Opinie

'Het is tijd voor onfatsoenlijke politici'

Het optreden van Rottenberg in De Wereld Draait Door en de afgang van Cohen is de zoveelste ontmanteling van het begrip fatsoen. 'Alleen een onbenul gelooft dat fatsoenlijke politici je minder hard bedonderen dan onfatsoenlijk politici.' Dat stelt student René van Leeuwen.

PowNed-presentator Rutger Castricum in gesprek met voormalig minister Ella Vogelaar. © ANP

Als je de berichtgeving moet geloven was Cohen zo'n beetje de meest fatsoenlijke en integere politicus die Nederland ooit heeft gekend. Vriend en vijand streden om in de overvloedig aanwezige microfoons te kunnen schreeuwen hoe fatsoenlijk Cohen wel niet was.

De PvdA is in ieder geval één illusie armer. Met fatsoen alleen kom je er niet in de politiek. Dat Cohen vooral om zijn fatsoen geprezen werd, maakt pijnlijk duidelijk hoe tenenkrommend zwak hij was als politicus.

DWDD
Des te lachwekkender was het optreden van Felix Rottenberg in De Wereld Draait Door. Hij viel, tactvol geregisseerd en geflankeerd, Rutger Castricum letterlijk van achteren aan op de kwaliteit van zijn journalisme.

Pownews, aldus Rottenberg, is afzeik-tv. Het is matig cabaret en zou genegeerd moeten worden. Zo'n beetje als voormalig minister Vogelaar deed. Dat ging haar ook goed af. Overigens werd de rubriek 'De Jakhalzen', in deze discussie vakkundig buiten schot gehouden.

Castricum verdedigde zich. Er was sprake van een 'generatiekloofje'. Als Rottenberg Pownews leuk zou vinden zouden ze een groter probleem hebben op de roze redactie. Toen kwam de klap op de vuurpijl. Journalist Frénk van der Linden, de hele uitzending trouw naast Rottenberg, riep: 'fatsoenskloof!'.

Goede manieren
Fatsoen, volgens de online Van Dale, betekent dat: goede manieren in de omgang.

Zo kun je hele fatsoenlijke malafide autoverkopers hebben. Fatsoenlijke drugsdealers, fatsoenlijke wapenhandelaars, fatsoenlijke oplichters, enzovoort. En zo heb je dus ook fatsoenlijke politici.

Eigenlijk zijn ze allemaal wel fatsoenlijk, die politici in Den Haag. Minister Hillen verzwijgt een rapportje over Libië en wil de JSF graag in het geheim kopen, maar fatsoenlijk in de omgang is hij vast en zeker. Of Fred Teeven, geniepig proberen de internetvrijheid van burgers te beknotten, maar waarschijnlijk een ontzettend aimabele kerel. Voorbeelden te over.

Dat Jolande Sap het ene moment een buslading politie naar Afghanistan stuurt betekent niet dat ze niet meer gezellig hoeft te doen op het partijcongres. Integendeel.

Truc
Dan komt fatsoen van pas. Fatsoen is geen elementaire karaktereigenschap, het is een aangeleerde truc. Het stelt mensen in staat om te draaien en te liegen tot ze scheel zien, zonder dat ze hun goede manieren verliezen.

Dus komt Rottenberg ermee weg als hij Castricum aanvalt. Bij de PvdA zijn er niet genoeg messen voor alle ruggen, maar de PvdA-coryfee zit vlak na het afscheid van Cohen alweer te oreren over fatsoen en integriteit.

Ontmanteling
Het optreden van Rottenberg (en de afgang van Cohen) is tegelijkertijd de zoveelste ontmanteling van het begrip fatsoen. Fatsoen is de hoofdact van de retorische goochelaars die politici tegenwoordig zijn. Maar bij een goochelaar moet je niet alles geloven wat je ziet.

Daarin ligt een taak voor de journalistiek. Wat zit er achter het fatsoen? Waarom doet die Sap zo gezellig? Wat staat Rutte nou vriendelijk te glimlachen? Zolang je fatsoenlijke journalistiek bedrijft, zul je ook zo bejegend worden. Maar wat mis je dan?

Plaats voor onfatsoen
Je mist het onfatsoenlijke gedeelte. Daarom is er plaats voor onfatsoenlijke journalistiek, behoefte zelfs. Wellicht heeft Rottenberg gelijk, Pownews is afzeik-tv, matig bovendien. Castricum laat echter wel haarscherp zien wat er over blijft van Cohen als je hem onder druk zet, één op één. De man was fatsoenlijk, inderdaad, maar bovenal ongeschikt.

Naast onfatsoenlijke journalistiek is het ook tijd voor onfatsoenlijke politici. Alleen een onbenul gelooft dat fatsoenlijke politici je minder hard bedonderen dan onfatsoenlijk politici. Integriteit bestaat niet in Den Haag, hoe vaak ze het ook roepen. Dan kunnen we er beter eerlijk over doen.

René van Leeuwen is masterstudent sociologie aan de Erasmusuniversiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden