InterviewBellamy Ogak

Het Italiaanse antiracisme was slechts een zomertrend, verzucht de influencer

Bellamy Ogak is activist, influencer en oprichter van Afroitalian Souls, een online platform van en voor jonge Italianen met Afrikaanse roots. Ze bekeek de Italiaanse protesten na de dood van George Floyd vorig jaar met een dubbel gevoel, en dat is blijven hangen.

Bellamy Ogak Beeld Bellamy Ogak
Bellamy OgakBeeld Bellamy Ogak

Opluchting. Dat voelde Bellamy Ogak toen de eerste lockdown vorig jaar inging in Italië. Natuurlijk was ze ook bang voor het virus en bezorgd over de situatie in de ziekenhuizen, maar in haar persoonlijke leven overheerste blijdschap.

Ogak (‘millennial’, haar precieze leeftijd wil ze liever niet in de krant) is activist, influencer en oprichter van Afroitalian Souls, een online platform van en voor jonge Italianen met Afrikaanse roots. ‘Al een jaar zie ik veel minder mensen en heb ik dus op dagelijkse basis minder met racisme te maken’, legt ze uit via een videoverbinding vanuit haar strak ingerichte huis in de buurt van Milaan.

Na de eerste lockdown gingen mensen vorig jaar ook in de Italiaanse grote steden massaal de straat op, naar aanleiding van de moord op George Floyd. Ogak keek met een dubbel gevoel naar de volle pleinen. ‘Het is alsof Italië in juni 2020 ontdekte dat racisme bestaat. Absurd. Het deed ook pijn om te zien dat zwarte Amerikanen blijkbaar meer waard zijn dan zwarte Italianen.’

Afro-Italianen beklagen zich namelijk al jaren tevergeefs over het racisme op eigen bodem, waarnaar je niet echt hard hoeft te zoeken. Niet alleen in de beruchte voetbalstadions, maar ook in de media is nog weinig bewustzijn van racisme. Zo zag de publieke omroep Rai onlangs geen kwaad in het gebruik van blackface, bij een grappig bedoelde imitatie van een Italiaanse rapper. Na een storm van kritiek door activisten maakte de Rai eind april bekend voortaan geen blackface meer te laten zien.

‘Niet verhuren aan buitenlanders’

Op Afroitalian Souls staan talloze filmpjes waarin zwarte Italianen vertellen over hun alledaagse ervaringen: van het veelgebruikte n-woord tot huisbazen die zonder scrupules zeggen ‘niet aan buitenlanders te verhuren’. ‘Mensen doen er in dit land alles aan om je te laten voelen dat je er als zwart persoon niet bij hoort’, vat Ogak samen.

‘Het antiracisme van vorig jaar was een trend’, zegt de activist somber. ‘Het heeft één zomer geduurd, we zijn nu weer op hetzelfde punt als vorig jaar.’ De wortel van het probleem is volgens Ogak dat Italië niet alleen racisme tot taboe heeft verklaard, maar ook haar koloniale verleden nog steeds ontkent.

Italië stichtte pas eind 19de eeuw zijn eerste koloniën, in Eritrea, Ethiopië en Somalië, en had onder Mussolini het grootste gebied veroverd. Zoals er nooit met het fascisme afgerekend is – nazaten van Mussolini zetten zijn gedachtegoed voort, onder meer in de post-fascistische partij Fratelli d’Italia die hoog scoort in de peilingen – zo heeft Italië ook nooit haar bloedige koloniale geschiedenis onder ogen gezien. Naar schatting werden er 1 miljoen mensen gedood in de Italiaanse koloniën, zo’n 8,5 procent van alle inwoners.

‘Op school leren we daar niets over. Anders dan Duitsland hebben wij nooit een mea culpa gedaan. We hebben er een steen overheen gelegd, het wordt ontkend. Dat geldt ook voor racisme. Mensen zeggen: ‘Het bestaat niet, we zijn hier niet in Amerika.’ Grote gemeenschappen uit de ex-koloniën zijn er in Italië niet, dus de bevolking is pas een paar decennia iets minder homogeen wit, door de aankomst van migranten. Vooral sinds de vluchtelingencrisis van 2014 en 2015 leeft er een sterk anti-migratiesentiment, dat in het parlement fors vertegenwoordigd is.’

Bellamy Ogak Beeld Bellamy Ogak
Bellamy OgakBeeld Bellamy Ogak

Afstammen

Het racisme komt volgens Ogak niet alleen tot uiting in de cultuur, maar ook in de wet. Net als Nederland kent Italië het jus sanguinis. Oftewel: je moet afstammen van een Italiaan om een Italiaan te zijn, in het land geboren worden telt niet. Daarom kan de burgemeester van New York (Bill de Blasio, Italiaanse roots) moeiteloos aanspraak maken op een paspoort en moest Bellamy Ogak, die al haar hele leven in de buurt van Milaan woont, een ingewikkeld en zenuwslopend bureaucratisch proces doorlopen.

Kinderen van buitenlandse ouders kunnen namelijk alleen tussen hun 18de en 19de jaar een aanvraag doen. Als het niet lukt om de intimiderende hoeveelheid formulieren en gemeentelijke uittreksels vóór je 19de verjaardag aan te leveren, vervalt het recht en moet je weer minimaal drie jaar wachten op een nieuwe poging. Linkse partijen pleiten er al jaren voor om de sterk verouderde wet te hervormen, maar de rechtse wind die door Italië waait zal dat voorlopig niet toestaan.

Heeft Ogak misschien ook politieke ambities? Haar ogen worden groot, beslist schudt ze haar hoofd. ‘Ab-so-luut niet. Dat zou een eigen doelpunt zijn tegen mijn activisme, want de Italiaanse politiek werkt voor geen meter.’ De kleine succesjes die de Italiaanse strijd tegen racisme wél boekt, vinden dan ook vooral plaats in de relatief progressieve en internationaler georiënteerde cultuursector.

Zo ging vorige zomer voor het eerst een Italiaanse Netflix-serie met een zwarte hoofdrolspeelster in première (Summertime) en volgde in april Zero, een serie met een zwarte superheld in de hoofdrol en een bijna volledig zwarte cast. Ogak interviewde de acteurs en werkte mee aan een promotiespotje. ‘Paradoxaal genoeg was dat ook op de Rai te zien’, lacht ze. ‘De serie is revolutionair omdat Italië nu in het buitenland wordt vertegenwoordigd door zwarte mensen. Een stap vooruit, maar één serie is niet genoeg.’

Optimistisch over de toekomst is Ogak niet. Als het al lukt om Italië te veranderen, zal het bereiken van een acceptabel niveau minstens tien jaar duren, schat ze in. Of ze dat zelf zal meemaken weet Ogak niet, want ze denkt er vaak over om het land te verlaten. ‘Het is uitputtend en ontwrichtend om zwart te zijn in Italië.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden