Column

'Het Israëlisch-Palestijns conflict is een eindeloos einde'

Wanneer deze oorlog stopt, zal de gezaaide haat ervoor zorgen dat de nieuwe al begonnen is, schrijft columnist Bart Smout.

Israëlische tanks verlaten de Gazastrook. Beeld epa
Israëlische tanks verlaten de Gazastrook.Beeld epa

De Israëlische schrijver Amos Oz zei ooit het volgende over het aanhoudende conflict tussen de Israëliërs en de Palestijnen: 'Het Israëlisch-Palestijns conflict is een botsing tussen gelijk en gelijk. Nu bestaan er twee manieren om tragedies op te lossen: de Shakespeariaanse wijze en de Tsjechoviaanse wijze. In een tragedie van Shakespeare is de vloer op het eind bezaaid met lijken. In een tragedie van Tsjechov is iedereen op het einde ongelukkig, verbitterd, gedesillusioneerd en melancholisch, maar in ieder geval nog in leven. Mijn collega's in de vredesbeweging en ik werken aan een Tsjechoviaanse in plaats van een Shakespeariaanse oplossing.'

De afgelopen weken lijkt het er steeds meer op dat Israël aanstuurt op wat Oz een Shakespeariaanse oplossing van de tragedie noemt. De Israëlische invasie in Gaza kent drie doelstellingen. Een: het stoppen van de raketbeschietingen vanuit Gaza op Israël. Twee: het ontmantelen van de ondergrondse tunnels die Hamas-strijders gebruiken om aanslagen te plegen op Israëlisch grondgebied. Drie: Hamas verzwakken.

Om die doelen te bereiken werd het geweld excessief opgevoerd. Na een periode van luchtaanvallen lanceerde Israël op 17 juli een grondoffensief. Inmiddels staat de teller op meer dan 1800 doden en 9000 gewonden aan Palestijnse kant, het merendeel burgers. Aan Israëlische kant zijn er 64 soldaten en vier burgers gesneuveld; een ongekend hoog aantal voor de Israëliërs.

Lange tijd veilig
Gedurende operatie 'Protective Edge' reageert de internationale gemeenschap steeds afkeurender op het optreden van Israël. Vooral de aanvallen op VN-scholen roepen veel verontwaardiging op. De laatste aanval noemde VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon een 'misdaad' en een 'ernstige overtreding van internationaal humanitair recht.' Israël trekt zich daar weinig van aan. Het geweld blijft voortduren, het bereiken van de doelstellingen is nog altijd niet binnen handbereik. Gisteren nog liet premier Netanyahu weten dat het offensief alleen wordt gestaakt 'als we kunnen verzekeren dat de bewoners van Israël zich voor een relatief lange tijd veilig kunnen voelen.'

null Beeld reuters
Beeld reuters

Toch lijkt Israël langzaam te beseffen dat een Shakespeariaans einde ook de eigen ondergang zal betekenen. Steun aan Israël kalft snel af, het land raakt steeds meer geïsoleerd. Het grondoffensief wordt afgebouwd en er wordt gesproken van een eenzijdig terugtrekken van Israël, zonder deal met Hamas.

De vraag rijst wat Israël nu heeft bereikt als het zich terugtrekt en op eigen bodem defensieve stellingen inneemt. Antwoord: niets. De tunnels mogen dan vernietigd zijn, maar dat is geen garantie dat er geen nieuwe worden gegraven. Raketbeschietingen vanuit Gaza zijn nog altijd mogelijk en Hamas is niet verzwakt. Wat er wel is bereikt: de haat is alleen maar groter geworden, zowel onder Palestijnen als onder Israëliërs. Israëlische pacifisten worden momenteel zelfs als landverraders beschouwd.

Even droevig
De oplossing voor de tragedie in de Gazastrook zal niet Shakespeariaans of Tsjechoviaans zijn. Nog meer bloedvergieten zal geen vrede brengen en een akkoord waarbij beide partijen 'sadder but wiser' uiteen gaan is mijlenver weg. Er is nog een derde mogelijkheid die ik Joyceaans noem, naar de Ierse schrijver James Joyce, en die helaas even droevig is.

In zijn uitputtende roman 'Finnegans Wake' loopt de laatste zin over in de beginzin. Zo schreef Joyce een cyclische roman, waarvan het einde geen einde is, maar hetzelfde verhaal opnieuw inluidt. Als Israël zich heeft teruggetrokken zal het effect niet anders zijn. Het Israëlisch-Palestijns conflict is een eindeloos einde. Wanneer deze oorlog stopt zal de gezaaide haat ervoor zorgen dat de nieuwe al begonnen is.

Bart Smout is schrijver en columnist van Volkskrant.nl
@BartSmout

null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden