Review

Het jaar uit lachen

Uitkijken naar de oudejaarsconferences is spannender dan ooit: grappen over terreur, wie durft? Vier conferences gerecenseerd.

Sjaak Bral, Dolf Jansen en Herman Finkers Beeld ANP / Studio V

Dolf Jansen - Hardverwarmend Oudejaars 2015

Thema

Jansen test het groepsgevoel in de zaal. Een samenleving kan pas echt bloeien als niemand wordt buitengesloten, zelfs en misschien vooral degenen die hier in nood aankloppen. Iedereen wil toch graag bij de groep horen, ook al is het soms comfortabel je op te stellen als buitenstaander.

Vorm

Op het achterdoek vormen lichtjes een schuivende wereldkaart en uiteindelijk een hart. Van achter een katheder steekt Jansen een ernstig pleidooi af voor wat hij 'vluchtelingenuitdaging' noemt (makkelijke applausjes). Met deze drammerige preek vervalt hij in de rol van een ietwat gedateerde linkse partijvoorzitter. En dat wringt met een opmerking die Jansen later maakt: 'Ik wil jullie niet opdringen wie er wel en niet deugt; ik wil dat jullie zelf nadenken.'

Dolf Jansen op de klimaatparade op het Museumplein in Amsterdam Beeld anp

Doelwitten

Het is een voorspelbare beukpartij op VVD en PVV.

2015 in één woord

Inclusiviteit.

En? Valt er nog wat te lachen?

Na wat verhalen uit eigen familiekring komt Jansen op stoom als hij de overleden voetbalverslaggever Hugo Walker en Dafne Schippers eert. Beste grap van de avond: 'De zelfmoordterrorist die zichzelf opblaast verheugt zich op de 72 maagden, maar hij moet wel eerst zijn piemel terugvinden.' Eén enkele opmerking zou De Preek van Jansen overbodig hebben gemaakt: 'Geloof je nou echt dat een succesvolle accountant uit Homs naar Ter Apel wil omdat daar een pingpongtafel staat?'

Te zien

Tournee t/m 31/12 26 t/m 31/12 De Kleine Komedie Amsterdam.

Eindcijfer

7-

Aan Jansens oprechtheid hoeft niet te worden getwijfeld, maar preken hoort niet meer in het theater thuis.


Sjaak Bral - Vaarwel 2015

Thema

In het openingsnummer zingt de Haagse oudejaarsconferencier Bral: 'Geen mens, geen gek, geen God die mij kan verbieden iets te zeggen. Ik lach en jij schiet, maar het woord kan niet kapot.' Het vrije woord wordt verdedigd bij Bral, maar hij bewaakt ook de beschaving, want tegen de 'piemeljongens' zegt hij: 'Daar moeten hersens in.'

Sjaak Bral Beeld anp

Vorm

Naast de pianist zien we de moestuin die Bral samen met zijn vader onderhoudt. Een toespeling op de Albert Heijn-spaaractie, maar ook het decor van een niet geheel gelukt filosofisch sprookje, à la Freek de Jonge, over Sjakie en de Bonestaak. Met wisselend succes probeert Bral totaalcabaret te brengen: hij speelt een Schevenings typetje en zingt liedjes, waarvan 'Nederland is mooi' de positieve uitschieter is.

Doelwitten

De mensen die via social media hun betrokkenheid bij het wereldleed tonen, maar in het echte leven geen poot uitsteken.

2015 in één woord

Leunstoelbetrokkenheid.

En? Valt er nog wat te lachen?

Jazeker, vooral in de eerste helft schiet Bral in rap tempo oneliners de zaal in, waarbij het hele nieuwsjaar voorbijkomt, van het 'blunderende broekpak' Trijntje op het Songfestival tot de Syrische versie van tv-programma Ik vertrek. Helaas zakt de show de tweede helft in, onder meer in een slappe conference waarin hij het hele kabinet bespiedt op het strand van Wassenaar en zo (te makkelijk) commentaar levert op de ministers.

Te zien

Tournee t/m 31/12. o.a. Rijswijk en Den Haag. 31/12 ook te zien op RTV West.

Eindcijfer

7

Sterk begin, maar Bral wil te veel. Actuele grappen en Haagse humor vormen zijn sterkste punt.


Herman Finkers - Oudejaars '15

Thema

Barack Obama zet in de opening van de show de toon met zijn oprechte uitvoering van Amazing Grace. Voor Finkers geldt: godsdienst, mits met redelijkheid en humor aan de mensheid toegediend, kan de wereld wel degelijk mooier maken. De katholieke Finkers ziet zorgzaamheid en liefde als belangrijkste bestanddelen van religie.

Herman Finkers Beeld anp

Vorm

Het decor lijkt ontworpen door een vrolijk kind dat de verwarring van het jaar goed heeft getroffen. Alles staat schots en scheef, Finkers draagt twee verschillende schoenen en sokken en ook zijn kleermaker lijkt behoorlijk in de war te zijn geweest. Alleen de zandloper in de rugleuning van de stoel en de gigantische stapel kranten liegen niet.

Doelwitten

Halfgare politici als Sander Dekker en moslims die ten onrechte geloven dat Allah niet zingt.

2015 in één woord

Paniek.

En? Valt er nog wat te lachen?

Hoewel Herman Finkers zijn publiek niet laat bulderen - daar is het ook het jaar niet voor geweest - krijgen we genoeg dwaze Finkeriaanse logica voor de kiezen. Want hoe sla je bij je ontbijt in godsnaam het kopje van je ei als je net weer iets hebt gelezen over een IS-gruwel. Finkers combineert aan het slot meesterlijk diepgang en primitieve lust, waardoor hij zowel hoge kijk- als hoge waarderingscijfers behoudt.

Te zien

18 en 19/12 Koninklijke Schouwburg Den Haag. 29 t/m 31/12 Leidse Schouwburg. 31/12 NPO 1 (VARA), 22.29 uur.

Eindcijfer

7,5

Finkers heeft het zichtbaar lastig met die stapel kranten. Het is zeker geen desinteresse, maar de waan van de dag ligt hem niet.


De orde van de dag & Het zuidelijk toneel & Nieuw Utrechts Toneel - Ouds en Nieuws 2015

Thema

In een geestige powerpointpresentatie analyseert Michiel Lieuwma (De Snijtafel) regel voor regel de oude en nieuwe nummer 1 in de Top 2000: we wapenen ons tegen de ellende door weg te glijden van de harde realiteit (Bohemian Rhapsody) in een droomwereld (Imagine). In andere nummers komt terug dat haat en wraak niets oplossen.

Vorm

Een atypische, frisse oudejaarsconference van een elftal schrijvers, acteurs en muzikanten, die van achter een stervormig houten bouwwerk beurtelings scènes, liedjes en improvisaties over 2015 brengen. Een deel wordt ter plekke geschreven. De speelvloer raakt al doende bezaaid met A4'tjes. Naast veel humoristische onderdelen zijn er ook een paar sterke serieuze scènes over de aanslagen in Parijs, en het mooie Prince-achtige lied Doe mij maar een vluchteling.

Niet te stuiten: de lokale jaarsluiters

Een greep: Johan Gerlach Kluutjesvingers (Theatercafé Lexke, Budel), Coenraedt van Meerenburgh & Ko de Laat Het jaar rond in 52 snelsonnetten (De Drvkkery, Middelburg), Rob Scheepers Opgescheept (Parktheater, Eindhoven), Hans Tervoort OudejaarsconferHans (Theater a.d. Parade, Den Bosch), Aubrey Snell Oudejaarschantant (Castellum, Alphen a/d Rijn), Drijfhout De Vlielander Oudejaarsconference (Podium, Vlieland), Mario Withoud & Caroline in 't Veld De Dichter en De Diva (Schouwburg, Almere), Frans Miggelbrink Slaat de deur van 2015 dicht (Amphion, Doetinchem).

Doelwitten

De logopedist van Michiel de Ruyter (Frank Lammers), de voicemailberichten uit Hello van Adele.

2015 in één woord

Tranendalurenabonnement.

En? Valt er nog wat te lachen?

Heel veel. Neem de rubriek Nieuws dat elk jaar weer terugkeert, waarin onder meer 'De oudste persoon ter wereld is overleden' en 'In de zomer wordt in Nederland een gek dier gesignaleerd' langskomen. Zeer grappig is de uitvoering van Kenny B-hit Parijs als politieverhoor. Maar het hoogtepunt is een uitputtende speelronde waarin voor elke dag uit 2015 een scène is geschreven: de acteurs moeten vervolgens achttien van deze scènes in 18 minuten uitvoeren.

Te zien

Tournee t/m 31/12

Eindcijfer

8+

Enorme variatie, originele invalshoeken en improvisatie op hoog niveau.


Freek de Jonge in Buitenhof

Freek de Jonge ontbreekt dit jaar. Bijna. In het politieke tv-programma Buitenhof verzorgt hij a.s. zondag een mini-oudejaarsconference. 'Ik ben de eerste cabaretier in dit programma', zei De Jonge in een aankondiging tegen presentator Paul Witteman. 'Ik heb hier nog geen lach gezien in de afgelopen dertig jaar.' Volgens De Jonge is zijn conference helemaal toegespitst op het Buitenhof-publiek: 'Ik ben vaak voor elitair uitgemaakt, dus ik voel me hier helemaal op mijn gemak.'

Buitenhof, zondag 20/12, NPO 1, 12.10 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden