'Het is kiezen tussen pest en cholera'

De meeste D66-leden prikten zaterdag in Groningen het vlaggetje nee tegen regeringsdeelname op het bord. 'De angst om onzichtbaar te zijn in de oppositie mag niet maatgevend zijn om te regeren.'

Uit alle windrichtingen zijn zaterdagmiddag sociaal-liberalen in Groningen neergestreken om de degens te kruisen met D66-onderhandelaar Bert Bakker en partijvoorzitter Alexander Pechtold. Zo'n 250 zijn er verzameld in buurtcentrum Sint Jan. Ze nemen elkaar de maat over het duivelse dilemma: sterven in het landsbelang of sneven in de oppositie.

De partij van de vleesgeworden nuance lijkt vandaag even zichzelf niet. Alleen al het feit dat er verkennende gesprekken worden gevoerd, heeft veertien D66'ers ertoe aangezet te bedanken voor het lidmaatschap. Een ouder lid dat er vandaag niet kan zijn, laat een verklaring voorlezen: hij zal het na een kwart eeuw voor gezien houden als lid wanneer zijn partij een parlementaire meerderheid verleent aan een conservatief rechts kabinet.

Voorstanders zijn er ook, meestal worden ze sceptisch bejegend door een grote meerderheid. Bij de ingang staat een groot bord met de tekst: Moet D66 meeregeren met CDA en VVD? Tegenstanders kunnen een oranje plakkertje onder Nee aanbrengen. Dat zijn er na afloop 46. De positivisten die een blauw stickertje aanbrengen zijn aanmerkelijk geringer in getal, 16. Het weerspiegelt de verhoudingen in de zaal. Bert Bakker plakt bij binnenkomst een blauw exemplaar in het midden en prevelt 'misschien'. In de zaal herhaalt hij: 'Het is mogelijk te genuanceerd, maar misschien deelnemen is wel onze positie.'

De politieke rot Bakker schetst dat het land vanaf het laatste jaar van Paars II al niet meer wordt geregeerd. En hoewel de geschiedenis tegen hem pleit, zegt Bakker: 'Regeren is geen garantie voor verlies.'

Er moeten beslisingen worden genomen over de WAO en de gezondheidszorg, vindt het Kamerlid. Maar alleen als D66 zijn kroonjuwelen binnenhaalt, meer kan uitgeven voor de kenniseconomie en majeure verbeteringen voor natuur en milieu weet te verzilveren, moet D66 instappen. Bakker: 'Als we het doen, doen we het met opgeheven hoofd.'

D66 had al eens zes zetels. Oud-Kamerlid Pieter ter Veer maakte in 1981-82 ten tijde van het CDA/PvdA/D66-kabinet ook deel uit van de zeventienkoppige fractie die na een jaartje regeren met de christen-democraten getrakteerd werd op elf zetels verlies.

Het was een 'krankzinnig avontuur', spiegelt Ter Veer de zaal voor. In 1989 leek hernieuwde regeringsverantwoordelijkheid met twaalf zetels weer in de lucht te hangen. 'Het dreigt te lukken' sprak Van Mierlo, maar de PvdA wipte D66 eruit. Paars kent volgens Ter Veer evenzeer een wonderlijke geschiedenis. 'En nu staan we misschien voor ons laatste krankzinnige avontuur.'

Hilversums burgemeester Ernst Bakker, die in 1981 overigens ook deel uitmaakte van die zeventienmansfractie, ziet het nog niet voor zich. 'Een coalitie met Balkenende, Zalm, De Telegraaf en D66?' Hij veegt de vloer aan met degenen die zeggen dat D66 bescheiden moet zijn. 'Hoezo? We zijn een fatsoenlijke partij, we moeten doen wat we de kiezer beloofden.'

Het Haagse partijlid Mieke Wagenberg stelt zich kwetsbaar op. Ze zegt het niet helemaal te begrijpen. Want de kiezer zag niets in D66-deelname aan een tweede paars kabinet, waar haar partij toch in ging zitten. 'Hoe kunnen we dan nu in godsnaam in ons hoofd halen dat er nu iemand op ons zit te wachten? Wij zijn niet verantwoordelijk voor de situatie die is ontstaan.'

Na afloop probeert de partijtop er de moed in te houden. Bert Bakker relativeert de antistemming: 'Er zijn nogal wat mensen tegen, maar dit zijn gestaalde kaders in het Noorden.' Partijvoorzitter Alexander Pechtold: 'Het ligt nog steeds genuanceerd. De meeste mensen zeggen uiteindelijk: het hangt ervan af wat je eruit sleept. Nu hebben we de kans een aantal staatsrechtelijke dingen te redden die anders wegvallen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden