'Het is crapuul daar bij Buma/Stemra'

Peter van Wijngaarden was in de jaren negentig een van de grootste uitgevers van dancemuziek in Nederland. Om tot op heden onduidelijke redenen verloor hij de rechten op 1.521 liedjes aan Buma/Stemra. Een lange strijd volgde.

WOUTER KEUNING

Het mooiste dancefeest dat hij ooit meemaakte kan Peter van Wijngaarden zich nog levendig herinneren. Het is dan wel ruim twintig jaar geleden dat de uitgever van dancemuziek naar Den Haag afreisde voor een van de eerste edities van Rave City, het kost hem maar weinig moeite de geuren, de kleuren en de klanken van die avond in 1991 weer op te roepen. 'Het was een kolkend feest', zegt de inmiddels vijftiger in zijn huis net over de grens in België.

Van Wijngaarden herinnert zich hoe Charly Lownoise, een van de dj's uit zijn stal, ergens tijdens de avond in de Haagse Houtrusthallen een dancebewerking van het Wilhelmus inzette. 'De vijftienduizend aanwezigen stampten als een man mee op de muziek en op de houten vlonders die de grond bedekten. De muziek was keihard, maar het gestamp van de massa kwam er eenvoudig bovenuit. Natuurlijk stond de helft strak van de pillen, de drank en de drugs, maar de enorme verbondenheid die ik op die avond voelde, heb ik nooit weer meegemaakt.'

Bitterzoet

Het zijn bitterzoete herinneringen die Van Wijngaarden -paarse V-hals, paars gestreept overhemd boven een nette spijkerbroek met brogues eronder - ophaalt. Het grootste deel van de mooie herinneringen is verpest door persoonlijke drama's die erop volgden. Na een eindeloos slepend faillissement als gevolg van een aantal zakelijke conflicten is Van Wijngaarden van een van de grotere uitgevers van dancemuziek in Nederland verworden tot iemand die bijna fulltime bezig is het onrecht recht te zetten dat hem in zijn ogen is aangedaan.

Zijn pijlen richt hij daarbij vrijwel volledig op auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra, de organisatie die in het leven werd geroepen om de belangen van mensen als Van Wijngaarden te behartigen. In zijn woonkamer, waar de achtergrondmuziek tijdens het gesprek zal veranderen van yoga-achtige trance in gregoriaans gezang en moderne pianomuziek, zegt hij zonder omhaal van woorden: 'Ik ben bestolen door Buma/Stemra. Ze hebben 1.521 liedjes waarvan ik de uitgaverechten heb van me gejat en aan anderen gegeven. Het is alsof je lid wordt van Vereniging Eigen Huis omdat je denkt dat die jouw belangen behartigt en zij vervolgens je huis stelen.'

Het 'stelen' van de 1.521 titels wordt door Buma/Stemra omschreven als 'op manuscript zetten van titels'. Dat gebeurt doorgaans met liedjes waarvan Buma/Stemra niet weet wie de uitgever is, maar in het geval van Van Wijngaarden gebeurde het ergens tijdens de afhandeling van zijn faillissement. Niet omdat de curator daartoe verzocht, maar om redenen die tot op heden onduidelijk blijven. Vreemd, aangezien hij de uitgaverechten zonder uitzondering 'voor de duur van het auteursrecht' had verkregen, zo staat te lezen in de contracten die hij met zijn artiesten tekende.

De uitgaverechten van de 1.521 liedjes met namen als Techno Inferno, Poing, Shell Shock en The Terminator, verkreeg Van Wijngaarden in de jaren negentig. Via de Rotterdamse dance- en techno-platenwinkels RotSound en Midtown waar hij werkte, rolde Van Wijngaarden de muziekuitgeverij in. 'Mensen kwamen met demootjes naar de winkel en vroegen of wij er niet wat mee konden.'

Wat begon als kleine nevenactiviteit ontwikkelde zich al snel tot serieuze zaken. Van Wijngaardens uitgeverij Ratel Publishing contracteerde artiesten die later allemaal groot zouden worden, in ieder geval in de Benelux en Duitsland. Onder hen waren Charly Lownoise en Mental Theo, DJ Paul Elstak, Mischa van der Heijden en een aantal artiesten die onder het label van dancefeestorganisator ID&T opereerden.

Armin van Buuren

Ook de inmiddels wereldberoemde Armin van Buuren stond tussen 1994 en 1996 bij Van Wijngaarden onder contract. Het hoogtepunt bereikte de uitgeverij volgens Van Wijngaarden rond 1996 met 150 artiesten onder contract en een jaaromzet van rond een miljoen gulden.

Een zakelijk conflict over de hoogte van uitbetalingen van Ratel aan vier artiesten luidde de uiteindelijke val van het bedrijf in. De vier lieten twee jaar lang beslag leggen op alle inkomsten van Van Wijngaarden. Die wilde op zijn beurt niet voldoen aan de eisen van de vier, omdat die zijns inziens nergens op gebaseerd waren. Mede doordat betrokken partijen lijnrecht tegenover elkaar stonden, duurde de afwikkeling van het faillissement eindeloos.

Pas toen het faillissement definitief werd uitgesproken in 2006, kon Van Wijngaarden achter zijn rechten aan. 'In de tussentijd wilde Buma/Stemra niets met mij te maken hebben, omdat mijn faillissement nog liep; ik was handelingsonbekwaam wat hen betreft. De enige communicatie die er was, was met de curator.'

In de jaren die volgden veranderde er niets. Niet na eindeloze correspondentie tussen advocaten van beide partijen en niet na vele pogingen van Van Wijngaarden de boel vlot te trekken. Niet nadat Van Wijngaarden vorig jaar, dolgedraaid na jaren van het kastje naar de muur te zijn gestuurd, het hoofdkantoor in Hoofddorp bezette, vergezeld van zijn twee enorme, witte Italiaanse berghonden, door zijn auto met aanhanger er pal voor de deur te zetten. Er veranderde zelfs niets toen de eigen geschillencommissie van Buma/Stemra eind vorig jaar oordeelde dat de organisatie de betreffende rechten nooit op manuscript had mogen zetten. Hele en halve toezeggingen om tot een oplossing te komen werden nooit waargemaakt. Van Wijngaarden blijft verbitterd achter.

'Het is crapuul daar in Hoofddorp', zegt Van Wijngaarden. Ter illustratie van zijn stelling trekt hij voor de zoveelste keer tijdens het gesprek een aantal documenten uit een van de stapels papieren op zijn eettafel. Het gaat om recente correspondentie waaruit blijkt dat de auteursrechtenorganisatie zijn administratie in het dossier niet op orde heeft. Hij pakt een recente brief die hij kort geleden uit het niets ontving. 'Hier zeggen ze opeens dat ik nog recht heb op 56.000 euro', wijst hij aan. 'Daarvan zou volgens hen al 50.000 euro verrekend zijn met de curator, maar dat is in diens verslag nergens terug te vinden.' In een tweede brief, die hij erbij pakt, staat dat Buma/Stemra hem 56.000 euro gaat uitkeren, hoewel hij daar volgens de organisatie geen recht op heeft. 'Zijn ze opeens een charitatieve instelling geworden?' Het zijn vragen die hij allemaal zelf al aan Buma/Stemra heeft gesteld, maar waarop hij nooit antwoord heeft gekregen. 'Waarom krijg ik mijn rechten niet terug, waarop zijn de bedragen gebaseerd die ik nog tegoed zou hebben, waarom willen ze geld uitkeren als ik daar volgens hen geen recht op heb? Het is een grote zwarte doos en niemand kan of wil je uitleggen hoe het zit.'

Moedeloos voelt Van Wijngaarden zich na zijn jarenlange strijd. 'Een strijd nota bene met een organisatie die er is om mijn belangen te vertegenwoordigen', zegt hij nog maar eens vol ongeloof. En dat terwijl hij helemaal geen rare dingen vraagt, aldus Van Wijngaarden. 'Ik wil alleen m'n rechten terug en een op feiten gebaseerde vergoeding voor de inkomsten die ik heb misgelopen in de afgelopen jaren.'

Reactie Buma/Stemra:

Naar aanleiding van een aantal gesprekken met Peter van Wijngaarden en bestudering van talloze documenten stuurde de Volkskrant op 6 februari een lijst met twintig vragen over de zaak aan Buma/Stemra. De organisatie liet gedurende ruim twee weken meerdere malen weten dat een antwoord op alle vragen zou volgen. Nadat Van Wijngaarden ruim vier jaar lang nul op het rekest had gekregen bij Buma/Stemra, werd hij op 22 februari benaderd door een persvoorlichter van Buma/Stemra, die hem uiteindelijk een mediationtraject aanbood. De heer Van Wijngaarden is daarop ingegaan. Nu dat traject loopt, wil Buma/Stemra niet meer inhoudelijk reageren op de zaak.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden