; die van vier jonge geliefden die gedreven hun geluk nastreven; en die van een clubje amateurspelers die zich voorbereiden op een voorstelling tijdens de chique bruilof van eerstgenoemden.


Op enig moment belanden de personages om uiteenlopende redenen in een bos, waar elfen wonen met hun koningin Titania, en waar koning Oberon snode plannen smeedt die voor iedereen hier tot de meest wonderlijke avonturen leiden. Hij wordt bijgestaan door Puck, een knechtje met een eigen kijk op de zaken.


Kortom, Boermans heeft het zichzelf niet makkelijk gemaakt. Een en ander kan uitlopen op een onontwarbare en oervervelende knoedel kletspraat. Maar als het wèl lukt, heb je ook een prachtfeestje; zo bereidde Dirk Tanghe met zijn Paardenkathedraal de Utrechtse Schouwburg in 2001 een geweldige vijftigste verjaardag. Zijn Midsummernightsdream was een sprookjesachtige wervelwind vol feeërieke fantasie, tule en pruiken, een elfenkolonie en twéé Pucks, in een decor van licht.


Boermans doet het nu op heel eigen vindingrijke wijze. Hij houdt veel situaties vrij dicht op een mogelijke werkelijkheid: Theseus (Stefan de Walle) en Hippolyta (Ariane Schluter) zijn succesvolle mediamagnaten die een fusie bekronen met hun huwelijk. Meteen zie je dat er weinig passie is. Met hun onverschillig samenzijn in aanloop naar de bruiloft gaat de voorstelling vliegend van start.


De vier jonge geliefden krijgen ook een prikkelende introductie: de meisjes fijn overstuur van alle perikelen die verliefdheid met zich brengt - Bracha van Doesburgh steekt bevend een volgende sigaret op, Anniek Pheifer plengt menige traan - de jongens (Jeroen Spitzenberger en Matteo van der Grijn) zijn stoer maar onhandig, en van meet af aan zijn ze gevieren lekker naïef en enigszins inwisselbaar.


Maar dan, altijd lastig: het amateurtoneelgezelschap met hun 'stuk in het stuk'. Handwerkslieden bij Shakespeare, zijn het theatertechnici bij Boermans, met bijnamen als Bok (Pierre Bokma), Belg (Jappe Claes) en nog zo wat geintjes, die onder leiding van Bok heel wat keren de show stelen.


Allerlastigst misschien wel: de elfenavonturen in het bos. Ook hier blijft dat een toverkollengedoe, maar met de spectaculaire decorwisseling, de grappige vondsten en de geweldige Puck (Antoinette Jelgersma) als troef, ga je graag mee.


Zij zorgt voor de ontroering, met haar dwarsheid, eenzaamheid en vreemdsoortige aaibaarheid en toont als het ware de vergeefsheid van al het menselijk geploeter en gedroom.


Bij de jonggeliefden blijft het bij prille eigenzuchtige euforie, door de spelers goed getroffen; bij de oudere generatie heeft het cynisme lang zijn intrede gedaan. Dat laatste had wel iets bijtender kunnen worden neergezet. Nu houden ze het veelal bij nonchalant onachtzaam en kun je wel gissen naar hun gevoel, maar iets meer pijn en schrijn had gezorgd voor nèt wat meer emotionele impact.


Maar vaak genoeg zinderde het in de schouwburg. Misschien niet heel onverwacht, maar toch goed om te zien dat Boermans (Trust, Theatercompagnie, Soldaat van Oranje, de musical) deze click heeft gemaakt met zijn nieuwe gezelschap. Dat belooft veel goeds.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden