Het is oorlog tussen de politie en corruptiebestrijders in Indonesië

President Joko Widodo moet hebben geweten van de 'vette' bankrekeningen van Budi Gunawan. De corruptiebestrijders van de KPK hebben hem daarover verteld. Toch draagt de president Gunawan voor voor de allerhoogste politiepost van het land: die van opperbevelhebber. Widodo's aanhangers kijken met verbijstering hoe de president zijn verkiezingsbeloften verkwanselt, en zij bestoken hem op Twitter met #ShameOnYouJokowi. Gelukkig is er de KPK, die de benoeming op het laatste moment verijdelt. De anti-corruptiecommissie KPK bestempelt Budi Gunawan officieel tot verdachte.

Budi Gunawan (links) op een archieffoto uit 2002 met in het midden de toenmalige presidente Megawati Soekarnoputri. Beeld Reuters
Budi Gunawan (links) op een archieffoto uit 2002 met in het midden de toenmalige presidente Megawati Soekarnoputri.Beeld Reuters

De beslissing van de corruptiebestrijders is een oorlogsverklaring aan de politie en die pakt de handschoen op. De afgelopen dagen heeft zij op haar beurt drie leidende corruptiebestrijders in staat van beschuldiging gesteld. Zij zouden zich schuldig hebben gemaakt aan: corruptie. Een van de drie, Bambang Widjojo, werd vrijdag voor de ogen van zijn zoontje in de boeien geslagen en een dag en een nacht vastgehouden.

Het is dus geen schone oorlog. Politie-officieren negeren sommaties van de KPK om tegen Budi Gunawan te getuigen en verontruste Indonesiërs schieten op Twitter onder #SaveKPK de corruptiebestrijders te hulp. Honderden vooraanstaande burgers en kunstenaars trekken zelfs daadwerkelijk naar het KPK-gebouw om dat als het moet met hun lichaam te beschermen.

Politiegeneraals

Het is allemaal eerder gebeurd. Corruptiebestrijders die valselijk werden beschuldigd om ze (en daarmee ook de lastige KPK) onschadelijk te maken. Dat was in 2009. De beklaagden waren Bibit en Chandra, die honderdduizenden steunbetuigingen kregen op Facebook en Twitter. Het was een strijd van 'gekko tegen krokodil', maar de gekko won: de KPK slaagde erin de gefingeerde aanklacht tegen haar te ontmantelen.

De oorlog van toen begon toen de KPK twintig politiegeneraals op de korrel nam die opvallend vette bankrekeningen hadden. Budi Gunawan was er een van. De politie bedreigde, intimideerde en probeerde zelfs het KPK-gebouw te bestormen. Dat werd verhinderd door duizenden burgers die als een menselijk schild voor het gebouw gingen liggen. De president bemiddelde en er kwam een compromis: de politie mocht zelf het onderzoek naar die bankrekeningen doen. De uitslag zal niemand verbazen: met die rekeningen was niets mis.

Het weekblad Tempo heeft een paar van Budi Gunawans rekeningen op een rijtje gezet en vond daarop zo'n 20 miljoen euro. Volgens Tempo en de KPK verdiende Gunawan dat fortuin aan zijn diverse functies.

Demonstranten voor het hoofdkantoor van de KPK in Jakarta. Beeld afp
Demonstranten voor het hoofdkantoor van de KPK in Jakarta.Beeld afp

Lucratieve baantjes

Het meest verdiende hij aan het verdelen van lucratieve baantjes bij de politie. Ook dat legt Tempo bloot. In 2004 bijvoorbeeld, stortte de politiechef van West-Java, Firman Gani, 5,5 miljard rupiah op de rekening van Gunawan. Een paar weken later werd Gani gepromoveerd tot hoofd van de politie van Jakarta. 5,5 miljard rupiah was bijna een half miljoen euro in die dagen.

Zijn eigen benoeming heeft hem geen cent gekost. Die heeft hij te danken aan zijn baan als adjudant van Megawati Soekarnoputri, toen die president van Indonesië was.

Megawati leidt de PDI-P, de partij die Joko Widodo naar het presidentschap heeft geleid. Widodo heeft altijd fel tegengesproken dat Megawati daarom achter de schermen zijn baas zou zijn. Hij heeft ook altijd gezworen dat hij de bestrijding van corruptie uiterst serieus neemt. Allebei die beloften zijn nu beladen met een grote berg vraagtekens. 'Jokowi' heeft willens en wetens de omstreden Budi, vertrouweling van Megawati, voorgedragen voor een post die bepalend kan zijn voor de strijd tegen corruptie. Hij heeft ook nadrukkelijk verzuimd de KPK te verdedigen.

Steun van het volk

De anticorruptiecommissie moet opnieuw rekenen op de steun van het volk, hetzelfde volk dat Joko Widodo in het zadel heeft geholpen. De KPK geldt als het enige betrouwbare instituut in het van corruptie doortrokken Indonesië. Deze onkreukbaarheid wordt door het volk bejubeld, maar bezorgt de KPK tegelijk veel en machtige vijanden.

Corruptie-onderzoeken bedreigen de allerhoogste kringen. Joko Widodo zou deze onderzoeken moeten toejuichen, maar hij doet het tegendeel. Hij trekt zijn handen terug, en benoemt een commissie die een oplossing moet zoeken voor de problemen tussen de politie en de corruptiebestrijders. Intussen is Budi Gunawan, nog steeds de enige kandidaat voor de hoogste politiefunctie in het land, en kan de bedreigde KPK opnieuw alleen maar rekenen op de steun van het volk en Twitter, waar #SaveKPK even de meest trending hash tag van de wereld werd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden