Het is bijna 2014, wordt het niet tijd om weer elektronisch te stemmen?

In Alphen aan den Rijn zijn onlangs bijna 34.000 stemmen met de hand opnieuw geteld nadat er veel onduidelijkheid was over de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen. Ruim een week na de verkiezingen kwam de definitieve uitslag, die sterk afweek van de oorspronkelijke. Wordt het niet tijd om na een pauze van zeker acht jaar weer elektronisch te gaan stemmen?

Op het het gemeentehuis van Alphen aan de Rijn worden de stemmen geteld. Beeld anp
Op het het gemeentehuis van Alphen aan de Rijn worden de stemmen geteld.Beeld anp

Eind 2007 besloot het kabinet voorlopig niet meer elektronisch te stemmen. Een commissie, onder leiding van oud-minister van Onderwijs Loek Hermans, concludeerde dat de stemmachines al decennia niet deugden. Ondanks nieuwe chips en de verzegeling van de apparatuur bleven de stemcomputers fraudegevoelig, constateerde de commissie.

Ook de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) leverde kritiek op de machines. Hertellingen waren onmogelijk en volgens de OVSE was niet vast te stellen of de software in de computer een goedgekeurde versie was.

'Voorlopig met potlood stemmen'
Later adviseerde een andere commissie, onder leiding van oud-VVD-minister van Justitie Frits Korthals Altes, om voorlopig te stemmen met een potlood. De commissie stelde vast dat de problemen met stemmachines het stemgeheim en de transparantie niet waarborgden.

Een groep hackers (de in 2006 opgerichte actiegroep Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet) wist voor de Kamerverkiezingen in 2006 de stemmachines te kraken. In een tv-programma toonde de groep, onder leiding van hacker Rop Gonggrijp, hoe een stemcomputer gemanipuleerd kan worden.

Oud-minister-president Jan Peter Balkenende brengt in zijn woonplaats Capelle aan den IJssel zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2006. Beeld anp
Oud-minister-president Jan Peter Balkenende brengt in zijn woonplaats Capelle aan den IJssel zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in 2006.Beeld anp

Korthals Altes kwam later echter op zijn standpunt terug, onder meer nadat er in zijn woonplaats Rotterdam onenigheid ontstond over de gemeenteraadsverkiezingen in 2010. Alle stemmen die handmatig waren ingevoerd, moesten opnieuw geteld worden.

De oud-minister zei destijds: 'De mensen die 's ochtends om half acht de deuren van het stembureau opendoen, gaan tellen vanaf 9 uur 's avonds. Dan ben je gaar en is het niet verbazingwekkend als het in de soep loopt.'

34.000 stemmen opnieuw geteld
De recente hertelling in Alphen aan den Rijn heeft het debat over het handmatig stemmen opnieuw doen oplaaien. Daar hadden CDA en GroenLinks bezwaar gemaakt tegen de einduitslag van de gemeenteraadsverkiezingen, afgelopen november. De bijna 34.000 uitgebrachte stemmen moesten opnieuw geteld en de restzetel die de lokale partij RijnGouweLokaal leek te krijgen, ging naar GroenLinks.

VVD, CDA en ChristenUnie riepen gisterenavond dan ook in het Oog op Morgen opnieuw op om de discussie op te pakken over het al dan niet elektronisch stemmen in de toekomst, meldt de NOS. Het CDA zegt dat de menselijke fouten die onlangs in Alphen zijn gemaakt te wijten zijn aan de tijdsdruk, en vindt dat er daarom zo snel mogelijk weer elektronisch gestemd moet worden. Met name vanuit de VVD wordt er al lange tijd gevraagd naar de mogelijkheden voor elektronisch stemmen.

Minister Ronald Plasterk van Binnenlandse Zaken liet al eerder weten dat het tijd is om de discussie over het elektronisch stemmen weer te voeren. Volgens de minister zijn de technieken vooruit gegaan. In april dit jaar stelde Plasterk maar weer eens een commissie in om dat onderzoeken.

'Ouderwetse procedure'
Wat de minister betreft stemmen we zo snel mogelijk weer met een computer. 'Het moet veilig zijn, de privacy moet worden beschermd en het moet technisch mogelijk zijn. (..) Wat mij betreft stappen we zo snel mogelijk van de ouderwetse procedure af dat we tot diep in de nacht de uitslagen zitten af te wachten en dat de commissies met rode potloden zitten te turven. Dat kan denk ik beter.'

De commissie, onder leiding van voormalig VVD-Kamerlid Willibrord van Beek, brengt nog dit jaar een advies uit, liet een woordvoerder van het ministerie van Binnenlandse Zaken vandaag weten. De commissie heeft in de afgelopen maanden een risicoanalyse gemaakt en eisen eisen opgesteld waaraan de stemmachines moeten voldoen. Het lijkt erop dat voor het afschaffen van het rode potlood de seinen langzaamaan weer op groen gaan.

Minister Plasterk. Beeld anp
Minister Plasterk.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden