Het islamitisch licht

Brits of moslim? De fundamentalistische groepering Hizb ut-Tahrir gebruikt een vraagteken, maar heeft het antwoord al klaar. Op een congres in Birmingham: 'Ik probeer mijn kinderen af te schermen van de Britse cultuur en de westerse waarden.'..

De Hizb ut-Tahrir hersenspoelt moslimjongeren die verdwaald zijn in de westerse maatschappij. Het is een extremistische groepering, die een totalitair moslimbewind propageert en westerse democratie, het integratiebeleid en het kapitalisme radicaal afwijst. Met deze waarschuwing, afgedrukt met een kop in chocoladeletters, opende The Birmingham Post zaterdag de krant.

De Post liet gevestigde moslims aan het woord, zoals de lokale politicus Khalid Mahmood en Mohammed Naseem, leider van Birminghams Central Mosque, die door de Hizb ut-Tahrir zijn uitgemaakt voor Uncle Toms. Zij hebben zich, volgens de filosofie van de Hizb ut-Tahrir, laten 'corrumperen' door het kapitalisme. Hizb ut-Tahrir zet zich af tegen alles wat westers is en stevent welbewust af - met een knipoog naar de Harvard-politicoloog Samuel Huntington - op 'de onvermijdelijke botsing der beschavingen'.

Dat blijkt, vooral na 11 september, een aantrekkelijke boodschap te zijn voor een groeiend aantal verdwaalde moslimjongeren. Naseem: 'Groepen als Hizb ut-Tahrir hebben grote aantrekkingskracht op jongeren die frustraties hebben opgelopen in deze maatschappij of anderszins worstelen met de complexiteit van het westerse leven.'

Enkele duizenden van hen zijn zondag naar het sportpaleis de National Indoor Arena in Birmingham gekomen om te discussiëren over de vraag: Brits of moslim? Weliswaar gebruikt Hizb ut-Tahrir het vraagteken, maar dat de fundamentalistische partij niet uit is op debat en het antwoord al klaar heeft, blijkt uit de videoboodschap die aan het begin en het einde van de conferentie wordt gedraaid. Onder de klanken van Land of Hope and Glory wandelt de Britse koninklijke familie het beeld binnen. Winston Churchill verschijnt, de Union Jack wappert.

Ondertussen worden 'westerse waarden' getoond: beelden van tasjesdieven, drugsverslaafden, voetbalhooligans, van ordinaire seks. Een Britse Pakistani zegt: 'Ik probeer mijn kinderen af te schermen van de Britse cultuur en de westerse waarden.' Zijn statement wordt gevolgd door het treurige levensverhaal van een blank 12-jarig jongetje dat aan heroïne is verslaafd. Er zijn beelden van onderdrukte Palestijnen en Irakezen, gelardeerd met de Britse vlag, bommenwerpers, oorlogsschepen en vuurzeeën.

Moslims hoeven deze ellendige westerse weg niet te bewandelen. Hizb ut-Tahrir biedt een alternatief: leven volgens de strikte regels van de islam en de sharia. In beeld komt een zoon met baard in islamitische kledij, die eerbied toont voor zijn oude vader, hem knuffelt. Een fragment later snauwt een westerse zoon (overwerkt door zijn voortdurende jacht naar nog meer rijkdom) zijn moeder af, die zijn flat heeft schoongemaakt. 'Moeder, hoogste tijd om op te stappen.'

De zaal is gevuld met hoogopgeleide jongeren: advocaten, dokters, economen en talloze studenten, die zich gedragen als missionarissen. Het gebrek aan subtiliteit van de film lijkt hen te ontgaan. Met passie praten ze uren over 'de derde weg' van de Hizb ut-Tahrir. Geen integratie, geen isolatie, maar de westerse wereld een alternatief bieden door een islamitisch baken te zijn in de verdorven maatschappij waarin zij leven. 'Wij moeten ambassadeurs zijn van de islam.' Het klinkt als een mantra.

De reacties in de Arena doen denken aan het enthousiasme waarmee AEL-leider Dyab Abou Jahjah begin maart werd onthaald tijdens zijn kennismakingstournee door Nederland. Zowel de AEL als de Britse Hizb ut-Tahrir, die wordt geleid door de Londense psychiater Imran Waheed, speelt handig in op de identiteitscrisis die veel moslimjongeren doormaken. Ze houden die jongeren voor dat ze geen illusies moeten koesteren. Dat wat ze ook doen, hoe hard ze ook studeren, ze nooit volledig geaccepteerd zullen worden door de westerse maatschappij.

De AEL tracht de ontevreden moslims, in Nederland vooral Marokkanen, te verenigen onder de Arabische noemer. Hizb ut-Tahrir, die actief is in islamitische landen, de Verenigde Staten en diverse Europese landen (en in Nederland naar eigen zeggen ook talloze actieve leden heeft), is ambitieuzer. Iedereen die de islam omarmt is welkom. Einddoel is het herstel van het islamitische Khilafah (Kalifaat), de geestelijke bestuursmacht uit de begintijd van de islam. Uiteindelijk zal op de wereld nog maar één religie domineren: de islam. 'Dat staat in de koran', zegt Helima, een Pakistaanse studente (natuurkunde) die met zeven zussen en nichten de conferentie bijwoont.

Met glanzende ogen zegt ze dat als de Khilafah in ere is hersteld, wat tijdens haar leven helaas niet zal gebeuren, 'we allemaal in vrede en voorspoed zullen leven'. Dat geldt, zegt ze met nadruk, ook voor de joden. 'Want in een islamitisch wereldrijk zal het woord van Allah wet zijn. Allah is de Barmhartige. Onder islamitisch bestuur, zullen joden, christenen, hindoes en moslims vredig samenleven.' Het is haar plicht de islam te verspreiden. Ook al zal het ideaal niet snel worden bereikt, ze zal voor haar inspanningen worden beloond 'in het paradijs'.

Iedereen is welkom. Met die boodschap komt de Hizb ut-Tahrir, in Engeland voornamelijk bestaand uit Pakistani en Kashmir-Indiërs, opzichtig naar buiten. Nieuwe broeders krijgen ampel gelegenheid te getuigen. Vrouwen komen in het officiële programma niet aan het woord en zitten, de meesten zwaar gesluierd, in de zaal strikt gescheiden van de mannen. De broeders getuigen met passie. Zo is er de Ierse ex-nationalist Abdullah Draper (56), die op zijn 53ste de islam op zijn weg vond. Hij had met afschuw moeten aanschouwen hoe het Britse leger van Noord-Ierland een politiestaat had gemaakt, had zich ooit bekeerd tot het marxisme-leninisme en was via het nationalisme bij de koran uitgekomen. Draper, rossige baard, gehaakt mutsje, kaftan: 'Ik verwerp het begrip natie. Ik gloei van binnen nu ik me realiseer dat ik broeders heb in Indonesië en Afrika.'

Er is een Britse jongere, die eerst had geflirt met het boeddhisme. Een rijke Pakistani, die op zijn 25ste vijf panden bezat en van de huur kon leven, maar plots besefte dat zijn westerse consumptieve leven spiritueel volkomen leeg was. Sikander Mahmood, voormalig vakbondsleider uit Bradford, komt vertellen waarom hij uit de Labour-partij is gestapt. Tijdens de voorbereidingen van de oorlog in Irak hoorde hij collega's met onverholen haat spreken over moslims. De manipulaties van de Britse premier Blair en Amerikaanse president Bush deden hem beseffen dat westerse democratie 'een farce' is. Dat realiseerde zich ook Javed Abu Yusuf, die diende bij de Royal Air Force en tijdens de Irak-oorlog als freelance omroeptechnicus werkte voor CNN. Door 'de machinaties van Bush' zijn hem de ogen geopend.

De meest tot de verbeelding sprekende bekeerling vond 47 jaar geleden het islamitisch licht: dr. Abdul Salaam, voormalig medewerker en tandarts van Malcolm X. Hij dacht destijds dat hij het goed voor elkaar had. Hij had gestudeerd, was overtuigd christen. Tot hij in aanraking kwam met kringen rond Malcolm X, de militante zwarte Amerikaanse activist die ook zo tot de verbeelding spreekt van Abou Jahjah en andere Nederlandse AEL-bestuursleden. Salaam: 'Hoe heet je?, vroegen ze. Leo McCallan, antwoordde ik. Leo McCallan? Dat is niet jouw naam. Dat is de naam die je slavenmeester je heeft gegeven. Het christendom is de religie van je slavenmeester. Dat zette me aan het denken. Wie ben ik, waar kom ik vandaan?'

Hij vertelt dat het Malcolm zelf was die hem duidelijk maakte hoe vernederend zijn situatie was. Hij was door zijn slavenmeester beroofd van zijn identiteit en was zich dat niet eens bewust. Hij noemde zich Leo X en vervolgens Abdul Salaam, keerde aanvankelijk terug naar zijn Afrikaanse wortels. Maar heeft zich, net als Malcolm na diens pelgrimage naar Mekka, bekeerd tot de orthodoxe islam. Salaam tot de zaal: 'Ik ben jullie broeder.'

Veel liefde en barmhartigheid waait door de Arena. Geweld wordt, formeel, afgezworen. Op een persconferentie wordt het geweldloze principe evenwel genadeloos onderuit gehaald. Waarom is Hizb ut-Tahrir verboden in Duitsland, waar de partij in verband wordt gebracht met de Hamburgse terroristische cel? Waarom is een Deens lid veroordeeld wegens de uitspraak 'alle joden moeten dood', zijn drie Britse leden betrokken bij een rechtszaak in Egypte wegens destabilisatie van de regering en worden twee Britse leden in Israël in verband gebracht met de voorbereidingen van zelfmoordacties?

Imran Waheed en medeorganisator Sajjad Khan hebben overal een antwoord op. Zelfmoordacties beschouwen ze niet als het gebruik van ongeoorloofd geweld. Khan: 'We erkennen het bestaansrecht van Israël niet. Elk geweld, ook elke individuele actie, tegen Israël is legitiem.' Khan roept op tot de vorming van een leger van islamitische staten om de zionisten te verdrijven. Dat leger kan dan meteen doorstoten naar Irak en Afghanistan, die eveneens worden overheerst door een westerse bezettingsmacht.

Later zegt Waheed dat alle verdachtmakingen nergens op slaan. Het klopt dat de organisatie in Duitsland en Rusland is verboden en van sommige Britse universiteiten wordt geweerd, omdat ze antisemitisch materiaal zou hebben verspreid en studenten zou hebben opgeruid. Maar zegt Waheed, 'ze kunnen niets bewijzen. Het is een reactie uit angst. Ze vrezen het intellectuele debat met zelfbewuste moslims.'

Maar de moslims worden alleen maar sterker, zegt hij. Zijn pan-islamitische partij groeit gestadig. Nee, hij noemt geen ledental. Dat is niet belangrijk. Invloed telt. Waheed: 'We gebruiken de modernste technieken om ons gedachtegoed te verspreiden: internet, alle vormen van telecommunicatie. Zo kwam een groep Indonesische studenten ons op het spoor. Begin september debatteren we via een audiovisuele verbinding met studenten in Jakarta. In Holland is ook een groeiende belangstelling voor ons.'

Hizb ut-Tahrir verspreidt boeken, tijdschriften, miljoenen folders. Het kader, dat geschoold wordt op conferenties als die in Birmingham, trekt de getto's in om drugsverslaafden, dealers, jonge criminelen en andere met zichzelf worstelende jongeren te bewerken. Shaban Ul-Haq, die een rede houdt over de onmogelijkheid van deelname aan de westerse politiek, maant de zaal tot geduld. 'Wij hebben de toekomst', zegt hij en rekent voor: 'Het geboortecijfer van moslims in West-Europa ligt driemaal zo hoog als dat van niet-moslims. In 2015 is de moslimgemeenschap in Europa verdubbeld.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden