Het is theater... **

Remake van Fabres spraakmakende marathon niet meer van nu.

theater


Het is theater zoals te verwachten en te voorzien was. Van Jan Fabre/Troubleyn; regie: Jan Fabre. Stadsschouwburg Amsterdam, 21/9. Op 8 & 9/11 in Grand Theatre, Groningen; janfabre.be


Mensen die gillend achter elkaar rennen omdat de één de ander dreigt te gaan kietelen, waarna uiteindelijk het dreigement wordt waargemaakt en iedereen nog harder gaat lachen, gieren, brullen. Als eenmaal dit niveau van meligheid is bereikt, gaat het vaak ook nog wel even zo door. Bloedirritant.


Zie hier de introductie van twee performers die een behoorlijke tijd op toneel zullen blijven tijdens de acht uur durende marathon van de Belgische theatermaker Jan Fabre. Spelers voor wie je overigens wel ontzag gaat koesteren in de loop van Het is theater zoals te verwachten en te voorzien was, de remake van de in 1982 spraakmakende 'happening' met dezelfde titel.


Een titel die de lading niet dekte: integendeel. Destijds waren marathons niet zo gewoon en dat wat er gebeurde op de scène, met dieren(-mishandeling), bloot, beschouwingen over kunst, filmbeeld en eindeloos veel herhaling, was niet heel vaak gezien en gehoord. De maker vestigde hiermee zijn reputatie van enfant terrible, voorloper, held.


Anno 2013 is het allemaal niet zo nieuw meer, sterker, het doet nogal gedateerd aan en dat maakt ironischerwijs dat die destijds ondeugende titel nu wel klopt bij de voorstelling.


Het scènebeeld is vaak mooi en daar toont zich Fabres achtergrond als beeldend kunstenaar (dat is hij naast theatermaker/performer/schrijver ook). Maar wat er in dat decor gebeurt, is vaak wat saai. Blote mensen die zichzelf beschilderen en steeds dezelfde zinnetjes zeggen; een filmpje terzijde met tongende types. Een stripteaseact met een klein beetje geweld. Iets toch wel zieligs met schattige vogels.


En dan de lachende, gierende man en vrouw die o-zo-speels achter elkaar aanzitten. Na hun kietelact gaan ze een wedstrijd aan- en uitkleden aan en die zullen ze tot haast in het onmogelijke volhouden. Wat grappig begint, krijgt de ernst van een serieuze tennismatch met gefrustreerd gekrijs van dien. Hun performance wordt eens in de zoveel tijd onderbroken door een speler die een spot aanzet en vijf dezelfde zinsneden reproduceert, om over te gaan tot een volgende set van vijf. Qua terloopsheid lijken de teksten uit stripballonnetjes van Roy Lichtenstein gevallen.


In de uren die volgen, herhaalt dit patroon zich: lang uitgespeelde hoofdperformance plus iets eromheen, verwijzingen. Dat mag 'anti-entertainment' en 'compromisloos' hebben geheten, maar nogmaals met alle bewondering voor de performers die zich in ingewikkelde, vermoeiende fysieke posities manoeuvreren, is het vooral niet meer prikkelend en niet van nu.


De reden dat Fabre (1958) deze remake met nieuwe, jonge cast wilde doen, ligt in zijn wens 'huidige generaties de fundamenten van het oeuvre te tonen en in Het is theater zouden die het beste zichtbaar zijn. Theaterwetenschappelijk gezien is dat voor de liefhebber heus interessant. Tevens zou hij het publiek willen voorbereiden op een nieuw werk dat hij in zijn hoofd heeft: een 24 uur durende voorstelling. De noodzaak daarvan is op grond hiervan in ieder geval niet zo evident.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden