Het is gedaan met de rebellie

'Wel geld voor ebola, niet voor diploma.' Het is een tekst die uit de toon valt vrijdag, tijdens de demonstratie van scholieren en studenten tegen studieleningen. Omdat hij volgens velen smakeloos is, maar ook omdat hij op een van de weinige spandoeken staat die door de aanwezigen zelf in elkaar is geknutseld.

Protest tegen studentenleenstelsel op het Malieveld in Den Haag. Beeld anp
Protest tegen studentenleenstelsel op het Malieveld in Den Haag.Beeld anp

De meeste demonstranten tegen het leenstelsel laten zich gewillig protestborden van de Socialistische Partij in de handen drukken. Ze knopen de fluorescerende hoofdbanden van vakbond Abvakabo massaal om. Tot zover de rebellie.

De demonstratie lijkt voor de meeste scholieren eerder een dagje uit te zijn, waarvoor ze vrij krijgen van school, dan een grimmig protest. De meesten van hen zijn thuisgebleven. De organisatie zegt dat er vijfduizend mensen op het Malieveld staan, hoofdzakelijk scholieren. Dat lijkt een nogal optimistische schatting.

Waarom protesteren de meeste studenten niet? Het verdwijnen van de studiefinanciering is een ingrijpende verandering voor studenten. Nu krijgen uitwonende studenten maandelijks 280 euro en thuiswonende 100 euro. Straks moeten ze dat geld gaan lenen.

Slechte timing

De vreemde situatie doet zich voor dat er in 1988 massaler en feller werd gedemonstreerd tegen de komst van de basisbeurs dan nu tegen de afschaffing van diezelfde beurs. Destijds waren er 35 duizend studenten op de been. Ook het protest tegen de langstudeerboete trok in 2011 nog 15 duizend studenten en hoogleraren. In 2007 kwamen 20 duizend scholieren in beweging tegen de ophokuren.

De gelatenheid van de scholieren en studenten zal ongetwijfeld te maken hebben met het ongelukkige moment van de demonstratie. Het wetsvoorstel voor het leenstelsel is deze week al aangenomen in de Tweede Kamer. De studentenvakbonden besloten daarop zich op de Eerste Kamer te richten, maar de eerste kans om indruk te maken op het parlement hebben ze gemist. Lorenzo Essoussi, een jong lid van het CDA dat wel is komen opdagen: 'Veel jongeren weten niet eens wat de Eerste Kamer is.'

Een verschil met de langstudeerboete is dat de huidige studenten weinig van het leenstelsel zullen merken. Bovendien vormden de linkse partijen destijds een gezamenlijk front tegen het rechtse kabinet. Nu zulke uiteenlopende partijen als de VVD, PvdA, D66 en GroenLinks het eens zijn over het leenstelsel, lijken meer mensen overtuigd van de redelijkheid van de plannen. Je zou zo'n gebrek aan polarisatie een verdienste van het huidige kabinet kunnen noemen.

Meisje protesteert tegen het leenstelsel. Beeld anp
Meisje protesteert tegen het leenstelsel.Beeld anp

Millennials en internaitonale socialisten

Daar komt bij dat de vier partijen van de leenstelselcoalitie populair zijn onder hoger opgeleiden. Zowel D66 als GroenLinks laat zich erop voorstaan een studentenpartij te zijn.

Hun stemgedrag verraadt een hoop over de jonge generatie hoger opgeleiden. De meeste 'millenials', zoals ze deze week in het nieuws kwamen, denken dat ze zich wel zullen redden. Ze zouden volgens sociologen veel zelfvertrouwen hebben, maar ook gezagsgetrouw zijn. Ze zijn bezig met het verbeteren van zichzelf, niet van de wereld. 'Onze cultuur is nu individualistischer en minder collectief', verklaart Maarten van Poelgeest, studentenleider van het succesvolle protest in 1988 en later GroenLinks-wethouder, de lage opkomst nu.

Niet iedereen denkt er zo over, natuurlijk. Op het Malieveld lopen vrijdag jongens rond met een krantje als 'De Internationale Socialist' voor hun borst, vlaggen met de beeltenis van Che Guevera of met anarchistische sterren. Zij onthalen minister Jet Bussemaker (Onderwijs) op tomaten en rookbommen - tot schrik van de scholieren. Die verdwijnen snel de stad in om te winkelen, de bandjes van Abvakabo nog modieus om armen, benen of hoofd geknoopt.

Minister Jet Bussemaker na haar toespraak op het Malieveld. Beeld anp
Minister Jet Bussemaker na haar toespraak op het Malieveld.Beeld anp
Meisjes met hoofdbandjes van de vakbond Abvakabo. Beeld anp
Meisjes met hoofdbandjes van de vakbond Abvakabo.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden