Reportage

Het kerkdorp vertrouwde fraudeur Van G.

Arwin van G. zet zich onvermoeibaar in voor de gemeenschap van Denekamp. Tot hij ruim een half miljoen ontvreemdde van de begrafenisvereniging. Morgen staat hij voor de rechter.

De rooms-katholieke begraafplaats van Denekamp. Leden van begrafenisvereniging vragen zich af, nu de kas leeg is: `Kom ik nog wel onder de grond?' Beeld null
De rooms-katholieke begraafplaats van Denekamp. Leden van begrafenisvereniging vragen zich af, nu de kas leeg is: `Kom ik nog wel onder de grond?'

Kort voor Arwin van G. voor de tweede keer verdween, kwam hij nog langs. Gezellig, zoals hij dat wel vaker deed. Een hapje eten, want Van G. is een 'goede eter', zeggen ze hier in Denekamp. Een glas wijn, sigaartje erbij. Zijn kleren waren smoezelig, daaraan kon je zien dat er iets speelde. En de huisbaas wilde hem eruitzetten, ook dat was raar. Maar hij praatte er nauwelijks over. Welnee, het ging gewoon over treinen. Arwin van G. (55) is gek van treinen. Zwitserse treinen vooral.

'Ik ken Arwin al jaren', zegt Ferdi Busschers, bij wie hij die avond aanschoof in zijn woonboerderij in de bossen buiten het dorp. 'Maar als je me vraagt: wat voor man is hij nu echt? Geen idee.'

Busschers is oud-politieman, sinds enkele jaren met pensioen. De zaak laat hem niet los. Hij vraagt zich af: wanneer is het begonnen. En waarom?

Hardwerkende zakenman

Wie is Arwin van G.? In Denekamp, een rooms-katholiek kerkdorp aan de Dinkel, zijn ze er nog niet uit. Jarenlang zagen ze hem als hardwerkende zakenman. Thuis in de digitale wereld. Nooit getrouwd geweest, hij stopte al zijn liefde in het dorp. Een steunpilaar van de plaatselijke Twentse gemeenschap.

In Denekamp is bijna geen bestuur waarin Van G. niet heeft gezeten. Hij was gemeenteraadslid voor Lokaal Dinkelland, voorzitter van de tennisvereniging, bestuurslid van de bibliotheekstichting, oprichter van een spoorwegmuseum en penningmeester van de begrafenisvereniging Helpt Elkander.

Maar morgen staat Van G. voor de rechter. Omdat hij als penningmeester van de begrafenisvereniging 548 duizend euro en 90 cent achterover zou hebben gedrukt.

Drama

In Denekamp is het een drama. Door de fraude is de bodem van de kas in zicht. Helpt Elkander is de begrafenisvereniging 'van de grens' - een lokale aanduiding waarmee vroeger de arme inwoners werden bedoeld. Bejaard Denekamp zag decennia bijeengeschraapte contributie verdampen.

'Komen wij nog wel onder de grond?' vroegen sommige oudere leden volgens de Twentse Courant Tubantia aan het zittende bestuur.

En dat door Arwin van G.

Internetbedrijven

Arwin van G. wordt eind jaren negentig een bekende Denekamper met zijn internetbedrijven Introweb en Introcom. Hij is een van de eersten in Nederland die draadloos internet aanbieden en haalt daarmee de nationale pers. In Nederland, zegt hij in 2004 tegen NRC Handelsblad, wordt vooral 'veel gepraat' over 'wireless, draadloos internet.' Hij brengt het in Twente al in de praktijk.

Met zijn onderneming komt het succes. Van G. laat in Denekamp een villa bouwen. In de tuin is volop ruimte voor zijn grote hobby: modeltreintjes. Rondom zijn huis ligt een heuse spoorbaan. Na werktijd 'verruilt hij zijn goede pak voor de machinistenpet', aldus de Twentse Courant Tubantia.

'I-do-laat was hij van die treintjes', zegt Jos Johannik, voormalig fractievoorzitter van Lokaal Dinkelland. 'Hij ging ook regelmatig naar Zwitserland. Vanwege de treinen, dachten wij. Achteraf bleek dat hij daar ook schuldeisers had.'

Want het gaat niet zo goed met zijn spraakmakende bedrijf. Maar daar heeft niemand weet van. Hij is een 'geslaagde jonge ondernemer' in een sportauto, herinneren ze zich bij de bibliotheek, waarvoor hij zich in zijn vrije tijd inzet. Als het over zijn bedrijf ging, straalde hij, zegt Sjouke Wynia, die hem kent van de bibliotheekstichting. Maar hij was ook introvert, moeilijk te peilen. 'Een einzelgänger. Je werd nooit eigen met hem. Geen vrouw, geen vriendin. Hij had die grote hobby: spoortreintjes.'

Respect

Al is hij wat op zichzelf, in het maatschappelijk leven van Denekamp ziet iedereen hem graag komen. Van G. heeft iets waarmee hij respect afdwingt onder zijn vaak al oudere medebestuurders: kennis van het internet. 'Arwin was zeer gekwalificeerd in de moderne, digitale wereld', zegt Sjouke Wynia.

Treinen zijn het geluk in zijn leven. Modeltreintjes staan zelfs in het kantoor van Introweb. Samen met Busschers en andere vrijwilligers tovert hij een oud tramhuisje, het Spoorhuuske, in Denekamp om tot museum, pal achter de plaatselijke Action. ProRail levert afgedankte spoorrails. 'Een kostbaar geschenk' aldus Busschers.

Maar de zakelijke problemen zijn niet langer te verhullen: in 2005 wordt Van G. failliet verklaard. Over de reden doen verschillende verhalen de ronde. 'Hier in het dorp zeggen ze: hij wilde zijn bedrijf niet verkopen aan de grote jongens, anders was hij nu multimiljonair geweest', weet Busschers. Zijn vrijstaande huis met de modelspoorbaan in de tuin moet worden verkocht.

Van G., nu in een huurhuis en met een klein auto, stort zich op de handel in modeltreintjes. Later begint hij een winkel in Portugese delicatessen, in het Spoorhuuske. Hij blijft zich inzetten voor Denekamper verenigingen.

Verkiezingsoverwinning

In 2010 komt hij onverwacht in de gemeenteraad, voor de partij Lokaal Dinkelland. Eigenlijk was hij onverkiesbaar, plaats 12, want hij presenteert zich niet 'in the picture', zegt toenmalig fractievoorzitter Jos Johannik, die zelf een agrarisch bedrijf buiten Denekamp runt. Dat was al zo toen ze nog op de middelbare school zaten, de San Salvator Mavo in Denekamp.

Maar door een enorme verkiezingsoverwinning komt Van G. in de raadszaal terecht. Op de achtergrond speelde nog iets met een faillissement, weet Johannik. 'Maar hij zei dat dat achter de rug was. Nou ja, je gaat natuurlijk geen banken bellen ter controle.' Iedereen in het dorp ziet Van G. als een vooruitstrevende man die toevallig een keer pech heeft gehad.

Bij de begrafenisvereniging zijn ze blij dat Van G. in 2011 penningmeester wil worden, want hij is 'goed deskundig met geld', zegt oud-voorzitter Gerrit Nordholt. Velen voelen zich niet tot zo'n functie geroepen. 'We krijgen allemaal een beurt. Maar niemand wil met de dood geconfronteerd worden.'

Gerrit Nordholt, zelf de 80 gepasseerd en met een kwakkelende gezondheid, leest vanuit zijn leunstoel uit de vergeelde statuten van Helpt Elkander. De contributie, geteld in centen, werd in de begindagen - 1929 - opgehaald aan de deur. Zijn schoonvader is veertig jaar voorzitter geweest, een vorige penningmeester zat zelfs een halve eeuw.

'Die draaien zich nu om in hun graf.'

Op papier vs. praktijk

Een voorstel om kleine begrafenisverenigingen aan een landelijk controleregime te onderwerpen, sneuvelde twintig jaar geleden al in de Tweede Kamer. Op papier is het bij Helpt Elkander goed geregeld. Er moet een kascommissie zijn, en een accountantscontrole achteraf. Maar in de praktijk controleerde niemand. Iedereen vertrouwde penningmeester Van G., de man die als het om geld ging 'echt goed' overkwam.

De huidige voorzitter, Bertie Schutte, liet de ledenadministratie over aan zijn vrouw. Zijn dochter was werknemer van Van G. in zijn Portugese delicatessenzaak. Schutte laat via zijn advocaat weten dat Van G. zijn fraude 'kunstig verhulde'. 'Hij maakte uitgebreide, professioneel ogende financiële rapportages. Ze zagen er heel mooi en netjes uit.' En hij wekte de 'suggestie' dat een accountant ze had gecontroleerd.

'Schutte is absoluut ongeschikt voor een voorzitterschap waarin je de beschikking hebt over geld,' zegt Nordholt. 'Van G. valt ook genoeg te verwijten. Maar zonder controle... je bindt de kat op het spek.'

Het faillissement van zijn internetbedrijven was indertijd meer dan een zakelijk ongelukje, blijkt uit het relaas van curator Jacques Daniels. Er is een procedure gestart wegens 'kennelijk onbehoorlijk bestuur'. 'Er klopte niet zoveel van de boekhouding. Debiteuren, de voorraad ... Er was van alles aan de hand.' Slechts vanwege de 'verhaalbaarheid' is afgezien van het verhalen van alle kosten op Van G. 'Anders gezegd: hij kon het niet betalen.'

In november 2013 trekt een plaatselijke uitvaartonderneming aan de bel bij Helpt Elkander: waarom worden de rekeningen niet betaald? Dat is vreemd. Van geldproblemen heeft Bertie Schutte geen weet: er is immers genoeg in kas. Maar er blijkt ruim 5 ton verdwenen. Dat het geld van de leden uit Denekamp verdeeld is over wat Nordholt omschrijft als 'zeg maar Turkse banken, vanwege de hogere rente', helpt niet met het aan het licht brengen van de fraude.

Daklozenopvang

Als het uitkomt, vlucht Van G. naar een hotel in het Zwitserse Andermatt, met uitzicht op een spoorbaan. Van daaruit gaat hij naar Portugal, waar hij wordt gearresteerd. Hij bekent tijdens het politietransport van Schiphol terug naar Twente. Hij verblijft sinds zijn vrijlating in een daklozenopvang in Almelo. Daar verdween hij dit voorjaar opnieuw. Om weer op te duiken in Zwitserland - waar hij werd ontdekt doordat hij zijn hotelrekeningen niet betaalde.

Bij Helpt Elkander, het Spoorhuuske en Lokaal Dinkelland wordt hij geroyeerd. 'Ik hoop het nooit meer mee te maken', zegt Jos Johannik. Burgemeester Roel Cazemier spreekt in de lokale pers van een 'persoonlijk drama'.

In zijn woonboerderij in het bos, waar Van G. ooit draadloos internet aanlegde ('heel revolutionair') blijft Busscher zich afvragen: waarom is het gebeurd? 'Ik ben ervan overtuigd dat hij het nodig had voor zijn mislukte zakenavontuur. Misschien doe je mensen tekort als ik zeg: het was maar geld.'

'Mensen oordelen te snel, in zo'n kleine gemeenschap,' vindt Sjouke Wynia, die zelf tientallen jaren contributie inlegde bij Helpt Elkander. 'Ze zouden zich moeten afvragen: waarom had Van G. zo'n groot bedrag nodig?' Over zijn begrafenis maakt Wynia zich geen zorgen. 'Ze hebben nog nooit iemand boven de grond laten staan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden