HET IS ALLES OF NIETS

Als de gemeenteraad volgende week een streep zet door een omstreden overeenkomst tussen vastgoedmaatschappij Corio en het college van B en W, duurt het nog jaren voordat Utrecht zijn nieuwe stadshart heeft....

Begint komend jaar dan toch eindelijk de ingrijpende verbouwing van het Utrechtse stadshart? Jarenlang is erover gesproken en gesoebat, er zijn hele en halve raadsvergaderingen aan gewijd, er is een referendum over gekomen en in zekere zin zou je kunnen zeggen dat iedereen er klaar voor is maar ineens hangt alles af van Corio, de eigenaar van winkelcentrum Hoog Catharijne. In ruil voor de toekomstige inspanningen van Corio bij de verbouwing van het stationsgebied heeft de vastgoedbelegger bij voorbaat het toekomstige winkelcentrum in Leidsche Rijn in de schoot geworpen gekregen. De vraag luidt: is dat een redelijke deal?

Corio vindt van wel. Verantwoordelijk wethouder Walther Lenting (Leefbaar Utrecht) vindt de ruil ook alleszins acceptabel. Maar de raadsfracties van VVD en GroenLinks beschouwen de overeenkomst domweg als een cadeautje van de gemeente, het gevolg van slecht onderhandelen.

Dat laatste kan sowieso niet aan de orde zijn: er namelijk niet over onderhandeld. Tenminste, dat stelt de manager acquisitions van Corio, Andran den Berg. 'Wij hebben Leidsche Rijn nooit als eis gesteld, wel als verzoek voorgelegd. De gemeente heeft daar nooit een punt van gemaakt.'

Wethouder Lenting, onder meer verantwoordelijk voor het stationsgebied, ziet ook het probleem niet van de koppeling die gelegd wordt tussen het stationsgebied en Leidsche Rijn. 'De ambitie die wij als gemeente hebben, maakt samenwerking met Corio onontbeerlijk.' Dat Corio 'in verband met zijn rendementssturing' voorwaarden aan de samenwerking verbindt, is voor Lenting verklaarbaar.

Hij spreekt van een prisoner's dilemma. Corio bezit zoveel strategische grond in het Utrechtse stationsgebied, dat de gemeente niets kan beginnen zonder zijn medewerking. Het conflict met Corio opzoeken door grond te onteigenen, heeft volgens Lenting geen zin. 'Het leidt tot een verdrievoudiging van onze investeringen en tot grote vertragingen.'

Als Corio bereid is een deel van zijn strategische grondposities aan de gemeente te verkopen en bovendien aangeeft flink te willen investeren in Hoog Catharijne, wat is er dan mis mee deze vastgoedbelegger zijn gewenste voorkeursrecht op Leidsche Rijn te geven, vraagt Lenting zich af.

Leg dat maar eens voor aan de gemeenteraad. Nagenoeg alle fracties hebben hun grote bedenkingen over 'het cadeautje aan Corio' als gevolg van de 'wurggreep' waarin de gemeente zit, zoals GroenLinks het omschrijft. Het zit de partijen niet lekker dat Corio, feitelijk dankzij de dominante positie die het bedrijf nu al in de stad inneemt, straks in Utrecht een nog veel dominanter positie kan bekleden.

Het gaat erom spannen, komende donderdag in de cruciale raadsvergadering over het stationsgebied. Keurt de raad de overeenkomst met Corio en de plannen goed, dan begint volgend jaar een twintig jaar durende bouwperiode waarin Utrecht een nieuw station krijgt, een verkleind plein Vredenburg met een muziekpaleis, twee nieuwe straten, meer winkels (ook van Corio), water in de Catharijnesingel en nieuwe routes zogeheten centrumboulevards door Hoog Catharijne, van Vredenburg naar station. Verder: 1900 woningen, aan de Jaarbeurskant een megabioscoop, een hotel en mogelijk nog een stadskantoor voor zowat alle gemeenteambtenaren. En het verkeer op het Westplein gaat onder de grond.

Maar als de raad een streep zet door de raamovereenkomst, zijn de gevolgen niet te overzien, zeggen Corio en de gemeente Utrecht. Zonder raamovereenkomst geen nieuw stationsgebied; het is alles of niets. Het zal dan weer jaren duren voordat het punt bereikt wordt waarop de hoognodige facelift van het gebied zijn beslag krijgt. Bovendien is het dan nog maar de vraag, zegt Lenting, of het rijk nog wel over de brug wil komen met allerlei toegezegde subsidies.

Utrecht investeert volgens Lenting 'heel veel geld' (90 miljoen euro) in het stationsgebied, maar 'een schijntje' in vergelijking met wat het rijk en private partners investeren (2,5 miljard euro).

Een cruciale rol is weggelegd voor collegepartij VVD. Deze fractie is het meest stellig in haar afkeuring van de deal met Corio. Als de VVD donderdag de raamovereenkomst verwerpt, is een collegecrisis het gevolg. Dat de tegenstem van de VVD eveneens grote gevolgen kan hebben voor de uitvoering van het grootste infrastructurele project in de geschiedenis van de stad, dat neemt de partij voor lief.

Voor fractievoorzitter Halbe Zijlstra is het een principekwestie om Corio Leidsche Rijn niet te gunnen. Het is volgens hem in het belang van de stad om deze grote vastgoedbelegger niet nog meer macht te geven. Naast Hoog Catharijne bezit Corio ook City Plaza in Nieuwegein en verschillende andere winkelcentra in de regio Utrecht. 'Ook in Nieuwegein is te zien hoe de gemeente is overgeleverd aan de wensen van Corio.'

Zijlstra vindt dat het contract met Corio 'flut' in elkaar steekt. 'Ik had van Leefbaar Utrecht verwacht dat het de belangen van de stad boven die van de marktpartijen zou plaatsen.' Wethouder Lenting wil volgens Zijlstra te graag en te snel beginnen met bouwen, en dat maakt hem een slechte onderhandelaar. 'Als je goed wilt kunnen onderhandelen, moet je bereid zijn de uiterste consequentie te trekken: niet in zee gaan met Corio als dat te veel voorwaarden stelt.'

Oppositiepartij GroenLinks zal om dezelfde redenen zeker tegen stemmen. De andere fracties zijn eveneens ongelukkig met de overkomst met Corio, maar ze zijn ook huiverig weer een punt te zetten achter de zoveelste poging in vijftien jaar om te beginnen met de vernieuwingen in het stationsgebied. PvdA-raadslid Cor Huijsman: 'Er moet wat gebeuren in het stationsgebied en je hebt Corio nodig, maar je hoeft je niet neer te leggen bij de gedachte dat je van alles weggeeft als het misgaat.' Zijn suggestie: kan Utrecht niet gewoon beginnen met bouwen aan de westkant van het gebied, op de grond van de Jaarbeurs, zonder de overeenkomst met Corio te tekenen?

'Onmogelijk', benadrukt wethouder Lenting. De deal met Corio is cruciaal voor de financiering van de gehele verbouwing van het stationsgebied. 'Het is komende donderdag ja of nee. Beginnen met het hele plan, of helemaal niets.' Lenting maakt zich klaar voor een harde strijd. 'Het wordt erg spannend. Er staat veel op het spel en er is weinig speelruimte.'

Corio begon deze week een laatste charmeoffensief om het wantrouwen weg te nemen; het zit de vastgoedbelegger niet lekker dat hij nu als hebberig wordt gekenschetst. Met een brief aan de raad beloofde Corio dat, mocht het plan voor het stationsgebied mislopen door zijn fout, het geen aanspraak zal maken op Leidsche Rijn.

'Een brief met een hoog dodemusgehalte', reageert VVD'er Zijlstra. Bij het mislukken van dergelijke megaprojecten is de schuldvraag volgens hem zelden zo eenduidig: het risico dat het stationsgebied niet wordt verbouwd en Corio toch Leidsche Rijn verwerft, blijft volgens hem overeind. Terwijl, is zijn stellige overtuiging, de stad juist veel beter af zou zijn met een concurrerend winkelcentrum in Leidsche Rijn, waardoor Corio als vanzelf zou worden gedwongen Hoog Catharijne aantrekkelijker te maken.

Corio zegt dat het wantrouwen van de VVD en de andere partijen volstrekt ongerechtvaardigd is. 'Het is ook in ons belang dat de plannen om er t iets moois van te maken, worden uitgevoerd.' Neem als voorbeeld het Vredenburgplein, zegt Corio-manager Van den Berg. 'Daar willen wij op de plek van de huidige poffertjeskraam en fietsenstalling een exclusief winkelblok neerzetten met fantastisch spectaculaire architectuur. Dat winkelen in Utrecht echt weer een dagje uit wordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden