'Het is spectaculair, vooral het schilderij van Matisse'

Verlekkerd kijken conservators van musea naar de rijkdom van de 'nazischat' die in München is ontdekt. 'Dit is fenomenaal.'

Bart Rutten, conservator beeldende kunst van het Stedelijk Museum in Amsterdam


'Dit is de droom van elke kunsthistoricus, dat je zo'n verzameling vindt. Het is spectaculair, vooral het schilderij van Henri Matisse. Dat is fenomenaal, het Stedelijk zou dat graag willen hebben. Het spel met patronen dat je in het schilderij ziet, in het blauwe behang, in de blouse van de vrouw, in de haardoek, typisch Matisse. Het is moeilijk te zeggen hoeveel dit werk waard is. Ik zou zeggen: tussen de 3 en 15 miljoen euro. We hebben twee majeure werken van Matisse in het Stedelijk. Van een ervan, Odalisque, is net bekend gemaakt dat het om roofkunst gaat. Het is dus de vraag of we die gaan houden.


Ik vermoed dat er heel veel grafiek, werk op papier, in deze in München gevonden collectie zit. Ongelooflijk dat het nu opduikt, het is net alsof het in een tijdcapsule heeft gezeten. De goauche van Chagall ziet er uit als een hele fraaie, al zou ik graag willen weten wat de afmetingen zijn, het is misschien klein. Het zelfportret van Dix is ook spectaculair. Maar ondanks de oorlog zijn er relatief veel expressionistische werken voorhanden. Ik denk dat menig museum vooral verlekkerd zal kijken naar die Matisse. Het zal een felle discussie geven wat er met de werken moet gebeuren als ze geen eigenaren kunnen vinden. De verzameling zal een ongelooflijke hoeveelheid claims van vermeende eigenaren genereren, je krijgt natuurlijk ook claims die nergens op slaan. Ik hoop dat we de hele verzameling nog te zien krijgen voordat die versplinterd raakt.'


'Ongelooflijk. Het zelfportret van Dix is fantastisch'

Beatrice von Bormann, maker van tentoonstellingen over onder meer Max Beckmann, Otto Dix en Oskar Kokoschka


'Het is ongelooflijk wat er nu allemaal boven komt en dat het zo lang geheim is gebleven. Er zitten absoluut meesterwerken tussen. Veel bijzondere kunstwerken zijn in de oorlog verdwenen. Ik hoop dat er hier een paar zullen opduiken. Wat er getoond is, is hoopvol. Het zelfportret van Dix is al fantastisch. Daar is een andere versie van bekend, die we vanaf 21 november op een tentoonstelling in Kunsthalle Mannheim laten zien. Het is ontzettend jammer dat we deze daar niet bij kunnen hangen. Er werd dinsdag ook een ander werk van hem getoond, een dame met een hoed. Dat werk was alleen bekend van een zwart-wit foto uit 1937 toen het op de tentoonstelling Entartete Kunst van de nazi's hing. Er zijn ook veel werken van Oskar Kokoschka verdwenen. In Museum Boijmans Van Beuningen is er nu een tentoonstelling over hem die ik heb gemaakt. Ik ben benieuwd welke werken er van hem zijn aangetroffen. Dat geldt ook voor het schilderij 'Zandvoort' van Max Beckmann, dat is gevonden. Helaas hebben we geen foto, maar ik vermoed dat hij het voor de oorlog heeft geschilderd toen hij op vakantie was in Zandvoort. Hij kwam daar veel. Van 1937 tot 1947 heeft hij in Amsterdam gewoond en daar een derde van zijn oeuvre geschilderd. Ik weet dat Hildebrand Gurlitt hem daar nog in 1942 heeft bezocht en toen een schilderij van hem heeft gekocht. De handel in ontaarde kunst ging vrolijk verder tijdens de oorlog.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden