Het is goed om te weten wat de geheime fantasieën van Kok zijn

'Karakter is gelijk aan noodlot. De politiek wordt in hoge mate bepaald door de psyche van de politicus', zegt psycholoog J....

ESTHER BAKKER

Van onze verslaggeefster

Esther Bakker

DEN HAAG

Zo kon de CDA'er Brinkman voor de verkiezingen wel allerlei leuke dingen gaan doen om zijn imago op te fleuren - hij liet zich bijvoorbeeld portretteren als gezellige familieman in een damesblad - maar het hielp niet echt. Brinkman is helemaal niet 'leuk', hij is een rechtlijnige calvinist. 'Zijn karakter werd zijn noodlot', zegt Van Ginneken.

CDA-kamerlid en oud-staatssecretaris Y. van Rooy, D66-kamerlid R. van Boxtel en de Haagse VVD-wethouder L. Engering zijn uitgenodigd om te reageren op Van Ginneken. De politici zijn een beetje verbolgen over de eenvoud waarmee de psycholoog de helden van hun partij typeert.

'Dit is leuk, maar zeker niet wetenschappelijk', sneert het panel. 'Zijn uw bronnen voor dit samenraapsel wel betrouwbaar? U bent wel erg in het hinein aan het interpreteren.'

Van Ginneken, die wel vijf keer zegt dat hij niet de pretentie heeft wetenschappelijk bezig te zijn, heeft het uur daarvoor zijn karakteriseringen van vooraanstaande Nederlandse politici gegeven.

Premier Kok is volgens de psycholoog 'de onzekere'. Het probleem van de minister-president is dat hij alles in zich heeft om de charismatische leider van een sociale partij te zijn: een eenvoudige afkomst en een moeilijke jeugd. Zijn geslaagde economiestudie en zijn enthousiasme als 'koele rekenmeester' zijn echter desastreus voor dit sociale imago. Vooral omdat Kok zichzelf liever als de rekenmeester ziet.

Van Mierlo 'de twijfelaar' is een gevoelsmens, een filosoof, een goed spreker. Hij ziet zichzelf als visionair. Maar hij is slecht in het politieke ambacht: het onderhandelen en het vergaderen. Een reden waarom D66 de verkiezingen zal verliezen, volgens Van Ginneken.

Bolkestein 'de dadendranger' is een aanpakker in het schema van Van Ginneken. Iemand die gericht naar de politieke top streeft. Het is zijn geheime fantasie om de Nederlandse De Gaulle te worden na de volgende verkiezingen. Zijn probleem is, volgens de psycholoog, dat hij ook kan miscalculeren. Als hij te ver gaat in het polariseren, kan hij een sterke tegengolf oproepen.

Van Ginneken vertelt hoe belangrijk het is om een psychisch plaatje van een politicus te hebben. 'Dan kun je bij iemand de goede knop indrukken. Het is goed om te weten wat de geheime politieke fantasieën van Kok zijn of de angsten van Bolkestein. Daar heeft een tegenstander veel aan.'

Bolkestein wordt ook wel 'de koopman' genoemd. De VVD'er Van Engeling is het daar niet mee eens. 'Een koopman is zeer soepel en gehaaid. Dan vind ik Bolkestein toch erg houterig.' Bolkestein hoeft zich dit niet aan te trekken. 'Hij redt zich er aardig mee', zegt Van Engeling.

Van Rooy zou haar voormalige collega Lubbers ook liever een andere naam geven. Van Ginneken doopte hem 'de eerzuchtige' en 'zondagskind'. 'Voor mij heet hij vooral ''plichtsbesef'', zegt Van Rooy, 'hij maakte mensen wel eens moedeloos als hij ze zaterdagsmorgens om half negen uit hun bed belde.'

Ondanks de twijfels over de bevindingen van Van Ginneken blijkt de amateurpsychologie wel bedreven te worden door de aanwezige politici. Van Rooy was als staatssecretaris eens in Japan. Ze had gehoord dat je tegen Japanners uiterst beleefd en vooral indirect moest zijn. Haar Japanse collega bleek zelf een onbeleefde, onbehouwen man te zijn. 'Nu weet ik dat je van te voren moet uitzoeken wie je tegenover je krijgt. Dat verschilt per persoon.'

Van Engeling vormt zich een beeld van iedereen met wie ze te maken heeft. 'Als ik binnenkort moet onderhandelen met staatssecretaris Van de Vondervoort, weet ik van te voren dat de staatssecretaris bang is dat ik niet streng genoeg ben. Van die wetenschap maak ik gebruik.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden