'Het is gezond om je eigen broek op te houden'

De overheid trekt zich terug, de burger moet steeds meer zelf regelen. In de serie Red jezelf! onderzoekt de Volkskrant met welke keuzes, problemen en kansen mensen worden geconfronteerd....

Het was heel simpel, stelt landelijk directeur Henk Heyster van de Nederlandse Golf Federatie. 'Wij hadden 400 duizend euro subsidie per jaar, die werd geschrapt. Wij hebben 200 duizend leden. Een eenvoudige rekensom leert dat met twee euro extra contributie het gat was gedicht. Dat hebben we dus gedaan.' En van protestvlaggetjes op de golfcourse is geen sprake.

Nu heeft Heyster gemakkelijk praten. Van de 130 organisaties die op 1 januari hun subsidie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verloren (opbrengst 65 miljoen euro), is de Golf Federatie niet de minst kapitaalkrachtige.

Maar ook bij andere instellingen waar soms na decennia de geldkraan werd dichtgedraaid, is een serieuze crisis achterwege gebleven. Er is geen wedstrijd afgelast, geen padvinder verdwenen en geen sportbond opgeheven, leert althans een inventarisatie bij een tiental gedupeerde verenigingen.

Er is in ieder geval weinig te merken van de onheilstijdingen die de gedupeerde clubs vorig najaar over het Binnenhof uitstrooiden. De Koninklijke Nederlandse Hockey Bond voorspelde verlaten hockeyvelden, de landelijke organisatie voor speeltuinen langzaam wegroestende schommels en Scouting Nederland zwaaide haar laatste verkennertje uit.

Krap een jaar later lijkt de zelfredzaamheid waarop het kabinet hoopte een feit. Soms geholpen door een afbouwsubsidie houden de getroffen organisaties het hoofd boven water. De contributie is verhoogd, medewerkers zijn ontslagen en het eigen vermogen wordt aangesproken, maar de activiteiten voor de leden blijven buiten schot. 'Er is geen enkele speeltuin gesloten', erkent directeur Rolf Oosterbaan van het NUSO (speeltuinwerk en jeugdrecreatie).

Niet dat het gemakkelijk is. Neem Oosterbaans vereniging, die 763 duizend euro subsidie per jaar ontving. Twaalf vaste medewerkers zijn inmiddels vertrokken, hun ontslagregeling wordt betaald uit de afbouwpremie.

Vervolgens werd de contributie voor de aangesloten speeltuinen verhoogd, waardoor NUSO toch weer drie nieuwe mensen kon aannemen. Verder sluit de organisatie nu commerci contracten met gemeenten over het kindvriendelijker maken van wijken. Ook haalde Oosterbaan voor de komende drie jaar 1,2 miljoen euro aan tijdelijke subsidies binnen, bij hetzelfde ministerie van Volksgezondheid. Resultaat: 'We functioneren nog steeds goed, alleen in de oude wijken dreigt een probleem', aldus Oosterbaan.

De Hockey Bond deed, net als de golfers, met succes een beroep op de achterban. Directeur Johan Wakkie: 'Onze 160 duizend leden betalen 1,50 euro meer. Met wat schaven her en der is zo het wegvallen van de 450 duizend euro subsidie opgevangen. Er zijn geen activiteiten geschrapt.'

Scouting Nederland zag zich geconfronteerd met 1,1 miljoen minder subsidie per jaar. 'Een enorme schep geld', stelt directeur Cor Louwerse. Maar het enige 'slachtoffer' tot nog toe is de telefonische hulpdienst voor de vrijwilligers. Die is vervangen door de elektronische vraagbaak Raadsrots.

De Orde van Medisch Specialisten (3,4 miljoen minder voor zorgvernieuwing) teert op de afbouwsubsidie, maar is druk op zoek naar andere geldschieters. 'Specialisten, ziekenhuizen, verzekeraars, we zijn er driftig mee bezig', verzekert adjunct-directeur Leon Imandt. 'Als dat niet lukt, is er sprake van kwaliteitsverlies'.

De Nederlandse Bond van Plattelandsvrouwen (een ton subsidie weg) drukte een contributieverhoging met 1,70 euro door. Drie organisaties voor gehandicapte jongeren ontliepen door handig lobbyen alsnog de bezuinigingsbijl en de zelfhulpgroep voor ouders van drugsgebruikers 'zint nog op een list'. Maar tot die tijd wordt 'het normale pakket geleverd'.

De enige organisatie die het water tot de lippen staat, is de Stichting Sjakuus, die opkomt voor de minima. Sjakuus had dubbel pech: eerst verloor ze haar subsidie (een miljoen) bij Volksgezondheid en vervolgens gaf Sociale Zaken, dat de financiering zou overnemen, niet thuis. De bezwaarprocedure loopt nog, maar Sjakuus maakt zich geen illusie.

Louwerse van Scouting Nederland waarschuwt voor voorbarig optimisme. 'Vrijwilligersorganisaties zijn net diesels: zonder onderhoud draaien ze een paar jaar door, maar dan valt alles stil. En raakt de samenleving iets waardevols kwijt.'

Directeur Heyster van de Golfbond heeft een gratis advies voor zijn collega-bestuurders. 'Iedere club moet zich de vraag stellen: zijn we zielig en hebben we subsidie nodig, of redden we onszelf? Ik denk dat het gezond is om je eigen broek op te houden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden