ReportageWerken op kantoor

‘Het is moeilijk te verkopen dat personeel wel weer naar de kroeg mag, maar niet naar kantoor’

Lege plekken en lege trappen. Maar een handvol mensen op kantoor.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Thuiswerken is een marathon zonder eindstreep geworden, zo bleek dinsdag tijdens de laatste persconferentie. Wat zijn de uitdagingen nu we nog langer aan de keukentafel zitten?

Paspoppen in maatpakken bevolken de koffiecorner van accountantskantoor PwC. Ze moeten de schijn van levendigheid wekken in een verder doodstille hal. Een halfjaar na het uitbreken van de coronacrisis zijn de draaideuren hier nog altijd goeddeels werkloos en de liften leeg. De 3.000 Amsterdamse PwC’ers werken nog steeds vanuit huis.

En dat zal ook nog wel even zo blijven. Wie al durfde te hopen op een versoepeling van het thuiswerkregime per 1 september, kwam dinsdagavond bedrogen uit. In de voetnoot van de persconferentie maakte premier Rutte bekend dat er geen einddatum zit aan zijn devies om zoveel mogelijk vanuit huis te werken. ‘De cijfers geven daar geen aanleiding toe’, aldus Rutte. 

En daar houden ze zich bij PwC dan ook trouwhartig aan, vertelt hr-directeur Olivier van Urk. Hoewel alles in het gebouw is aangepast aan de befaamde anderhalvemeter, het gebruikte schoonmaakmiddel ‘extra desinfecterend’ is en zelfs de ventilatie onlangs nog is gecheckt, moeten werknemers hun bezoek voorlopig beperken tot één keer per week en van tevoren een plekje reserveren via de speciaal ontworpen app.

Eenzame expat

De bureaus lopen nog allerminst vol zoals Amsterdamse terrastafels bij mooi weer. Slechts enkelen zijn in gebruik, door een eenzame expat uit New York of een fondsenwerver die het wel zat is om elke dag aan de tafel te werken waaraan hij ‘ook ontbijt, elke avond eet en in het weekend tegenaan kijkt’. Van Urk: ‘De capaciteit van 12 procent die we beschikbaar hebben, wordt niet eens volledig gebruikt.’ Een bevestiging van wat hij al dacht: voor veel medewerkers is het werk prima vanuit huis te doen.

Dat blijkt ook uit onderzoek van organisatiepsycholoog Aukje Nauta. Ze werkte mee aan een enquête onder ruim 800 hr-professionals en constateerde dat de productiviteit en innovativiteit niet hebben geleden onder het grote thuiswerkexperiment. Ze ziet zelfs positieve resultaten. De organisatie is er dus bij gebaat.

Maar volgens Nauta is er een kanttekening: de mentale en fysieke gezondheid van medewerkers komt bij langdurig thuiswerken in het geding. ‘Autonomie is de beste voorspeller van werkgeluk en omdat dit thuiswerkexperiment gedwongen is, wordt dat met voeten getreden.’ Bovendien zijn we sociale dieren, voor wie gesprekken met collega’s als ‘sociale vitaminen’ zijn, stelt Nauta. ‘Je kunt niet zonder.’

Datzelfde constateerde hoogleraar psychologie Mark van Vugt van de Vrije Universiteit tijdens het internationale onderzoek dat hij leidde naar de psychologische gevolgen van thuiswerken. Hij zag dat thuiswerken leidt tot verminderde zingeving, creativiteit en sociale cohesie. Hij vreest zelfs dat de langdurige professionele en sociale isolatie kunnen leiden tot burn-outklachten of juist totale onverschilligheid tegenover het werk.

‘Onze samenleving draait om werk, mensen ontlenen er hun identiteit en betekenis aan, en dat doe je in groepsverband’, stelt Van Vugt. Hij vindt het dan ook ‘onvoorstelbaar’ dat Rutte dinsdag niet met een andere boodschap is gekomen. ‘Als je een marathon aan het rennen bent en tussen kilometer 20 en 21 gaat het even niet, moet je als leider wel perspectief blijven bieden. Maar het kabinet en werkgevers hebben echt zitten slapen, ze hadden allang moeten nadenken over een hybride-werkmodel met het kantoor als ontmoetingsplek.’

Diederik-Gommers-effect

Het is bovendien soms moeilijk te verkopen dat personeel wel weer naar de kroeg mag, maar niet naar kantoor, vindt ondernemer Bert Slagter. Hij geeft leiding aan een middelgroot softwarebedrijf en zag hoe de vaart er de afgelopen maanden steeds meer uit raakte. ‘In het begin hadden we het Diederik-Gommers-effect: iedereen zette de schouders eronder en er was oneindig veel begrip en saamhorigheid. Nu is er een groot verschil tussen mensen die het best lekker vinden en mensen die het gewoon niet trekken.’

De oproep van ‘zo veel mogelijk thuiswerken’, interpreteert hij daarom nu als: thuiswerken zo lang dat lichamelijk en geestelijk goed voelt. Daarvoor heeft hij met iedere werknemer persoonlijk gesprekken gevoerd. Voor de ene werknemer betekent dat vijf dagen per week op kantoor, de ander komt gerust een week niet.

En dat is volgens organisatiepsycholoog Nauta precies wat we nodig hebben in deze nieuwe realiteit: maatwerk. Zodat we autonomie weer kunnen terugveroveren. ‘Maak een aantal vuistregels waar je per individu licht van kan afwijken.’ Zo’n vuistregel kan zijn om ongeveer de helft van de week weer op kantoor te komen. ‘Dan gaat het niet ten koste van zichtbaarheid en carrière’, aldus Nauta.

Bij miljoenenbedrijf PwC proberen ze dat maatwerk te leveren met zogenoemde ‘priorityprofielen’ in de app. Wie thuis gek wordt van de kinderen of juist eenzaam is alleen, mag in overleg iets vaker op kantoor komen. Maar voorlopig zullen de paspoppen in de koffiecorner nog wel even in de meerderheid zijn.

Helemaal klaar met thuiswerken? Deze 4 technieken maken je weer creatief.

Dit zijn de psychologische gevolgen van thuiswerken: ‘Vrouwelijke leiders zijn in het voordeel’. 

Van boardroom naar bezemkast: ook ceo’s werken thuis. 

FACEBOOKGROEP DE WERKGIDS

Hoe kun je efficiënter werken? Hoe pak je het aan als je een nieuwe baan wil? En hoe sla je je door een functioneringsgesprek heen? In de Facebookgroep de Volkskrant Werkgids delen we artikelen over werk en carrière. Meld je aan en deel zelf ook vragen en tips.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden