Het huishouden als dagelijks feest

Het summum is om Martha Stewarts televisieshow op zondagochtend in bed te bekijken. Eerst even op de tanden bijten en aansluiten in de rij met minstens zo onuitgeslapen hoofden in de bagelshop om de hoek, om vervolgens terug onder het dekbed te duiken en je niet te bekommeren om de...

TIM OVERDIEK

Martha Stewart zou een zondagochtendontbijt ongetwijfeld heel anders aanpakken. Een glaasje vers uitgeperst sinaasappelsap is vanzelfsprekend. Een eitje dien je te pocheren en, voor de liefhebbers, met wat snippers zalm te versieren. Brood kun je zeker op zondag het best zelf bakken. Bijvoorbeeld. En dat het allemaal gezellig aan een lieflijk gedekte tafel moet worden genuttigd, dat hoeft Martha toch zeker niet te vertellen.

De Amerikaanse maatschapij hangt in toenemende mate van uiteengevallen gezinnen aan elkaar. En zijn de ouders nog bij elkaar, dan werkt in de meeste gevallen zowel vader als moeder. De 's ochtends in allerijl bereide magnetron-maaltijden vormen voor de vroeg zelfstandige kinderen een vertrouwd baken in een woelig en gejaagd familieleven.

In de wereld van Martha Stewart is de magnetron nog niet uitgevonden. Eenvoudige mixjes evenmin. En meubilair is, mijn hemel nee, zeker niet afkomstig van IKEA. Martha staat voor stijl, klasse, charme, romantiek, zeg maar dat kleine beetje extra dat voor de gewone vrouw net niet bereikbaar lijkt. Al beweert Martha het tegendeel, en kan volgens haar iedereen wat zij ook kan.

'Gewoon een beetje creatief denken en doen, dan is perfectionisme perfect mogelijk', zoals de ongekroonde koningin van de Amerikaanse huiselijkheid en gracieus wonen het bij elke demonstratie zo heerlijk simpel verwoordt. En vrouwen vallen massaal voor haar. Haar boeken met recepten, woonideeën en tuinadviezen zijn bestsellers. Het maandblad Martha Stewart Living vindt met een oplage van 1,5 miljoen gretig aftrek. En de wekelijkse televisieshow houdt vijf miljoen landgenoten aan de buis gekluisterd.

Martha Stewart (53) staat aan het hoofd van een imperium dat rondom haar personage is gevormd, en dat een jaarlijkse omzet draait van tweehonderd miljoen dollar. Haar werk verbeeldt een viering van de verloren kunst van het huishouden, dat geen deprimerende en onvermijdelijke verplichting is maar juist een dagelijks feest, waar je naar moet uitkijken omdat onvermoede creativiteit meer persoonlijke bevrediging kan schenken dan resultaten op het werk.

De blijmoedige zorgeloosheid waarmee Martha haar projecten en ideeën aan de vrouw tracht te brengen, levert meer diepe zuchten op dan enthousiaste kreetjes. Want het lijkt inderdaad zo eenvoudig een schattig poppenhuis van gemberkoekjes te bouwen, of een alleraardigst boeket van spontaan geplukte veldbloemen te vervaardigen. Maar wie eenmaal alleen in de keuken aan de slag gaat, zonder Martha's gouden handen en geruststellende glimlach op het netvlies, komt al snel in de problemen.

Wat er ook gebeurt, de klungelige volgelingen blijven het dapper proberen. Per slot van rekening willen we allemaal als Martha zijn. Ook mannen. Of zoals een van haar trouwe fans namens de vriendinnenclub Beyond Martha zegt: 'We kijken gezamenlijk naar haar programma. De grappen en opmerkingen zijn niet van de lucht. Maar feit is dat we niets, maar dan ook niets willen missen.'

Natuurlijk kent ook Martha Stewart haar frustraties. De grootste is dat een etmaal maar 24 uur telt. Ze slaapt hooguit vier uur in die tijdspanne. De rest van de korte dag benut ze om, pendelend tussen haar landgoederen op Long Island en Connecticut en zakelijke afspraken in Manhattan of waar ook in het land, op welhaast maniakale wijze de Amerikanen te bestoken met haar smaak en voorkeur. Het logo van Martha Stewart Inc. is een bijenkorf. Geen twijfel wie er de koningin is.

Als jong meisje was ze al hyperactief. De tweede dochter in een gezin met zes kinderen groeide op 'met naald en draad in de ene hand, en een hamer in de andere', zo zei Stewart eens. Net als collega-ontwerpers Calvin Klein en Ralph Lauren, die eveneens in arbeidersbuurten van New York werden geboren, ontsteeg Martha Stewart de voor de hand liggende levensstijl waaraan leeftijdgenootjes zich weerloos conformeerden.

Haar eerste baantje was babysitten, maar dat verdiende niet genoeg. Op haar tiende organiseerde ze daarom kinderpartijtjes. Drie jaar later ontving de modellenwereld haar met open armen. Dat werk bleef ze doen naast haar studie Europese geschiedenis. Nog voor haar afstuderen trad ze in het huwelijk met Andy Stewart, een aanstaande advocaat van Yale.

Het geld dat tijdens de bruiloft werd geschonken, vond zijn weg naar Wall Street. Martha Stewart ging er later zelf aan het werk, maar haakte spoedig af. Niet zozeer opgebrand door het stress-volle werk, maar vanwege het feit dat ze meer verdiende dan haar echtgenoot en diens vrienden. Ze ontdekte een 'ware liefde voor het huis als leef- en werkplek', en de eerste stap naar haar koninkrijk was gezet.

De huwelijksliefde verzandde na 29 jaar. In 1990 scheidde het tweetal, dat een dochter grootbracht. Naar verluidt werd Andy Stewart op den duur helemaal gek van Martha's drang naar perfectionisme, die jegens hem kleinerende vormen aan had genomen. Het op de klippen gelopen huwelijk maakt Stewart voor de buitenwereld op zijn minst een beetje menselijk, een beetje gewoon.

Haar onverzadigbare drang om elke opening van de Amerikaanse markt te penetreren, heeft van Martha Stewart een levend handelsmerk gemaakt. Net als zangeres/actrice Madonna heeft Stewart een bedrijf rondom haar creativiteit gebouwd. Zonder dat de clientèle zich bedrogen hoeft te voelen.

Want, zoals The Washington Post onlangs schreef, 'haar visie betreft niet een of ander onmogelijk paradijs waar rijke mensen verpozing vinden, maar biedt een leven dat in elke Amerikaanse buitenwijk kan worden geleefd, op ieder moment en slechts met de hulp van wat puike recepten en decoratieve tips.'

Het heeft, tot ergernis van de 250 leden tellende fanclub op Long Island, een groep anti-Martha's er niet van kunnen weerhouden een kalender op de markt te brengen. Het is een parodie op het tijdschrift Martha Stewart Living. De titel van de kalender luidt: 'Is Martha Stewart Living?' En dat is iets wat vriend en vijand zich inderdaad soms wel eens afvraagt.

Tim Overdiek

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden