Het kan al jaren, dus waarom leggen gemeenten geen vuurwerkverbod op?

Gemeenten mogen zelf een vuurwerkverbod invoeren, zo heeft een meerderheid van de Tweede Kamer woensdagavond beslist. In werkelijkheid staat gemeenten nu al weinig in de weg om tijdens de jaarwisseling rotjes en sierpijlen in de ban te doen. Durven zij een vuurwerkverbod wel aan?

Een landelijk vuurwerkverbod blijkt politiek onhaalbaar. Beeld ANP

1. Wat betekent de ‘Haagse’ zegen aan het lokale vuurwerkverbod?

Een landelijk vuurwerkverbod is politiek onverkoopbaar gebleken. Hoewel de gezaghebbende Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) vorig jaar streng oordeelde over de veiligheid rond de jaarwisseling en pleitte voor een gedeeltelijk vuurwerkverbod, durft het kabinet zijn vingers niet te branden aan zo’n stap. Regeringspartij VVD is mordicus tegen, het CDA ziet er weinig heil in. Op voorstel van coalitiepartners D66 en de ChristenUnie, die sympathieker tegenover een vuurwerkverbod staan, wordt nu de hete aardappel doorgeschoven naar de gemeenten.

Dat deed een meerderheid van de Tweede Kamer woensdagavond, door gemeenten de mogelijkheid te ‘geven’ om tijdens de jaarwisseling het afsteken van vuurwerk te verbieden in de hele gemeente. In werkelijkheid hebben gemeenten die mogelijkheid al, zegt Jon Schilder, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. ‘Dit besluit lijkt me vooral een zetje in de rug van gemeenten die harder willen optreden tegen vuurwerkoverlast.’

2. Wacht even. Gemeenten mogen zelf al vuurwerk in de hele gemeente verbieden?

Juridisch ligt de weg vrij, zegt hoogleraar Schilder. ‘Er bestaat geen hogere wetgeving die gemeenten hindert om nu al een lokaal vuurwerkverbod in te voeren.’ Hij verwijst naar een uitspraak van de Raad van State uit 2015, in een geschil om vuurwerkvrije zones in Hilversum. ‘De bestuursrechter heeft toen alle bezwaren van de vuurwerkbranche van tafel geveegd. Niets staat gemeenten in de weg om een verbod in de hele gemeente af te kondigen.’ 

3. Zien gemeenten een vuurwerkverbod wél zitten?

Niet bepaald. In de gemeentepolitiek is een vuurwerkverbod evengoed onbegaanbaar terrein. Neem Den Haag: burgemeester Pauline Krikke mag gelden als pleitbezorger van een landelijk verbod, haar nieuwe college van B en W peinst er niet over consumentenvuurwerk uit de stad te bannen. Ook de opmars van de vuurwerkvrije zone is gestokt, zo bleek uit een rondgang van de NOS langs gemeenten in december.

Gemeenten hebben ook praktische bezwaren tegen een lokale aanpak. ‘Een eventueel verbod op het afsteken van knalvuurwerk en vuurpijlen is alleen effectief op landelijk niveau’, stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). Ze vreest voor ‘vuurwerktoerisme’, waarbij liefhebbers uitwijken naar plaatsen waar ze wel mogen afsteken.

Over de noodzaak van een vuurwerkverbod lopen de meningen van gemeenten uiteen, onderstreept de VNG. ‘Maar ze zijn het erover eens dat zo’n verbod in ieder geval landelijk geregeld moet worden.’  Ook hier is weer sprake van een hete aardappel.

4. Hoe gaan gemeenten nu overlast tijdens de jaarwisseling tegen?

Vuurwerkvrije zones hebben zich bewezen als ‘nuttig instrument’, stelt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Hierbij kan de gemeente onder voorwaarden een gebied in de stad aanwijzen waar geen vuurwerk mag worden afgestoken, bijvoorbeeld rond een ziekenhuis of verzorgingstehuis. Ook wordt geëxperimenteerd met vrijwillige zones, die worden gehandhaafd door bewoners zelf. ‘De ervaring leert wel dat dit alleen werkt op heel kleine schaal: in een straat of rond een pleintje of een park,’ aldus de Haagse burgemeester Krikke.

Als ‘tegenprestatie’ organiseren sommige gemeenten professionele vuurwerkshows, bijvoorbeeld bij de Erasmusbrug in Rotterdam. Van harte gaat dat overigens niet: afgelopen jaarwisseling verzorgde slechts een handvol gemeenten een speciale show.

5. Is een landelijk verbod definitief van de baan?

Niet helemaal, zo gaf minister Grapperhaus Justitie en Veiligheid gisteren te kennen. Het kabinet heeft de overige zes aanbevelingen uit het OVV-rapport die tot minder overlast moeten leiden, wel overgenomen. ‘Als die maatregelen niet tot het gewenste beleid leiden, sluiten we een verbod niet uit.’ De deur staat op een kiertje, tot genoegen van burgemeester Krikke. ‘Het kabinet kan zich ervan verzekeren dat de grote steden zullen blijven hameren op een landelijk verbod.’

Nederland is verdeeld over een vuurwerkverbod

Ondanks alle weerstand blijft de vuurwerkverkoop gelijk. Waarom is Nederland toch zo verzot op vuurwerk? Op bezoek bij een derdegeneratievuurwerkhandelaar

Met het voorstel knalvuurwerk en vuurpijlen te verbieden betrad de Onderzoeksraad voor Veiligheid begin december gevoelig politiek terrein. Kan het een doorbraak zijn in deze loopgravenoorlog? 

Van Sire-campagnes tot snelrecht, de overheid heeft van alles uit de kast getrokken om overlast en letselschade rond de jaarwisseling te verminderen. Tevergeefs, blijkt ieder jaar weer. Zet een gedeeltelijk vuurwerkverbod wél zoden aan de dijk? 

Bert Wagendorp is vóór een vuurwerkverbod, maar met weemoed. 'Wat ooit tamelijk ongecompliceerd vermaak was - met ingecalculeerde risico's - past nu in de trend van risicovermijding' 

Frans was 13 toen een vuurpijl hem in zijn oog raakte: ‘De droom om treinmachinist te worden hebben de artsen nooit kunnen redden.’

Gemeenten met vuurwerkshow of vuurwerkvrije zone(s) tijdens de afgelopen jaarwisseling

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.