Het is geen sinecure een 'man in the street' te zijn in dit land

Berlijn is koud en zo hard als graniet.

Berlijn Beeld thinkstock

Berlijn, 15 oktober 1932

Op mijn divan, met de kranten van de laatste dagen naast me, overpeins ik het hachelijke probleem dat Duitsland heet. Het is geen sinecure een 'man in the street' te zijn in dit land. Nu niet en al twaalf jaar niet. Berlijn alleen al heeft 600.000 werklozen. Waarvan de helft 10 mark steun in de week ontvangt, de andere helft niets. Die zijn aangewezen op familie of wat ze er zelf nog van terecht kunnen prutsen.

Meer dan 20.000 mensen zijn dakloos in deze stad, die harder dan graniet en in deze tijd van het jaar zo koud als ijs is.

Dagelijks vinden in Berlijn twintig zelfmoorden plaats. Voor heel Duitsland overschreed het aantal zelfmoorden in 1931 de 20.000. Nee, dit is niet la douce France waar ik nauwelijks een jaar geleden met de poëzie van Corbière en altijd wel een stuk brood en een fles wijn zorgeloos door het Quartier Latin zwierf.

Toch is in dit land ook voor een weg uit de ellende en de vernedering gevochten. De Spartakus-opstand van 1919. De kortstondige radenrepubliek van München. De opstand van Max Hoek met de uitgehongerde arbeiders van Midden-Duitsland. Tegen het kwart miljoen Duitse arbeiders zijn gesneuveld in deze jaren in de mislukte strijd. Tegen het Pruisische militarisme en het nationalisme, die nooit dood zijn geweest.

Benauwend dat het kapitalisme helaas altijd nog meer solidariteit aan de dag legt dan de arbeiders onder elkaar. Wie verstrekte de eerste Duitse vrijkorpsen, waar de Hitler-beweging uit ontstond, de wapenen om de Ruhrarbeiders mee neer te slaan? De Engelse en Franse bezettende legers, met medeweten van hun regeringen!

Jacques Gans (1907-1972), schrijver en journalist. Ingekort fragment uit Berlijns dagboek 1931-1933; uitg. Peter van der Velden; 1980.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden