Het is klein, wit en bloeit in de lente

Decennia lang konden botanici een keuze maken tussen twee volwassen flora's, de Heukels' en de Heimans Heinsius & Thijsse. Een soortgelijke keuze is nu ook digitaal beschikbaar....

Bij de boeken geldt de Heukels' als de flora voor de professionals, terwijl de HH & T zich altijd meer op de amateur heeft gericht. Zodoende was er voor beide flora's plaats. Met de twee digitale flora's wordt dat verschil aanzienlijk vergroot. De Heukels' op cd borduurt voort op de wetenschappelijke reputatie die het boek had verworven. De cd van Marijnissen, verbonden aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, mikt op een heel andere doelgroep: de schooljeugd en de beginnende amateur.

De cd van Marijnissen, die wordt uitgegeven door het VNU-bedrijf Nova Zembla, is ontwikkeld in een project waarop Marijnissen hoopt te promoveren en dat ten doel heeft de plantkunde voor de schooljeugd beter toegankelijk te maken. De cd voor het onderwijs is nu omgezet in een cd voor plantenliefhebbers, maar die heeft uiteraard nog het stramien van de school-cd. En die is volgens Marijnissen succesvol gebleken: 'Met deze cd blijkt 95 procent van de leerlingen in een uur vier planten op naam te kunnen brengen.'

Beide cd's nemen afscheid van de zogeheten dichotome sleutel, de in flora's gebruikelijke manier van determineren, waarbij de gebruiker zich door vele en vaak lastige vragen moet worstelen om bij de gezochte plant uit te komen. Een cd biedt betere mogelijkheden: meer illustraties, ook in kleur (wat tot nu toe voor een complete veldflora onhaalbaar was), en vooral de mogelijkheden om de computer te laten zoeken. Het determineren van een plant gaat daarmee veel en veel gemakkelijker dan de moeizame traditionele manier.

Als je met de Heukels' op zoek gaat naar het sneeuwklokje, kun je beginnen met vier kenmerken in te voeren: een kruid dat niet groter is dan twintig centimeter met een witte bloem, dat in het voorjaar bloeit en voorkomt in vochtig bos en struweel. Er blijken maar acht van de 1450 in de sleutel opgenomen planten aan die vier voorwaarden te voldoen. Met een vijfde kenmerk, de bladvorm, blijven er nog vier over en na het zesde, de bladstand, nog maar drie: crocus, lenteklokje en sneeuwklokje. Dan is het niet veel moeite om deze drie planten te op te roepen en uit te maken wat het sneeuwklokje is.

De cd van VNU werkt nog simpeler. Door het aanklikken van afbeeldingen die voldoen aan het uiterlijk en de omgeving van de gezochte plant houd je ook na vier of vijf stappen, afhankelijk van de kenmerken die je kiest, nog vier planten over die aan de kenmerken voldoen. Ook dan is het een kleine moeite om bij het sneeuwklokje uit te komen.

Het belangrijkste verschil tussen de twee cd's is de kwaliteit van het illustratiemateriaal. Op dat punt wint de Heukels' ruimschoots. De cd van Marijnissen gebruikt bij de soorten voornamelijk foto's. In totaal zijn dat er vierduizend, aangevuld met twaalfhonderd tekeningen die voornamelijk in de overige informatie worden gebruikt.

De Heukels' beschikt over drieduizend foto's en bovendien over vierduizend tekeningen die bij de soorten gebruikt worden. Dat zijn tekeningen van hoog niveau, afkomstig uit boeken van het Rijksherbarium, waar Van der Meijden werkt. Vaak zijn dat tekeningen uit de vorige eeuw, van vóór het fototijdperk. De kwaliteit daarvan is doorgaans zeer hoog en in een eeuw tijd zijn planten niet zichtbaar veranderd. Een groot voordeel is dat je bij de Heukels' desnoods vier tekeningen en foto's van een soort tegelijk op het scherm kunt zetten zodat je een plant in detail kunt bekijken.

Er zijn uiteraard nog meer verschillen. De Heukels' is completer dan de VNU-cd. De laatste beschrijft 1419 soorten in de sleutels, de Heukels' heeft er 1450 en bovendien nog 430 soorten, voornamelijk cultuurvariëteiten, die wel in het register maar niet in de sleutel zijn opgenomen.

Per soort is de informatie bij Marijnissen aanzienlijk ruimer dan bij de Heukels' met overigens één belangrijk nadeel: in de beschrijving van de soorten ontbreekt een aanduiding van het formaat. Wellicht zijn de samenstellers ervan uit gegaan dat dit via het doorlopen van de determinatiesleutel al aan de orde is geweest. Maar wie een soort meteen opzoekt, zoekt vergeefs naar het formaat.

Beide cd's bieden volop gegevens over de regionale verspreiding van planten. De cd van VNU maakt ook gebruik van geluid. Wie verklarende termen opzoekt, hoort de op het scherm verschenen toelichting uitspreken door Harmke Pijpers, die ook de Latijnse naam van de soort correct uitspreekt.

De cd van Heukels' volgt uiteraard de wetenschappelijke naamgeving van de 22ste editie van het boek, waarin Van der Meijden nogal wat veranderd had. Maar met de oude wetenschappelijke namen kan nog steeds gezocht worden. Marijnissen gebruikt de wetenschappelijke naamgeving die het CBS hanteert, en dat volgt de veranderingen van Heukels' meestal pas na een paar jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden