Het jachtluipaard valt wat tegen in het echt

Elke nieuwe roman van de Franse schrijver Stéphane Audeguy (1964) verschilt sterk van zijn vorige. Toch blijft hij zijn thematiek trouw: de hoogmoed van de mens, die zich boven de natuur herheven acht.


Zijn derde roman vangt aan met de beschrijving van een safari. We zijn in Afrika. In de Masai Mara, een natuurreservaat in Kenia, om precies te zijn. Het jaar is 2006. De toeristen zijn, na een dag rondrijden in een jeep, door verrekijkers turen en foto's nemen, beteuterd wanneer ze hun eerste echte roofdier zien, een jachtluipaard:


'Dit exemplaar toont zich niet in zijn volle pracht, het is vuil en schurftig. Het dier lijkt ronduit kaal zonder de pompeuze muziek en zonder de vertraagde opnamen van fraaie natuurdocumentaires, zonder de welluidende stemmen waardoor de in hun bankstellen weggezakte kijkers zich gewoonlijk laten meevoeren.'


Het is een totaal ander decor dan in Audeguy's vorige roman. Die speelde zich af in het Frankrijk van de achttiende eeuw en had de vergeten broer van de beroemde filosoof Jean-Jacques Rousseau als hoofdpersoon. In stijl en opbouw lijkt Wij, de anderen meer op Audeguy's debuut dat hier in 2005 uitkwam, De wolkenbibliotheek. Het is ook net zo indringend als die eerdere roman.


Kon je in de schelmenroman over Rousseau's broer nog lachen om de huichelarij in het tijdperk dat we de Verlichting noemen, hier komt de mens wederom in een weinig flatteus licht te staan. De arrogantie waarmee deze tweevoeters met 'hun befaamde hersenen met een cilinderinhoud van vijftienhonderd kubieke centimeter' alles wat ze tegenkomen zichzelf toeëigenen, leegzuigen, kapotmaken en achterlaten, moet Audeguy razend maken. Het is de voeding voor zijn schrijfdrift. Niet dat je dat aan zijn proza afziet. Dat is droog, constaterend. Het consequente gebruik van de tegenwoordige tijd en de indirecte rede dragen ook bij tot een beschouwende toon.


Wij, de anderen lijkt een moderne road novel. De hoofdstukken zijn kort, waardoor de tekst licht blijft. Hoofdpersoon Pierre, een dertiger, gaat naar Kenia omdat zijn vader, Michel, daar is overleden. De ouders van Pierre zijn allebei Frans en hebben elkaar in Kenia ontmoet. Zijn moeder wilde geen man maar wel een kind en zo komt het dat Pierre zijn vader maar één keer heeft gesproken, op zijn dertiende.


Pas wanneer hij in Kenia mensen leert kennen met wie zijn vader omging, ontdekt hij wat een bijzondere man hij is geweest. Michel zette zich in voor de arme Keniaanse bevolking door, gratis, als openbaar schrijver te werken. Hij woonde ook bij hen, in een sloppenwijk. Wanneer hij na onderhandelingen met Engelse en Nederlandse multinatinals voor arbeiders in bloemenkassen verbitterd is geraakt, verkiest hij de dood. Pierre vervoert het lichaam van Michel in een lijkwagen dwars door Kenia om het een laatste rustplaats te geven bij het Turkanameer.


Wij, de anderen, secuur vertaald door Tatjana Daan, is het verslag van Pierres trektocht door Afrika, doorsneden met flashbacks die het verhaal vertellen van de Engelse kolonisten en de aanleg van hun spoorlijn van Mombassa tot het Victoriameer.


Door gebruik te maken van een koor, zoals dat in Griekse tragedies gebruikelijk was, kan Audeguy die geschiedenis met het heden verbinden, zodat het thema van afstamming en voorouders - zo belangrijk in de Afrikaanse cultuur - door de hele roman loopt.


Het koor wordt gevormd door de geesten van alle doden die er sinds het begin der tijden zijn geweest. Ze kunnen niets doen. Ze kijken toe, soms bitter, soms verheugd. Bij de eerste scène met het jachtluipaard reageren ze op de toeristen met hun camera's: 'en wij die weten dat beelden blind maken en liegen, wij die weten dat ze alleen al door hun hoeveelheid de wereld hebben versleten, wij houden een grondsmaak over in onze mond, en als we ogen hadden zouden we heel wat tranen vergieten'.


Anders dan je na lezing van deze recensie misschien zou verwachten, is Wij, de anderen geen cynisch boek. De beschouwende toon en de gelukkige afloop lijken eerder te wijzen op mededogen en hoop bij de schrijver. Maar hij waarschuwt wel, wellicht tegen beter weten in, voor te veel hoogmoed.


Stéphane Audeguy: Wij, de anderen.


Uit het Frans vertaald door Tatjana Daan.


Cossee; 238 pagina's; € 19,90.


ISBN 978 90 5936 544 5.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden