Het is ook maar een baan

Oude folkstijlen en gospel in een nieuwe, beetje indie-jas, zo ziet zangeres Al Spx haar muziek. En best wel somber ja, is dat erg? 'Ik ben slecht in interviews. Boy, I really suck.'

Uit Holland:

In The Hague,

I did proclaim,

Cousin, I'll find God in the gutter.

Yes, catch the dead,

And bury them with old words.

When the hours begin to flee,

I will sing: 'Recover me!'

Uit Hector:

Lay it bare,

Take it away.

Lower it down,

Kill all my faith.

You got me where you want me.

I will come to be.

Yikes

Op Twitter is Al Spx best spraakzaam. Zij twittert over haar Europese tour:

Goodbye Toronto! Zurich in the morning. Yikes. (1 dag geleden)

Hamburg to Zurich via Toronto. Here we go. (2 dagen geleden)

Hamburg is my favourite seedy town. (3 dagen geleden)

De Canadese zangeres Al Spx was, voor haar magnifieke debuutplaat I Predict A Graceful Expulsion, een goed bewaard geheim. Hier en daar zwierven wat clips en liedjes van haar door het internet.

Prachtliedjes: gejaagde blues, gezongen door een gemene, diepe soulstem. Alsof de hellehonden haar op de hielen hadden gezeten. Muziek die klonk alsof de muziekarchieven van de zuidelijke Verenigde Staten erboven waren uitgekieperd. Gospel, maar dan niet van de jubelende soort. Poëtische teksten, vol bijbelse vergelijkingen, maar ook gevloek en getier. Van iemand die lijkt te worstelen met het geloof en zichzelf. Liedjes waar de doodsangst van afdruipt, die existentiële vragen stellen. Maar met een scherpte die de adolescentie ver voorbij lijkt.

En ja hoor: zo word je dus ontdekt. Mag je die plaat gaan maken, met gelouterde muzikanten, op een echt label. Een plaat die de nekharen soms overeind doet staan. 'Doom soul', heet het dan ineens, op een Facebookpagina, en die benaming blijft hangen, gaat een eigen leven leiden. Ongrijpbare muziek (gothic blues, zou je ook kunnen zeggen), maar muziek dus met een onmiskenbaar zwarte ziel, met een rouwrand. Een album waar hoe dan ook een raadsel boven zweeft.

En waarover iemand van de muziekpers dan graag eens een paar vragen komt stellen.

Als we de 24-jarige zangeres zo zien zitten, afwachtend, achter een reuzenlatte, dan kunnen we ons voorstellen dat Al Spx graag voor altijd een goed bewaard geheim was gebleven. Doodongelukkig. De ogen strak gericht op het tafelblad voor haar. Ze zegt het maar vast en zal het nog vaak herhalen: 'Ik ben slecht in interviews. Boy, I really suck.'

Dat valt te bezien. Ze praat niet graag, dat is duidelijk. Maar onderkoelde humor heeft ze wel.

Het gesprek gaat bijvoorbeeld zo:

Al Spx. Grappige naam! 'Heb ik zelf bedacht. Een belachelijke artiestennaam hè? Ik wilde eigenlijk Captain Beefheart heten, maar die naam was bezet.'

Wat is dan je echte naam? 'Nee, nee nee nee, echt niet, die ga ik je niet vertellen.'

Waarom niet? 'Ik ben hier incognito.'

Waarom? 'Ik wil niet dat bepaalde mensen weten wat ik aan het doen ben.'

Wát aan het doen ben? 'Dat ik liedjes zing.'

Meen je dat nu?

Lange stilte.

Het wachten op 'Al Spx' was ook al zo spannend. De afspraak: 13.00 uur, in gezondheidswinkel annex biologisch café Organic & Natural, aan de Lower Clapton Road. Kwart over één, geen zangeres in zicht. Nog eens tien minuten later komt een nogal schuchtere vrouw, een meisje eigenlijk, het café binnen. Schichtige blik.

Dat moet haar zijn, ze lijkt op die foto in het boekje van haar cd. Ouderwetse kleding, maar zo ouderwets dat het wel hip moet zijn. Een dametje uit de jaren vijftig. Vintage handtas, zo groot dat er ook best wel wat gezonde boodschappen in passen.

Ben jij Al Spx? Van Cold Specks? 'Uhuh.'

Dan dus die argwanende blikken. 'Waarom kom je in godsnaam met mij praten' - zoiets zeggen haar enorme ogen. 'Had je echt álle andere zangeressen van de wereld al gehad?'

We leggen het even uit. Die plaat, van die band die zij Cold Specks heeft genoemd, is indrukwekkend. Huiveringwekkend zelfs. Neem nu dat naargeestige blueslied Heavy Hands: schurende slidegitaar, klagende cello, dreigend harmonium, de donkere soulstem van Spx, die sombert: 'The human heart will refrain, it is all the same! Heavy hands, fire away.'

Of de duistere poëzie in When The City Lights Dim, een lied als een smeekbede. Even voorlezen uit het cd-boekje: 'The night is young. I will not wait. We're thick as thieves in sinking graves. I'm wide awake, with bare hands. Tell your mother I'm coming home.'

Mooi. Waar dacht je aan toen je dat schreef? 'Geen flauw idee. Lees nog eens voor?'

Ach, kom op. 'Het is inderdaad best mooi. Heb ik dat echt geschreven?'

De koffie is op, het gesprek vlot niet, dus we gaan maar een stuk wandelen. De zinnen verzetten. Een eindje door de buurt waar ze pas sinds een paar maanden woont. Want Al Spx is weggeslopen uit Canada, om in Londen serieus met haar muziek bezig te kunnen gaan. Al Spx is namelijk ontdekt door de producer Jim Anderson en de Brit Rob Ellis, een muzikale partner van PJ Harvey die in een eerste liedje (Holland, ook te vinden op Youtube) een groot schrijf- en zangtalent herkende.

Ze kreeg een enkele reis Londen aangeboden. Daar zaten een aantal stevige muzikanten die wel met haar liedjes uit de voeten zouden kunnen. Bovendien: het was voor Al Spx beter haar kunst te beoefenen ver weg van de thuisomgeving. Maar daarover later (iets) meer.

We steken een druk kruispunt over, waar veel schooljeugd rondhangt naast het Brook House College. Een heavy hiphopgast komt voorbij gebouncet op zijn megagympen, grote Beats By Dr. Dre-hoofdtelefoon op. 'This nigga ain't crazy', rapt hij heel hard mee, zodat we het allemaal kunnen horen.

Leuke wijk? 'Jawel hoor. Up and coming. Het wordt steeds minder gewelddadig, schijnt. Maar we lopen nu trouwens wel over de straat die ze hier de murder mile noemen. Omdat er zoveel moorden worden gepleegd. De meeste van heel Groot-Brittannië, heb ik gehoord. Er zijn acht mensen doodgeschoten in twee jaar tijd.'

Maar jij woont hier wel prettig? 'Ik heb een heel aardige huisgenoot. Hij is heel netjes.'

Waar woonde je in Canada? 'In een buitenwijk van Toronto. Die heet Etobicoke.'

Fijne jeugd? 'Saai. Buitenwijk hè.'

Dus je ging maar muziek maken? 'Yup.'

Waar luisterde je zelf naar? 'Ik luisterde eigenlijk vooral naar de Spice Girls, die vond ik écht leuk toen ik 12 was. Later raakte ik betoverd door Bill Callahan. Mooie teksten. En oude Amerikaanse folkmuziek. Kun je daar wat mee?'

We lopen langs een park, hondenuitlaatgebied, golfterrein. De marshes, zegt Spx. Daar komt ze graag, daar krijgt haar blik de ruimte. Ze wordt snel somber. Denkt ook frequent aan Canada, aan haar vrienden daar. Wat doet ze ook alweer hier in Londen, denkt ze dan. O ja, die muziek, dat moet een carrière worden. Ze kan nu in Londen werken met geweldige muzikanten, die veel in haar zien. Ze kan optreden, het gaat voortvarend.

Ze deed al een liedje in de tv-show van Jools Holland. Acapella nog wel, heel gewaagd. Maar wil ze wel zo'n muziekcarrière? Muziek maken is ook maar een baan. Ze merkt al hoe haar manier van liedschrijven is veranderd toen ze haar plaat ging opnemen. De liedjes kregen meer structuur, dankzij goede tips van de mensen om haar heen. Haar zangstem heeft zelfs een nieuw octaaf ontdekt, in de studio. Maar de kern van haar werk blijft intact. Oude folkstijlen en gospel in een nieuwe, een beetje een indie-jas, zo ziet ze dat. En best wel somber ja, is dat erg?

Hoe zit dat nu met die mensen die niet mogen weten wat je aan het doen bent? 'Ik kom uit een grote familie. Veel broers en zussen, en we zijn zeer christelijk opgevoed. Hè, moet dit echt? Nou ja, zéér christelijk dus, als je begrijpt wat ik bedoel. Zingen wordt niet echt gewaardeerd.'

Veel van je teksten verwijzen naar de Bijbel. Maar het lijkt erop alsof je in je liedjes van je geloof aan het vallen bent. 'Je bedoelt dat het lijkt of satan soms zijn hoofd omhoog steekt? Weet je, ik vind het moeilijk om daarover te praten. Omdat ik het zelf ook niet begrijp. Mijn liedjes zijn gewoon niet zo verhalend. Ik schrijf over dingen die in me opkomen. Die iets betekenen wat ik zelf niet helemaal kan doorgronden. Maar ik denk wel dat je gelijk hebt als je vindt dat mijn liedjes gaan over het geloof en de dood. Maar eerlijk gezegd heb ik er genoeg van er een mening over te hebben. Allemachtig, Ik ben echt slecht in interviews hè?'

Al Spx is er klaar mee. Als je me zo graag wilt horen, lijkt ze te denken, zet dan gewoon lekker die plaat op. En daar heeft ze natuurlijk een punt. Nog één vraag?

In je liedje Holland zing je over Rotterdam en Den Haag. 'Rotterdam, goddamn', zing je. Wat heb je met die steden? 'Mijn opa woonde in Rotterdam en werkte er. Wij gingen er vaak op vakantie, ook naar Hoek van Holland. Leuke stad! Heb ik mooie jeugdherinneringen aan.'

Maandag kan ze die herinneringen ophalen, als ze speelt in het poppodium Rotown. Daar kijkt ze naar uit, want echt: toeren, optreden, dat vindt ze hartstikke leuk.

We passeren de straat waar Al Spx woont, met haar nette huisgenoot. De lichaamstaal is nu niet meer mis te verstaan: tijd om afscheid te nemen. 'O ja, nog één ding', roept Al Spx dan op de valreep. 'Wil je me alsjeblieft omschrijven als een normaal mens? Dat ben ik namelijk wel.'

I Predict A Graceful Expulsion. Mute/ Pias. Cold Specks speelt maandag in Rotown, Rotterdam en dinsdag in Bitterzoet, Amsterdam.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden