Het Idaho van Ernest Hemingway

Schrijver Ernest Hemingway woonde een paar jaar in Sun Valley, Idaho. Corinne van Duin ook, zo'n dertig jaar geleden. Ze ging terug.

Achter de bank in Hemingways huis lijkt een schilderij te hangen, maar het is het landschap buiten. Beeld Chantal van Wees

Rennen met stieren in Spanje, op leeuwen schieten in Afrika, zeevissen bij Florida en mojito's zuipen op Cuba - duidelijk dat het hier gaat over één van de beste schrijvers ter wereld: Ernest Hemingway (1899 -1961). De Amerikaanse Pulitzer- en Nobelprijswinnaar was een thrillseeker, womanizer en fulltimezuiplap. Zijn tijd in Italië, Frankrijk en Spanje leverde fantastische boeken op als A Farewell to Arms en The Sun Also Rises. Ook zijn avonturen op Cuba zijn niet onopgemerkt gebleven, want geboekstaafd in The Old Man and the Sea.

De schrijver had huizen in Key West, Florida (waar hij in de jaren dertig woonde) en in Cuba (waar hij in de jaren veertig en vijftig woonde). Minder bekend is dat Hemingway ook graag bivakkeerde in de westelijke cowboystaat Idaho. We reizen naar het dorpje Ketchum, waar Hemingway de laatste jaren van zijn leven doorbracht en zichzelf uiteindelijk van het leven beroofde.

Onze eerste stop is in het plaatsje Ashton, bij Chriswell's Trails Inn. Een groepje jagers met verweerde koppen zit aan de stamtafel met grote mokken doorgepruttelde koffie. Aan de muur hangen vele geweien en in een hoek kijkt een opgezette beer ons boos aan. De mannen bestellen chicken fried steak, de Amerikaanse variant van de schnitzel. Op mijn vraag of ze nog iets hebben geschoten, reageren ze stug en wantrouwend. Zodra ik me omdraai, gaat het gesprek meteen weer over Hemingways favoriete hobby in Idaho: eenden schieten. Die ochtend was het blijkbaar niet al te best. Ik bestel een road kill burger: lekker vers hier, langs Highway 91.

Midden in het zogenaamde Wilde Westen ligt Idaho, ingeklemd tussen Oregon en Wyoming. De voormalige pioniersstaat leeft van de landbouw, vooral aardappelteelt. De aardappelvelden zijn er inderdaad eindeloos. Eén blik op de kaart en het is duidelijk dat het hier ook wemelt van de bergen, canyons en watervallen. Dat is de aantrekkingskracht van deze staat: het buitenleven. Mountainbiken, paardrijden, raften, skiën, dat doen de bewoners hier.

Een cowboylunch bij Chriswell's Trails Inn in Ashton. Beeld Corinne van Duin

Babysitten

Ik kan het weten, want pakweg dertig jaar geleden was ik hier zelf een local en deed ik ook niets liever. Naast babysitten dan, want in 1987 woonde ik als au pair in bij een Amerikaanse familie. Ik zat niet in een godverlaten cowboydorp, nee, ik woonde op stand in Ketchum, beter bekend als Sun Valley. Het meest mondaine dorp en skiresort van heel Idaho, sommigen beweren zelfs van heel de VS. Het was ook de plaats waar Hemingway vertoefde als hij zin had in een vleugje Wilde Westen, maar dan niet op een ruige ranch.

Spoorwegmaatschappij Union Pacific had in 1936 grootse plannen met het (toen nog) mijnwerkersstadje Ketchum in Idaho. Men liet er een prachtige lodge en skiliften bouwen. Ook de Oostenrijkse graaf Felix Schaffgotsch ontdekte de zonnige vallei, met bergen van 1.800 meter hoog en fijne poedersneeuw. Hij stuurde meteen een telegram naar de Union Pacific: PERFECT PLACE. STOP.

De gentleman-graaf was verzot op beroemdheden. Zo was hij bevriend met de Britse acteur David Niven. Die schreef later: 'Ik heb hier heerlijk zes (!) weken geskied. Aardige vent ook, die graaf, jammer dat-ie het zo veel over Hitler en Lebensraum heeft.' De mooie lodge trok meer acteurs die waren gesteld op luxe, zoals Hollywoodsterren als Gary Cooper, Ingrid Bergman en Lucille Ball.

Een dubbelganger van Ernest Hemingway in het plaatsje Driggs. Beeld Corinne van Duin

Suite 206

Hemingway reed Sun Valley voor het eerst binnen in september 1939. Op uitnodiging van Union Pacific, want een beroemde schrijver was uitstekende publiciteit. Dat liet de Hemingway zich geen twee keer zeggen en hij zou voortaan suite 206 krijgen in de Sun Valley Lodge. Hier schreef hij het wereldberoemde For Whom the Bell Tolls.

Ook nu nog, als ik er rondloop en de wanden met nostalgische portretten van Hollywoodiconen als Marilyn Monroe en Janet Leigh bewonder, begrijp ik hoe ontzettend glamoureus het hier ooit is geweest.

Ketchum is nog steeds in trek bij de rijken. Gek genoeg vooral bij techmiljonairs als Tim Cook, Bill Gates en Marc Zuckerberg. Die zijn alleen een stuk minder fotogeniek voor aan de muur. Ik probeer de Hemingway Suite (inmiddels suite 226) te boeken. Maar helaas, die is bezet. Of ik interesse heb in de Clint Eastwood-kamer, vraagt de receptionist beleefd. No way. Ik pak een fiets bij de lobby en rij door de zonnige vallei langs een beek naar het Hemingwaymonumentje. De beek kabbelt, de bladeren vallen. Op de steen staat: 'Most of all he loved the fall.' Dan moet ik terug, want er staat een uurtje schieten bij de Sun Valley Gun Club op het programma. Geen eenden, maar kleiduiven.

Hemingway (rechts) op eendenjacht met Gary Cooper in Sun Valley, in 1939. Beeld Getty
De keuken van de familie Hemingway. Beeld Chantal van Wees / Getty

Woonhuis van Hemingway

Hemingways huis op Cuba is een statig en drukbezocht museum. In Florida gaat het er minder chic aan toe. In zijn stamkroeg Sloppy Joe's Bar in Key West worden imitatiewedstrijden gehouden. Maar in Sun Valley, waar zijn zoons en kleindochter rondliepen, vind je zijn sporen niet zo snel. In de bescheiden bibliotheek vinden we een foldertje met plekken waar Hemingway woonde, werkte, dronk en op eenden jaagde. In de brochure staat ook zijn huis vermeld, vlak bij Warm Springs Road.

Dorpsbewoner en Hemingwaykenner Jim Jacquet leidt ons die middag rond. Als we vragen of we het woonhuis van Hemingway kunnen zien, schrikt de pensionado zich een hoedje. Afgemeten: 'Dat is niet voor bezoekers. We kunnen er later naar kijken, van een afstand.'

Hij gaat liever door met zijn gebruikelijke literaire tour. Op de begraafplaats wijst hij de Hemingwaygraven aan; die van Ernest, vrouw Mary, zoon Jack, kleindochter Margaux - en zijn onbekendere zoon, Gregory. Gids Jacquet: 'Die was beter bekend als vrouw, Gloria. Bruce Jenner was er niks bij.'

De gids vertelt over het treurige lot van de prachtige Margaux ('Vernoemd naar een Franse wijn') en haar oudere, schizofrene zus Muffet, die hier in Sun Valley nog verward door de straten dwaalde. De jongste zus Mariel maakte er een documentaire over, Running from crazy.

De indrukwekkende Upper Mesa Falls. Beeld Corinne van Duin

Nog meer Idaho

Boise
Boise (spreek uit: Boi-zie) begon als handelspost van Franse beverjagers omdat het bij een mooi bois lag. De mix van locals en studenten geven de hoofdstad een levendige sfeer met veel horeca. Aanraders zijn: The Red Feather, Fork en Bodovino.

The Basque Market
De prairies rondom Boise leken op het ruige Baskenland. Er zijn hier dan ook duizenden Baskische schaapsherders neergestreken in de 19de eeuw. Dankzij deze wondelijke migratie kun je er nu heerlijke paella en tapas eten bij The Basque Market. thebasquemarket.com

Greater Yellowstone
Het beroemdste nationale park van de V.S. is Yellowstone. De regio eromheen is minstens zo interessant: die strekt zich uit over Wyoming, Montana en Idaho. Langs Highway 15 kom je langs natuurlijke warmwaterbronnen, bijna verlaten spoorwegstadjes als Pont Neuf en het Shoshone Bannock Tribal Museum. Meer richting Wyoming is er prachtig uitzicht op het Grand Tetons-gebergte. Vanuit het plaatsje Driggs kun je visreisjes boeken. De Teton Valley Lodge-site regelt het voor je.

Pontneuf Valley Brewing
In Pocatello vind je deze kleine brouwerij. Eigenaar Penni Pink vertelt graag over de grote koperen ketels waarin het bier wordt gebrouwen en haar 'love affair' met gist. portneufvalleybrewing.com

Upper Mesa Falls
Deze wilde waterval in het Caribou-Targhee National Forest dondert 35 meter naar beneden. Er is een mooi wandelpad aangelegd en het bezoekerscentrum is een 19de-eeuwse herberg in westernstijl.

McCall & Wine country
Op ongeveer twee uur rijden vanuit Boise, via Highway 55, ligt McCall. Het vakantieplaatsje ligt aan Payette Lake. De weg ernaartoe langs de Payette River is al prachtig. Onderweg kun je stoppen om te raften of een wijngaard te bezoeken. In de winter kun je er skiën, in de zomer zwemmen. Je kunt ook huisjes huren (aan het meer).

Weinig kans

We rijden naar het huis, om het van een paar honderd meter afstand te bekijken. De deftige buren willen geen toeristencircus in hun straat, horen we. Maar we zijn niet helemaal naar Idaho afgereisd om ons zo te laten afschepen. Onze reisgids Nancy pleegt een telefoontje naar de Nature Conservancy, de stichting die het huis beheert. Ze kijkt somber en geeft ons weinig kans. 'Maar', breng ik geïrriteerd in, 'in een BBC-documentaire ligt beroepsreiziger Michael Palin zelfs in het bed van Hemingway (te slapen!)' Toch wil ze ons geen hoop geven. Bovendien: onze lezers zouden er ook niet in mogen.

De volgende ochtend staat er paardrijden op het programma - heel western. Maar de paarden moeten wachten, want er is een doorbraak! Het Europese journaille heeft toestemming om het huis van Mary en Ernest bezoeken. Als we onze lezers maar duidelijk maken dat dit voor hen op korte termijn níét mogelijk is.

Stilleven in Hemingways huis. Beeld Chantal van Wees
Het huis van Hemingway is helaas niet toegankelijk voor publiek. Beeld Corinne van Duin

Topping House

Aan de buitenkant lijkt het huis op de Sun Valley Lodge: roodbruine stenen die eruitzien als hout. Het is dan ook dezelfde architect die dit huis ontwierp voor de gebroeders Topping, een duo dat wegens wangedrag niet meer welkom was in het luxe hotel. De ironie: Topping House is het huis waar Hemingway zich door zijn mond zou schieten, door zijn teen om de trekker van z'n jachtgeweer te krullen - in het gangetje naar de voordeur.

Door deze deur gaan wij niet naar binnen. Zelfs zijn vrouw Mary kon dat niet aan. Na zijn dood maakte ze van een andere ingang de hoofdingang. Het gewei dat boven de deur hing, is ooit - als eerbetoon - door schrijver Hunter S. Thompson gestolen en meegenomen, achterop de motor naar San Francisco.

We schuifelen eerbiedig door de achterdeur. Het is alsof je in een tijdcapsule stapt. Toch ruikt het er niet muf; de zon straalt naar binnen, achter de bank lijkt een schilderij te hangen, maar het is het landschap buiten. Ik zwiep de balkondeur open en hoor het geruis van een beek. Ik weet inmiddels zo veel over deze schrijver, dat het vreemd voelt opeens zo intiem in zijn woning te staan.

Mintgroene wc-pot

In de badkamer liggen nog de Gillette-scheermesjes en staat een fles Brut aftershave. Ik plof neer op de bank, bekijk de tijdschriften, zijn schrijfhoekje en zijn mintgroene wc-pot en bidet.

In de jaren voor zijn dood, op 19 september 1961, krijgt Hemingway bijna geen letter meer op papier. Depressie was geen vreemde in zijn familie; ook zijn vader benam zichzelf van het leven. In zijn avontuurlijke leven ligt zelfdestructie bij Hemingway altijd op de loer. De laatste jaren werden zijn depressieve aanvallen ernstiger en zocht hij ook daadwerkelijk hulp. Hij werd opgenomen in een kliniek in Montana, kreeg daar elektroshocktherapie en zonderde zich af in Sun Valley. Tevergeefs.

Die avond breng ik een bezoek aan Whiskey Jacques, de saloon waar ik dertig jaar geleden wekelijks kwam. Mijn weerzien met mijn vroegere au-pairmoeder is hartelijk en emotioneel. Dertig jaar is lang. Na de tweede fles Californische rode wijn wil ze me graag voorstellen aan haar tweede echtgenoot, met wie ze zo blij is. 'Hij zit waarschijnlijk in Christiania's.'

Een tikje aangeschoten wankelen we het restaurant in. Aan een tafel in de hoek zit een groepje grijze oldtimers. Mijn oude vriendin fluistert keihard in mijn oor dat ze stuk voor stuk 'rich as fuck' zijn.

Op mijn vragen over de beroemde schrijver hebben ze zo laat op de avond maar weinig antwoorden. Maar dan gaat een van hen opeens rechtop zitten. Hij weet dat Hemingway hier zijn laatste avondmaal heeft gegegeten met zijn vrouw Mary. Hij wijst het tafeltje aan. Ik vraag wat de schrijver toen heeft gegeten. Dat weet hij niet, maar Hemingway bestelde altijd hetzelfde: een steak, een gepofte aardappel, een Caesar salad en een fles bordeaux. Cheers, Ernest.

Via natuurpark Craters of The Moon naar Ketchum. Beeld Corinne van Duin
Portret van Hemingway in zijn huis. Beeld Chantal van Wees / Getty
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden