Het kerstdilemma van de PvdA: zullen we partijgenoot Moorlag wel of niet wegsturen?

Bij de PvdA begint het op een traditie te lijken dat partijgenoten elkaar onderuit halen als ze het moeilijk hebben, en ook deze feestdagen is het weer zover. De partijtop gaat nog tussen kerst en oud-en-nieuw in gesprek met alle betrokkenen over het functioneren van het Tweede Kamerlid William Moorlag. De jongerenbeweging van de partij wil sowieso dat hij opstapt.

De Groningse PvdA-politicus William Moorlag wordt beedigd als lid van de Tweede Kamer Foto afp

Moorlag raakte afgelopen week in opspraak omdat hij bij zijn vorige baan als directeur van een sociale werkplaats met een schijnconstructie werknemers heeft ingehuurd. De sociale werkplaats Alescon in Assen richtte in 2011 een eigen uitzendbureau op en bracht daar 400 werknemers onder. Zo hoefden deze mensen niet in vaste dienst te worden genomen en kwam Alescon onder cao-afspraken uit. Werknemers kregen zodoende een lager loon. Een rechter oordeelde woensdag dat deze constructie niet had gemogen.

'De uitspraak roept veel emotie op bij het partijbestuur en de leden', zegt de woordvoerder van het PvdA-partijbestuur zondag per telefoon. 'Dat is ook niet gek: dit raakt aan de kern van onze partij en de sociaaldemocratie. De afgelopen week is veelvuldig gesproken onder leden, partijbestuur en fractie. Die gesprekken zijn nog niet klaar. De komende weken, ook tussen kerst en oud-en-nieuw, zullen we verder met elkaar het gesprek aan gaan.'

Moorlag wilde zondag zelf niet reageren op vragen van de Volkskrant over zijn aanblijven.

Goede bedoelingen

De kwestie is pijnlijk voor de PvdA, omdat juist de sociaaldemocraten al jaren fel strijden tegen schijnconstructies die ervoor zorgen dat mensen geen vast dienstverband krijgen maar onterecht worden weggezet als zzp'er of uitzendkracht. PvdA-leider Lodewijk Asscher maakte er een groot punt van in zijn vorige functie als vicepremier en minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Toch hebben Asscher en de PvdA-fractie in de Tweede Kamer afgelopen week besloten dat Moorlag kan aanblijven omdat hij 'geen foute bedoelingen' had. Hij deed volgens Asscher niet aan zelfverrijking, maar wilde juist 'zo veel mogelijk mensen aan werk helpen' in de crisistijd. Doordat uitzendkrachten goedkoper zijn, kon Alescon meer mensen aannemen.

Lodewijk Asscher Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Kamerzetel opgeven

De PvdA-jongeren gaan niet mee in die redenering en vinden dat Moorlag per direct moet opstappen. 'Wij vechten elke dag tegen schijnconstructies, dus ook tegen het opzetten van een uitzendbureau om werknemers onder een slechtere cao in dienst te nemen. Zelfs als er geen zelfverrijking plaatsvindt, past dit een PvdA'er niet', zegt voorzitter Lieke Kuiper van de Jonge Socialisten. 'Ook als William Moorlag met de beste bedoelingen foute beslissingen heeft genomen, zou het hem sieren als hij zijn Kamerzetel opgeeft.'

De PvdA-jongeren zijn een handtekeningenactie begonnen om steun te krijgen voor een ledenraad van de partij waar de kwestie aan de orde moet komen. Voor een ledenraad zijn 750 PvdA-leden nodig die hiertoe oproepen. Via www.js.nl/ledenraad kunnen PvdA-leden deze oproep steunen.

Het PvdA-bestuur wil 'nog niet vooruitlopen' op de vraag of Moorlag kan aanblijven nu er zoveel commotie is ontstaan in de partij over zijn verleden. Het bestuur gaat er ondertussen wel van uit dat de medewerkers van Alescon alsnog 'snel en volledig krijgen waar ze recht op hebben'. Alescon moet de werknemers alsnog in dienst nemen en moet binnen acht weken het correcte CAO-loon met terugwerkende kracht uitbetalen, heeft de rechter bepaald. Volgens de vakbond FNV hebben de medewerkers nog 2,1 miljoen euro aan loon tegoed; dat is gemiddeld ruim 5.000 euro per persoon.

Dubieuze rol

Een discussiepunt de komende dagen zal zijn of Moorlag al tijdens zijn directeurschap wist of de constructie via het uitzendbureau niet mocht. Dat lijkt voor de hand te liggen, want Moorlag werkte in het verleden veertien jaar bij vakbond FNV en heeft zodoende veel kennis van het arbeidsrecht.

Maar volgens collega-Kamerlid Gijs van Dijk, die namens de partij in de Tweede Kamer het woord over het onderwerp voert, heeft Moorlag er 'alles aan gedaan' om de reeds bestaande uitzendconstructie om zeep te helpen vanaf het moment dat hij in 2015 aantrad als directeur. 'William Moorlag zit ook in deze strijd tegen schijnconstructies', zei van Dijk tegen BNR Nieuwsradio.

Hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen (Tilburg University) benadrukt dat niet alleen Moorlag en het bedrijf mogelijk een dubieuze rol hebben gespeeld in deze kwestie, maar dat 'ook de rijksoverheid in de spiegel mag kijken'. De werkwijze van sociale werkplaatsen is 'in feite uitgelokt door de overheid', vindt Wilthagen. 'De overheid is onduidelijk waar mensen die minder productief zijn moeten gaan werken en tegen welke arbeidsomstandigheden ze dat moeten doen.'

Het vorige kabinet heeft de participatiewet ingevoerd, die bepaalt dat iedereen voortaan bij een normaal bedrijf moet werken, dus ook mensen met een beperking. De sociale werkplaatsen mochten daarom geen nieuwe instroom hebben. De redenering hierachter is dat de sociale werkplaatsen veel te duur zijn. Volgens de CAO moeten de mensen die daar werken 130 procent van het minimumloon verdienen. Wilthagen: 'Dat is een heel hoog salaris voor iemand met een lagere productiviteit. Zelfs bij Blokker verdien je het niet.' Nu er steeds minder sociale werkplaatsen zijn, is onduidelijk door wie de mensen met een beperking moeten worden ingehuurd en tegen welke prijs.

Meer over