'Het is of ons werk dezelfde melodie heeft'

Veel kunstenaars zijn geïnspireerd door andere kunstenaars. Deze week: viltkunstenares Claudy Jongstra over schilder en fotograaf Marc Mulders...

In een sporthal in het Friese Wommels leggen vier vrouwen met naald en draad de laatste hand aan een 30 meter lange installatie van vilt, die maandag naar New York wordt gevlogen om daar een permanente plaats te krijgen in het Lincoln Center in Manhattan. Op een donkergrijze vilten ondergrond bevestigen ze kilometers met de hand gesponnen draden wol, van glanzend dun tot pluizig dik, die samen als een machtige golf over het vilt stromen. De dominante kleur is wouw, een soort geel, afkomstig van de oeroude plant reseda luteola, die viltkunstenares Claudy Jongstra zelf teelt. De wol is van haar schaapskudde.

De totstandkoming van dit wandtapijt, waarvan er al één in dezelfde afmeting maar met een ander motief, in het Lincoln Center hangt, is ‘monnikenwerk’ zegt Claudy Jongstra. ‘De aandacht die mijn werken nodig hebben is niet van deze tijd.’ Ze heeft een aantal mensen in dienst om het hele proces van de totstandkoming van haar kunstwerken in eigen hand te houden. Voor het hoeden van de schapen voor de wol, het kweken van planten voor de verf, het bereiden van de verf in grote ketels, het maken van vilt uit wol en water en het spinnen van de wollen draden waarmee ze het vilt als penstreken op een schilderij aanbrengt.

In veel aspecten van haar werkproces is hij aanwezig, haar inspirator Marc Mulders. Ze delen hun diepe verbondenheid met de natuur. Die uit zich alleen al in de keuze van hun woon- en werkplaats: Claudy Jongstra op het Friese platteland, Marc Mulders op een landgoed in Noord-Brabant. ‘De cyclus van de natuur van zo nabij volgen maakt mij ervan bewust onderdeel te zijn van de kosmos. Een ervaring waar Marc en ik vele gesprekken over voeren omdat die ons beiden inspireert in ons werk.’

De natuur is bij beiden zichtbaar in hun kunstwerken. Bij Marc Mulders heel concreet door de bloemen, dieren en landschappen die hij op doek, glas en foto’s afbeeldt. Bij Claudy Jongstra meer indirect, doordat de materialen die zij gebruikt rechtstreeks afkomstig zijn uit de natuur. ‘Via mijn werk probeer ik de schoonheid van de natuur te laten zien. Alle kleding die wij dragen, alle meubels en muren waarnaar wij kijken hebben hun kleuren van synthetische verfstoffen. De kleuren in mijn werk zijn afkomstig uit de natuur. De kleur wouw die ik veel gebruik is nooit hetzelfde; de tint wordt elk jaar weer bepaald door de hoeveelheid zonne-uren die de plant krijgt. Rood haal ik uit de wortels van de meekrap. Een warme kleur die werd gebruikt door oude meesters als Vermeer. Op synthetische wijze is dit rood niet te imiteren en daardoor is het uit onze leefomgeving verdwenen. Ik wil hem weer teruggeven. Ik zie het als mijn bijdrage aan het behoud van ons natuur- en cultureel erfgoed. Er zijn nog maar weinig mensen die kennis hebben van verfplanten. Ik wil die kennis behouden en gebruiken.’

(Haar missie is opgepikt door marmoleumfabrikant Forbo, die het ‘oude’ rood wil gaan gebruiken voor zijn product. De fabrikant is in overleg met een meekrapplantage in Zeeland voor het leveren van de plantaardige verfstof en met Claudy Jongstra voor het ontwerp. ‘Als het zover is zullen natuurlijke kleuren weer te zien zijn in huiskamers, ziekenhuizen en andere openbare gebouwen.’)

Marc Mulders, zegt Claudy Jongstra, weet in zijn werk vooral de mystiek van de natuur te treffen. ‘Het zonlicht, de dauwdruppels op een blad zijn op zijn schilderijen en foto’s zo prachtig waarneembaar, als op een schilderij van een 17de-eeuwse schilder. ‘Net als ik verkeert hij dagelijks middenin de natuur. Pas kreeg ik om half 6 ’s ochtends een email van hem waarin hij het ochtendlicht beschreef. Dan kijk ik meteen naar buiten, naar het licht van het open landschap hier.’

Claudy Jongstra vertelt dat Marc Mulders er vrijwel altijd is, ook als ze niet online contact hebben of elkaar opzoeken in Friesland of Noord-Brabant. ‘Als ik aan het werk ben, is hij er, er is een spiritueel lijntje tussen ons. Tijdens het ontwerpen van de golfbeweging voor het wandtapijt, voel ik mij verbonden met Marc, die eenzelfde cadans weet te verbeelden met zijn verfkwasten. Het is alsof ons werk eenzelfde melodie heeft.’

Ter illustratie laat ze een foto zien van een recent werk dat ze samen hebben gemaakt, een vilten wandtapijt voor een rugkliniek in het voormalige gevangenisdorp Veenhuizen. Een lichte ondergrond met bloemen in wouw en meekrap-rood. ‘Ik heb geprobeerd de bloemen schilderachtig op het vilt aan te brengen. Toen het af was heb ik het naar Marc gestuurd. Hij voegde er met zijn penseel vlinders aan toe en heeft het werk daardoor een lichtheid gegeven. Wie het wandtapijt bekijkt, weet niet waar het vilt ophoudt en de schildering begint. Wat Marc doet, is van zo’n grote sensualiteit. Zijn kwast heeft voor het vilt een goed draagbare tactiliteit, die opgaat in het beeld.’

Ze stuurt vaker een vilten kunstwerk naar het atelier van Marc Mulders. Niet omdat er iets aan ontbreekt, maar omdat ze soms graag zijn handschrift aan haar werk toevoegt. ‘Ik heb een groot vertrouwen in hem en ben elke keer verrukt als ik mijn werk terugzie nadat hij er zijn bijdrage aan heeft geleverd.’

Ze wijst op een vilten schilderij in haar atelier. ‘Marc heeft er bruut in zitten snijden en de opengevallen gaten met aquarelverf beschilderd. Ik was totaal verrast.’

Ze spreekt van ‘een groot verlangen’ regelmatig samen werken te maken. Hun eerste grote gezamenlijke expositie was in 2006 in museum De Pont in Tilburg. In Mapping out Paradise verbeeldden ze het paradijs. Hij in schilderijen en foto’s, zij in vilt en zijde.

De inspiratie die ze vindt in Marc Mulders en zijn werk is vooral ingegeven door de zielsverwantschap die ze ervaart. ‘De natuur als thema van je kunst is iets wat tien, vijftien jaar geleden niet erg ‘in’ was – om het zo maar te zeggen. Noch bloemen en planten als onderwerp van schilderijen en fotografie, noch vilten en plantaardig verven, waar ik vijftien jaar geleden mee begon. Daar tegen de stroom in toch voor kiezen en mee doorgaan, is iets waar we vaak over spreken. Word je opstandig, rebels of laat je het alleen maar zien? Het laatste dus.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden