Het IS-konvooi begon als een schoolreisje en is nu een diplomatieke nachtmerrie

Een konvooi met zeventien bussen vol IS-strijders maakt al een week een spooktocht door Syrië. Tot frustratie van de Verenigde Staten, Hezbollah, de Iraakse overheid en niet te vergeten IS zelf.

IS-strijders aan het begin van de bustocht. Beeld reuters

Het IS-konvooi begon als een schoolreisje. Een week geleden vertrokken zeventien airconditioned bussen - 'zoals een Greyhound-bus', aldus de verantwoordelijke Amerikaanse legerleider, luitenant-generaal Stephen Townsend - met honderden gemaskerde terroristen en hun gezinnen vanuit het Libanese grensgebied naar Syrië.

In bus B9 werd gelachen. In bus B17 wikkelden alle IS-strijders een doek voor hun gezicht. De gezichten van de mannen waren meer bedekt dan van sommige vrouwen in het gezelschap. Een dame in het conservatief-islamitische gezelschap werd gefotografeerd met slechts een afzakkende sjaal voor haar mond. Normaliter stelt IS niqaabs verplicht.

Het was een bijzondere dag. Waar de Libanese IS-strijders kort daarvoor nog dachten dat ze zouden worden vermoord, kregen ze nu ineens de vrije aftocht. In ruil voor de lijken van enkele gedode gevangenen mocht hun konvooi doorreizen naar Oost-Syrië. Naar Deir al Zor, een van de laatste steden in Syrië die IS nog volledig in handen heeft.

Ze waren er bijna, de IS-strijders, maar Deir al Zor hebben de meesten niet bereikt.

Nu, een week later, is het konvooi uit elkaar gevallen. Auto's die proberen IS-strijders te evacueren worden gebombardeerd door Amerikaanse piloten. Een handvol bussen is blijven steken midden in de woestijn, vlak voor de grens met Irak. Anderen zijn teruggekeerd naar het grondgebied van de Syrische president Bashar al Assad. Alleen een handvol ambulances met gewonden heeft IS-gebied bereikt. Wie kan vluchten, die vlucht.

Het IS-konvooi, een van de kleurrijkste wendingen in de Syrische burgeroorlog, is een diplomatieke nachtmerrie geworden voor alle betrokken partijen.

De internationale gemeenschap moet IS te hulp schieten om een 'vreselijke slachtpartij te voorkomen', stelt Hezbollah, een machtige Libanese militie waarvan de militaire tak internationaal geldt als terreurbeweging. Het Amerikaanse leger zegt het konvooi zelf niet aan te vallen omdat daarin ook vrouwen en kinderen meereizen, maar wel 'elke IS-strijder, elke auto, die uit het konvooi probeert te ontsnappen'.

Het Syrische regime doet er het zwijgen toe. IS ook.

Ineens was er een deal

Het begon maandag een week geleden. In het onherbergzame Libanese grensgebied kwam een grondoorlog tegen IS ten einde. Het Libanese leger wilde met dit offensief voorkomen dat twee christelijke dorpen, Ras Baalbek en Qaa, onder de voet zouden worden gelopen door de streng-islamitische strijders van IS die zich al drie jaar in de bergen verschuilen op de landsgrens tussen Libanon en Syrië.

Ineens was er een deal. De IS-strijders mochten in 'airconditioned bussen' vertrekken naar Syrië, in ruil voor de lichamen van acht Libanese gijzelaars en een Hezbollah-strijder. De Libanese veiligheidsdienst deed alsof hij het akkoord zelf had gesloten. In werkelijkheid blijkt nu Hezbollah verantwoordelijk.

Beeld AFP/Getty Images

Hassan Nasrallah, de leider van Hezbollah, was ervoor naar Damascus gereisd, om te overleggen met de Syrische president Bashar al Assad. 'Ik vroeg hem om een overeenkomst om de strijders van IS te verplaatsen', zei Nasrallah in een tv-toespraak.

Het konvooi strandde bij Humaimah, vlak voor de provincie Deir al Zor. IS gaf hier het lichaam terug van Mohsen Hagigi, een Iraanse strijder en Hezbollah-lieveling. Niets zou de vrije aftocht van de IS-bussen nog in de weg moeten staan. Maar in Deir al Zor werd de slagboom van het kalifaat niet geopend. Het heeft er alle schijn van dat hogergeplaatste IS-kaders ontevreden zijn over de evacuatiedeal. IS-strijders moeten zich doodvechten, is de regel.

Ondertussen openden de Amerikanen het vuur op het konvooi. 'We zochten de bussen en we vonden ze', zei de Amerikaanse luitenant-generaal Townsend. Het konvooi was volgens de Amerikanen inimiddels op weg naar Abu Kamal op de grens met Irak.

'Belediging'

'Ik weet dat de Iraakse overheid dit niet goedkeurt', aldus Townsend. Aan de Iraakse kant van de grens bezit IS nog grond. 'Een belediging van de bevolking', noemde de Iraakse premier Al Abadi de overeenkomst tussen Hezbollah en Assad.

Volgens de Amerikanen is het konvooi dit weekend uiteengevallen. De meeste bussen zijn teruggekeerd naar grondgebied in handen van het Syrische regime. Sommige bussen staan nog in de woestijn dicht bij de Iraakse grens. Voorraden voedsel en water raken op. Hezbollah vreest voor het leven van 'ouderen, zwangere vrouwen en gewonden'.

De Verenigde Staten stellen dat circa 85 IS-strijders zijn gebombardeerd die het konvooi probeerden te ontvluchten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden