Column

Het jaar van de warme kerstgedachte

Column Harriet Duurvoort

'Ach Geldermalsen. Ik richt mij erop dat tegenover die relschoppers minstens zoveel mensen staan die vrijwillig soep staan te koken voor vluchtelingen. Die benieuwd zijn naar hun menselijke verhaal', zei mijn buurvrouw. 'Als je teveel het nieuws volgt raak je vanzelf moedeloos.'

Mobiele eenheid waakt in het centrum van Geldermalsen. Foto anp

Ze heeft gelijk. Het nieuws even links laten liggen is voor een journalist niet mogelijk, maar ik voel me uitgeteld van de negativiteit. Van de eeuwige vuilspuiterij op social media. Of van Theodor Holman die in een potsierlijk islamofoob gedichtje, in het kader van 'logica en rationaliteit', en nota bene 'tegen de angst en voor de liefde' in het Parool een voltallige bevolkingsgroep wegzet, inclusief de Marcouchs en Aboutalebs van deze wereld. Waar Halbe Zijlstra vandaan haalt dat de politieke correctheid verstikkend toeneemt is mij een raadsel. Ik hoop stiekem dat wellevendheid en vriendelijkheid weer helemaal hip worden in 2016.

Maar dit is gelukkig niet het hele verhaal. Het afgelopen jaar was, in al zijn angstige polarisering, radicalisering en woedende verscheurdheid, toch ook het jaar van de regelmatig opduikende warme kerstgedachte. Onlangs maakte Albert Heijn bekend dat men binnenkort ook op de oudjes blijft letten. Goedertierenheid die de krant en het Journaal haalde. Natuurlijk is het een schande dat de uitgeklede zorg nota bene door opgejaagde caissières opgevangen zou moeten worden. Toch vond ik het idee van een barmhartige buurtsuper bemoedigend, al is het afwachten hoe dit project gestalte krijgt. De grootgrutter is zo gecharmeerd van zelfscankassa's dat het niet te hopen is dat daar een gerobotiseerde praatpaal op gemonteerd wordt waar de wankele zieke zijn vertwijfeling tegen mag spuien.

En wie herinnert zich niet de paginagrote advertentie in De Telegraaf, doorgaans vooral huiveringwekkend koppend over aanstondse testosteronbombardementen? 'Voelt u zich geroepen?' kopte de advertentie. Een oproep door BN'er - denk aan een Linda en Johnny de Mol, een Spike van Direct, Job Cohen en Claudia de Breij - om met elkaar iets te doen voor de vluchtelingen. De Telegraaf had de advertentie gratis geplaatst.

DWDD en Pauw boden een aanhoudend exposé van warme solidariteit en gastvrijheid. Helaas liep menig project Bed, Bad en BN'er spaak, bijvoorbeeld door gebrek aan sponsoring van designsanitair. Natuurlijk, voor wat hoort wat. Noem het win win. Bungalowparkeigenaren laten zich ook royaal betalen...

Hoewel we met kerst vieren dat het pasgeboren koningskind genoegen nam met een veevoederbak. Een derde van de Nederlanders gaat met kerst naar de kerk. Het is hét spirituele moment voor de geseculariseerde christen. En zelfs voor de niet-christen, uit antropologische overwegingen van rituele, traditionele verbinding en gezelligheid. Want toch heeft het wat. Met zijn allen 'Vrede op aarde' zingen, hoe vals ook.

Ook ik ga maar één keer per jaar naar de kerk waar ik opgroeide, de Evangelische Broedergemeente in Amsterdam, de grootste Surinaams-creoolse kerk. Iedereen, van jong tot oud is heerlijk opgedoft. Misschien ook wel een beetje omdat dit de gelegenheid om bekende Surinaamse Nederlanders te spotten en na afloop van de dienst een gezegende kerst te wensen. Van tv-presentatoren tot voetbalinternationals, iedereen is van de partij.

Een mens hoeft niet gelovig te zijn om de kerstgedachte te kunnen waarderen. Een anker, juist in deze roerige tijden. Een diepe liefde en waardering voor elk mens. Vergeving, verzoening, barmhartigheid. Het moment van het jaar om je te richten op wat voor verplichtingen je hebt ten opzichte van je medemens. Of het nu iemand is met wie je veel deelt, of niet. Juist niet. Het besef dat er onder onze verschillen een menselijke laag zit.

Achter de kerstgedachte zijn binnen de christelijke traditie de zeven werken van barmhartigheid belangrijk. Die zijn een werkelijke opgave. En nu actueler dan ooit. De hongerigen spijzen, de dorstigen laven, de vreemdelingen huisvesten, de naakten kleden, de zieken verzorgen, de gevangenen bezoeken, de doden begraven.

Het is het beroep dat nu gedaan wordt op onze samenleving. In een individualistische wereld zijn het meest andere waarden die we nastreven. Persoonlijk succes, erkenning, materie, dat zijn de sleutels van geluk. Maar voor velen leidt dat ook tot leegte en frustratie.

Ik wens u een heerlijke kerst, met een overvloedig kerstmaal, gezonde en beminnelijke familie en cadeautjes. Maar een echt kerstfeest is niet compleet zonder een moment van bezinning.

Meer over