Reportage

Het Kaag-effect in Nijmegen: Havana aan de Waal is ineens liberaal

Nijmegen bekende een onverwachte kleur deze verkiezingen. Voor het eerst sinds mensenheugenis stemde de stad overwegend liberaal. Hoe verklaren de inwoners de linkse leegloop in het Havana aan de Waal?

Studenten aan de Waalkade in Nijmegen komen uit hetzelfde studentenhuis en hebben allemaal op D66 gestemd.  
 Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Studenten aan de Waalkade in Nijmegen komen uit hetzelfde studentenhuis en hebben allemaal op D66 gestemd.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Alsof ze wist dat ze de verkiezingen in Nijmegen ging winnen, kijkt Sigrid Kaag met een tevreden grimas uit over het Keizer Karelplein. Niet voor lang meer trouwens, want de campagneposter met haar gezicht erop zal ergens de komende dagen wel worden weggehaald. Maar de verkiezingszege die D66 in de Waalstad wist te behalen, die blijft.

Tel die zege (23,2 procent van de stemmen) op bij de stemmen van de VVD, die op de tweede plaats eindigde (14,2 procent) en je hebt een ongekend liberale uitslag voor een stad die bekend staat als het Havana aan de Waal. Vanwaar deze ruk naar het midden?

Kleine stap

Voor Tijs Groot Wesseldijk was het een kleine stap naar D66. Hij stemde in 2017 op GroenLinks, maar Kaag heeft hem in deze campagne van politieke kleur doen veranderen. ‘De verschillen tussen D66 en GroenLinks zijn nu ook weer niet enorm’, relativeert hij. ‘Het zijn beide heel progressieve partijen, met vergelijkbare ideeën.’

Het waren uiteindelijk de onderwijsplannen van D66 die Groot Wesseldijk, leraar Duits en masterstudent onderwijskunde, over de streep trokken. ‘D66 staat natuurlijk bekend als dé onderwijspartij. Ik zou graag zien dat ze daar de aankomende vier jaar werk van maken.’

Zoals Groot Wesseldijk heeft Léonie Janssen (27) ze wel vaker gezien. Als voorzitter van de Jonge Democraten heeft Janssen zich de afgelopen maanden ingezet voor de winst van de moederpartij in de landelijke verkiezingen. Vroeger heeft ze ook nog weleens op GroenLinks gestemd, maar haar bekering vond al een paar jaar geleden plaats.

‘We voelden al tijdens de campagne dat winst ophanden was’, zegt ze de ochtend na de feestelijke avond in Den Haag. ‘We zeiden nog tegen elkaar dat een zetel of 20 wel fantastisch zou zijn. Maar dit had niemand verwacht.’ Het had weinig gescheeld of ze had woensdagavond, net als Kaag, op de tafel gestaan van euforie.

null Beeld

Winst op handen

Hoe verklaart Janssen de overwinning van D66 in haar stad? ‘Mensen lijken behoefte hebben aan nieuw leiderschap en wij hebben iemand in huis die dat ideaal belichaamt. Kaag is de enige progressieve kandidaat die echt in aanmerking komt voor het premierschap.’

Naast dat veelbesproken Kaag-effect speelde D66 deze campagne een hoop linkse kaarten. Onderwijs en klimaat voerden de boventoon. Janssen vermoedt dat daarmee ook een hoop kiezers bij de linkse partijen zijn weggesnoept.

Maar als die linkse thema’s zo aanslaan, waarom is het GroenLinks dan niet gelukt om de juiste snaar te raken? ‘Als ik om me heen kijk dan is voor veel mensen de glans van Jesse Klaver er een beetje vanaf’, zegt Groot Wesseldijk. Vanuit zijn appartement zie je de Waalbrug net boven de huizen van de wijk Biezen uit priemen.

‘Heerlijk wakker worden’

Het is overigens niet volledig aan de overloop vanuit GroenLinks te wijten dat D66 dit jaar zo groot werd. Op deze druilerige donderdagmiddag blijken ook mensen vanuit de VVD, en zelfs de PVV hun heil te hebben gevonden bij de democraten. Voormalig VVD’er Wim, die liever niet met zijn achternaam in de krant komt, vond het ‘heerlijk wakker worden’ met zo’n liberale verkiezingsuitslag in zijn van oorsprong rode stad.

Wat moet Kaag doen om, in tegenstelling tot Klaver, de stem van Groot Wesseldijk te behouden? ‘Ze moet hoe dan ook trouw blijven aan haar progressieve idealen.’ In de meest voor de hand liggende coalities, met de VVD, het CDA en eventueel de ChristenUnie, kan dat nog best weleens een uitdaging worden, vreest Wesseldijk. ‘Ik hoop daarom dat ze toch ook de toenadering zullen zoeken naar een kleinere linkse partij. Daarmee wordt de kans hopelijk groter dat er iets van hun progressieve plannen terecht komt.’

Is het dan nu tijd om aan een linkse fusie te denken?

Alle regeringspartijen zijn overeind gebleven en alle oppositiepartijen zijn afgestraft. Is dat het corona-effect? Je hoort het in onze verkiezingspodcast Koorts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden