'Het is aan ons om voor goede producten te kiezen'

Prins Jaime wil aandacht vragen voor de morsige route die goud aflegt van mijn naar sieraad. Daarom liet hij de ringen voor zijn huwelijk vandaag van 'goed' goud maken.

Als prins Jaime de Bourbon de Parme en zijn verloofde Viktória Cservenyák elkaar vandaag in de Mariakerk in Apeldoorn het ja-woord geven, zullen ze elkaar trouwringen aan de vingers schuiven gemaakt van 'goed' goud.


'Het gecertificeerde goud is gewonnen in een 'slaafvrije' mijn in Peru, waar de mijnwerkers delven onder veilige werkomstandigheden en voor een schappelijk loon', zegt De Bourbon de Parme (40), zoon van prinses Irene en sinds 2011 'speciaal gezant natuurlijke hulpbronnen' van het ministerie van Buitenlandse Zaken. De diplomaat wil met zijn actie aandacht vestigen op de vaak morsige route die goud heeft afgelegd voordat het als sieraad ligt te blinken in de juweliersetalages.


'Ik heb voor mijn trouwring een drietal Nederlandse juweliers benaderd en gezegd: ik wil dat de productieketen van het goud helemaal traceerbaar is, de goudmijn moet conflictvrij zijn, fairtrade, en ook de keten van de diamanten voor de verlovingsring moet traceerbaar zijn. Maar toen antwoordden ze: nee meneer, dat kan allemaal niet. Sorry, zei ik, it happens to be my job, en het kan wél.'


Uiteindelijk stuitte hij op de Antwerpse juwelenontwerper Michael Röell, die de uitdaging aan wilde gaan. Ook kwam hij in contact met het 'Op weg naar goed goud'-programma van ontwikkelingsorganisatie Solidaridad.


'Goudzoekers', zegt Nico Roozen, directeur van Solidaridad, 'staan vaak bloot aan het zeer giftige kwik of cyanide, maken ellenlange dagen in donkere, instortingsgevaarlijke schachten in ruil voor een schamel loon; soms zelfs geen loon, als de goudoogst tegenvalt. Het kwik en de cyanide tasten niet alleen het zenuwstelsel van de mijnwerkers aan, maar ook het water en de bodem in de omgeving van de mijn.'


Met het 'Fairtrade-Fairmined'-keurmerk probeert Solidaridad het anders te doen: geen werkdagen van 14 maar van 8 uur, een loon waar goudzoekers hun gezin fatsoenlijk van kunnen onderhouden, uitbetaling van eventuele overuren (tot een maximum van 52 uur per week) en minder belasting voor zowel de mijnwerkers als het milieu. Toegegeven, de goudzoekers werken nog steeds met kwik of cyanide, erkent Roozen - dat is nu eenmaal nodig om het goud te onttrekken aan het steengruis - maar dat gebeurt op zo'n manier dat de giftige stoffen hergebruikt kunnen worden en de milieuschade zo klein mogelijk is.


Duurzame mijnbouw, het klinkt als twee niet verenigbare begrippen.


De cijfers lopen uiteen, maar volgens schattingen zal het makkelijk winbare goud binnen enkele decennia op zijn. Goudklompen groeien niet terug alsof het bananen zijn.


De Bourbon de Parme: 'Is mijnbouw een duurzame sector? Nee, per definitie niet. Geologen zeggen: er is geen totale schaarste aan goud, maar er is een voorzieningszekerheidsprobleem. Oftewel, we doen niet genoeg om nieuwe bronnen te vinden.


'De continenten Latijns-Amerika en Afrika zaten honderden miljoenen jaren geleden aan elkaar vast. Bij Ghana zit ontzettend veel goud; dat sluit naadloos aan bij de goudbronnen in onder andere Suriname. Daar zijn allerlei avonturiers op zoek naar nieuwe bronnen. De bekende bronnen raken uitgeput, maar dat betekent dat mensen weer op zoek moeten, en het is niet uitgesloten dat ze op nieuwe bronnen zullen stuiten.'


Misschien een beetje onromantisch, maar is het niet nog beter om geen gouden ring te kopen?

'Dat is inderdaad nog duurzamer. Maar de romantiek gaf uiteindelijk de doorslag. Bovendien heb ik door dit goud te kopen wel het gevoel dat ik mensen aan het werk heb gezet en hun inkomsten heb bezorgd. En met een gouden sieraad doe je in principe je hele leven. Ik hoop dat ik een heel lang leven zal leiden en niet heel veel trouwringen zal hoeven kopen.'


Als speciaal gezant voor natuurlijke hulpbronnen was De Bourbon de Parme een van de initiatiefnemers voor 'conflictvrij' tin uit Congo, gedolven in een mijn die geen Congolese krijgsheren financiert. Bedrijven als Apple, Philips, Fairphone, Tata Steel en Motorola Solutions maken inmiddels gebruik van het conflictvrije tin, een belangrijk materiaal om elektronica mee te solderen.


De Bourbon de Parme was bovendien een van de aanjagers achter het eind september bereikte politieke akkoord tussen Bolivia en Nederland om de gigantische lithiumreserves van het land - belangrijk voor de productie van batterijen voor mobiele telefoons en elektrische auto's - te helpen winnen. De TU Delft en een drietal Nederlandse bedrijven gaan het Zuid-Amerikaanse land voor enkele tientallen miljoenen euro's helpen om 'het Saoedi-Arabië van het lithium' tot een van 's werelds belangrijkste producenten van lithiumbatterijen te maken.


Het Nederlandse kabinet voert sinds enkele jaren een actieve grondstoffenpolitiek, vooral gericht op veertien door de EU aangewezen schaarse grondstoffen die 'van kritiek belang zijn voor de moderne Europese economie'. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om lithium, germanium (nodig voor infraroodtechnologie) of beryllium (röntgenapparatuur).


'Ook via ons buitenlands beleid moeten we de aanvoer van deze bijzondere grondstoffen zekerstellen', zei ex-minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal bijvoorbeeld, die De Bourbon de Parme in 2011 aanstelde.


Op uw LinkedInpagina schrijft u dat u zich als speciaal gezant richt op de 'duurzame veiligheid van de aanvoer van metalen en mineralen'. Is het geen uitholling van het begrip duurzaamheid om dit te verbinden met het Nederlandse handelsbelang bij het beschikbaar zijn van grondstoffen?

'Duurzaamheid en beschikbaarheid kunnen samengaan. Goede werkomstandigheden en aandacht voor het milieu kunnen mijnbouw efficiënter maken en ervoor zorgen dat de mijn openblijft. Bij metalen en mineralen kijk ik naar de vragen: wat zijn de schaarsten en hoe veranderen de bedrijfsmodellen? China speelt daarbij een belangrijke rol. China koopt nu al voor eenderde van de totale productie aan metalen en mineralen op en naar verwachting zal dat binnen acht jaar stijgen tot de helft. De Chinezen spelen het spel bovendien anders: ze kopen wereldwijd mijnen op, ze kopen aandelen op van westerse mijnbouwbedrijven, ze hebben de London Metal Exchange opgekocht, waar de metaalprijzen bepaald worden.'


'Hoe ga je daar als Nederlands bedrijfsleven mee om? Er zitten vaak zeven verschillende lagen tussen de mijnbouw aan het begin en Nederlandse bedrijven als Philips aan het eind van de productieketen: traders, smelters, producenten van halffabrikaten, etcetera.


'De bewustwording over voorzieningszekerheid en verantwoorde mijnbouw begint nu een beetje op gang te komen onder elektronicabedrijven. Ook ngo's zijn wakker geworden; die spreken bedrijven aan op hun inkoopgedrag. Bedrijven hebben er voor hun imagomanagement en inkoopstrategieën dus belang bij om productieketens die voorheen onduidelijk waren goed in kaart te brengen.'


We willen onze afhankelijkheid van olie verminderen, maar ondertussen zijn we afhankelijk geworden van allerlei andere grondstoffen?

'De wereld wordt geopolitiek gezien steeds complexer. De druk op grondstoffen blijft om drie redenen toenemen. Ten eerste groeit de wereldbevolking van 7 naar ruim 9 miljard mensen, wat veel druk op bestaande grondstoffen zet. Daarnaast groeit wereldwijd de middenklasse, wat goed is voor de armoedebestrijding, maar consumenten in Azië, Latijns-Amerika en Afrika willen ook een laptop met lithiumbatterij. En ten derde is er de klimaatverandering.


'Gelukkig hebben we de Verenigde Naties en de Wereldhandelsorganisatie, maar de legitimiteit van deze instituties wordt door de opkomende economieën in Frage gesteld, dus de infrastructuur om met de spanningen over grondstoffen om te gaan, is verzwakt. Maar daar staat tegenover dat wij als consumenten een stem hebben in het grondstoffenprobleem door de juiste producten te kopen.'


Prins Jaime de Bourbon de Parme (13 oktober 1972), hertog van San Jaime en graaf van Bardi, is het derde kind van prinses Irene en Carlos Hugo van Bourbon-Parma.


Hij studeerde vanaf 1993 internationale betrekkingen aan Brown University en International Economics and Conflict Management aan Johns Hopkins University.


Zijn loopbaan begon hij in 1997 in de bancaire sector: bij ABN Amro in Brazilië en Argentinië en bij de Venezolaanse ontwikkelingsbank Corporación Andina de Fomento.


Vanaf 2003 werkte hij namens Buitenlandse Zaken als diplomaat op de Nederlandse ambassade in Bagdad en was hij politiek adviseur van de vredesmissie in de Noord-Afghaanse provincie Baghlan.


Na een uitstap naar het kabinet van eurocommissaris Neelie Kroes in Brussel keerde hij in 2007 terug bij Buitenlandse Zaken, sinds 2011 als speciaal gezant natuurlijke hulpbronnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden