Het is 'God Almachtig' en niets anders

De tekst 'In naam van Allah, de Erbarmer, de Barmhartige' is als eed voor volkvertegenwoordigers verleden tijd. Blijft over de geloofsvrije belofte of de tekst 'Zo waarlijk helpe mij God Almachtig'....

Van onze verslaggever

'Als ik de eed niet meer op mijn eigen geloof mag afleggen, ben ik morgen vertrokken', zei M. Kaplan. Hij werd in 1994 gemeenteraadslid in Aalten. Hij mocht de tekst 'In naam van Allah, de Erbarmer, de Barmhartige' uitspreken.

Gelovigen die bij het aanvaarden van hun publieke ambt God willen aanroepen, kunnen kiezen voor de eed in plaats van de neutrale belofte. Maar veel niet-christenen kunnen zich niet vinden in de woorden 'Zo waarlijk helpe mij God Almachtig'. Daarom is het al jaren de praktijk om gelovigen van andere religies de mogelijkheid te geven een eigen tekst uit te spreken.

De uiteindelijke verantwoordelijkheid ligt bij degene die de eed afneemt. Voor de provinciale staten is dat de commissaris van de koningin. In 1999 weigerde J. van Kemenade, commissaris van Noord-Holland, statenlid H. Koetsier een alternatieve eed te laten uitspreken. Koetsier wilde het woord 'Almachtig' schrappen. 'Ik geloof niet in een almachtige, maar in een liefdevolle en barmhartige God', aldus Koetsier. Hij vocht de beslissing van Van Kemenade aan tot in de Raad van State. Deze bepaalde op 16 januari dat een verandering in de eed niet mag, ook niet op basis van de Eedwet.

'Ik kan deze conclusie volledig onderschrijven. De uitspraak geldt overigens niet alleen voor de provinciale staten, maar ook voor de gemeenteraad', zegt B. Vermeulen, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken ging er altijd van uit dat op grond van de bepalingen van de Eedwet een alternatieve eed wettelijk mogelijk was. Ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hield haar leden deze uitleg voor. Nu valt de wettelijke basis daarvoor weg.

M. Kaplan, nu lid van Provinciale Staten van Gelderland, vindt die consequentie onaanvaardbaar. Hij herhaalt: 'Als ik geen eed meer mag afleggen op mijn geloof, ben ik morgen vertrokken uit het provinciaal bestuur.'

Commissaris van de koningin Van Kemenade vindt dat de wet moet worden aangepast. 'Dit moet mogelijk zijn in een land met vele geloofsovertuigingen.' Volgens Van Kemenade is de eenvoudigste oplossing dat iedereen de belofte moet afleggen. 'Daaraan kan elk individu vervolgens een persoonlijke toevoeging geven.' PvdA-Kamerlid P. Rehwinkel pleitte vorige week al voor modernisering van de wetgeving.

Hoogleraar Vermeulen verwacht niet dat door de uitspraak van de Raad van State genomen politieke besluiten als ongeldig kunnen worden aangevochten. 'Ik geloof daar helemaal niets van', zegt hij. Vermeulen denkt dat de wettelijke regels rond beëdiging waarschijnlijk zogeheten intern werkende voorschriften zijn. 'Die hebben geen gevolgen voor de externe werking van besluiten.' Ook raadsbesluiten die met één stem meerderheid zijn aangenomen, kunnen dan niet worden teruggedraaid.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden