Het is een akkoord, of de chaos

Vandaag doen Vlaamse en Waalse partijen een laatste poging tot een..

BRUSSEL De politieke crisis in België over het omstreden tweetalige kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde (BHV) is in een beslissende fase beland.

Vandaag wagen Vlaamse en Waalse partijen een laatste poging om hun meningsverschillen te overbruggen. Lukt dat niet, dan voorspellen politici en politicologen een totale chaos.

‘Nog 24 uur voor een oplossing’, liet regeringspartij Open-VLD woensdagmiddag weten. De Vlaamse liberalen zetten met dit ultimatum de kwestie op scherp. De Franstalige partijen willen meer tijd. Vice-premier Reynders (MR, Franstalige liberalen) acht een akkoord vandaag onhaalbaar. Ook de Parti Socialiste (PS) wil het overleg ‘niet zomaar opblazen’.

‘BHV’ is al jaren een bron van spanning en frustratie in de Belgische politiek. Brussel-Halle-Vilvoorde is het enige tweetalige kiesdistrict in België, waardoor Franstalige partijen op Vlaams grondgebied stemmen kunnen ronselen. Vlaamse partijen hebben die mogelijkheid niet in Wallonië. Het Constitutionele Hof oordeelde in 2003 dat deze ongelijkheid moet verdwijnen. Anders zijn nieuwe verkiezingen niet rechtmatig.

Na talloze mislukte pogingen het kiesdistrict te splitsen, wees koning Albert II eind vorig jaar oud-premier Dehaene aan als de ultieme bemiddelaar in het conflict. Deze heeft achter de schermen, in nauw contact met de partijen, de basis voor een akkoord opgesteld. ‘Een evenwichtig compromis’ noemt hij het, dat als de politieke wil aanwezig is, een akkoord kan opleveren – alle politici bereid zijn over hun schaduw heen te springen.

Een eerste overleg woensdag over zijn plannen, verhoogde de spanning. De Franstalige partijen vinden dat Dehaene te veel heeft toegegeven aan de Vlaamse eisen. Zijn zien het werk als een belangrijke aanzet, maar leggen nieuwe voorwaarden op tafel.

Hoe groot het wantrouwen is, bleek toen Dehaene na het overleg met de partijvoorzitters zijn voorstellen weer innam. Hij vreest dat zijn werk anders via de pers kapot wordt geschoten. Uit hetgeen is uitgelekt, blijkt dat Dehaene aanstuurt op een vergulde splitsing van het kiesdistrict. Franstalige partijen kunnen rekenen op compensatie met een extra claim op restzetels, meer invloed op de burgemeestersbenoemingen en een eerder overeengekomen staatshervorming (‘borrelnootjes’) die nog immer niet is doorgevoerd.

Als de liberale Open-VLD vasthoudt aan haar ultimatum en BHV wordt niet opgelost, dan komt de val van de regering-Leterme dichtbij. Dat is niet alleen lastig en pijnlijk – België is per 1 juli EU-voorzitter – het stelt de partijen ook voor een praktisch probleem: nieuwe verkiezingen kunnen pas als BHV is gesplitst.

De Antwerpse politicoloog Sinardet spreekt over ‘een ramp waarvan je hoopt dat die voorkomen wordt’. Volgens Sinardet kunnen de partijen het zich niet meer permitteren de kwestie door te laten rotten. Ook werkgevers en vakbonden roepen hun politici op een oplossing te vinden.

‘Het is nu of nooit’, zegt Gentse politicoloog Devos. ‘We gaan in een rechte lijn af op de totale crisis of een uitkomst.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.