Bellen metonze Afrika-correspondent

‘Het is de vraag of mensen zich aan een tweede lockdown zouden houden, als ze zoveel verliezen’

In Oeganda wordt de lockdown langzaam versoepeld, terwijl het aantal coronagevallen juist begint te stijgen. We bellen met correspondent Mark Schenkel over de plotselinge opmars van het coronavirus in Afrika.

Reizigers staan in de rij om kaartjes voor de bus te kopen in de Oegandese hoodstad Kampala.Beeld AFP

Zitten jullie nog steeds in lockdown daar in Oeganda?

Ja en nee. De lockdown wordt langzaam versoepeld. Een deel van de maatregelen is opgeheven, een ander deel wordt nog gehandhaafd. Scholen, kerken en bars zijn nog steeds dicht. De boda boda's (brommertaxi's) waar veel mensen hun geld mee verdienen, mogen nog steeds geen passagiers vervoeren en in de grensgebieden gelden nog steeds vervoersrestricties. Ook de luchthaven zit nog potdicht. Maar bedrijven en winkeltjes zijn weer open. Ook mogen busjes weer mensen vervoeren, al is het wel maar de helft van de passagiers die ze normaal mochten meenemen.

En hoe staat het met het aantal coronagevallen?

Dat is in Oeganda nog steeds laag, op het moment zijn er 696 gevallen geregistreerd en is er geen enkele dode gevallen. Maar het aantal begint nu wel juist vrij snel te stijgen. In andere Afrikaanse landen zie je ook dat de lockdown-maatregelen langzaam worden versoepeld, terwijl de corona-pandemie juist om zich heen begint te grijpen in Afrika. Het duurde 98 dagen voordat Afrika 100 duizend coronagevallen bereikte, maar er waren maar 18 dagen voor nodig om de 200 duizend coronagevallen te halen. De teller staat nu op 6.200 coronadoden. Voor een continent met ruim een miljard inwoners valt dat wel mee, maar er is wel een duidelijke versnelling te zien. Juist op een moment dat veel landen de maatregelen versoepelen omdat de economische en sociale schade te groot begint te worden. 

Hebben de mensen het gevoel dat de maatregelen te streng zijn geweest?

Dat is moeilijk te zeggen. Er zijn mensen hier in Oeganda die dat zeggen. Die zijn hun inkomen kwijtgeraakt, maar zien tegelijk dat er betrekkelijk weinig coronagevallen zijn. Was dat  nu allemaal nodig? Maar andere mensen zeggen: Dat we zo weinig coronapatiënten hebben is te danken aan de lockdown. Oeganda was heel snel met het afkondigen van de maatregelen: de kerken en scholen gingen zelfs al dicht nog bijna voordat er het eerste geval van besmetting werd ontdekt.

Zijn de mensen bang voor een tweede lockdown nu het aantal coronagevallen snel stijgt?

Ja, daar zijn ze wel bang voor. Je hoort daar geruchten over. Het ministerie van Gezondheid zinspeelde ook op de mogelijkheid van een nieuwe lockdown. In de hoofdstad van Botswana is de lockdown weer ingevoerd nadat een aantal nieuwe gevallen was ontdekt. Ook in andere landen gaat dat mogelijk gebeuren. Dan is het de vraag of de mensen zich daaraan zullen houden, als je zoveel verliest. In Europa en de Verenigde Staten werden de maatregelen versoepeld nadat de piek van de epidemie was gepasseerd, maar in Afrika is het andersom: hier hebben ze de piek nog niet eens bereikt.

Zie je erge sociale of misschien zelfs politieke onrust in Afrika door de lockdowns?

Nee, eigenlijk heel weinig. Ook veel mensen die hun inkomen zijn kwijtgeraakt, zijn bang voor dit virus. Maar er speelt natuurlijk ook mee dat ze weinig kunnen doen: veel regeringen hier regeren met harde hand. In Nairobi zijn wel protesten geweest tegen het harde optreden van de politie. Vooral bij het begin van de lockdown trad de politie en soms ook het leger in Kenia en Zuid-Afrika buitensporig hard op.

Wat merk je van de armoede om je heen?

Op het eerste gezicht merk je er niet veel van. Iemand die hier voor de eerste keer komt zou denken dat alles normaal is: je ziet overal auto's, er is bedrijvigheid,  overal handeltjes. Maar als je hier langer hebt gewoond, zie je toch wel dat het een stuk minder druk is. Mensen die geen geld hebben zitten thuis of zijn teruggekeerd naar het dorp waar ze vandaan kwamen omdat je daar makkelijker kunt overleven doordat je familie een stukje landbouwgrond heeft. Daar heb je tenminste iets te eten.

Maar voor die mensen is dat een pijnlijke stap terug. De hoofdsteden in Afrika zijn binnenlandse migratiebestemmingen: daar ga je heen om een bestaan op te bouwen, geld te verdienen om je familie in je geboortedorp te onderhouden of er misschien zelfs voor later een huis te bouwen, Een deel van die groep valt nu door de lockdown weer helemaal terug.

Je schreef de laatste tijd verscheidene stukken over de armoede en andere gevolgen van de coronacrisis. Krijg je daar reacties op?

Ja, ik heb veel reacties gehad op het stuk over die jongen die op een te kleine fiets medicijnen rondbrengt voor hiv-patiënten in Kampala. Een aantal lezers heeft geld geschonken, zodat hij een goede fiets kon kopen. Ook de portretten van een aantal mensen die door de coronacrisis in de armoede zijn geraakt, hebben veel losgemaakt. Sommige lezers boden aan te helpen of schreven dat zij anders waren gaan denken over wat de mensen zich in Nederland moesten ontzeggen als gevolg van de coronamaatregelen. Dat geeft toch wel een gevoel van voldoening, dat je merkt dat je stukken mensen raken. Het is mooi te merken hoe betrokken lezers zich voelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden