Reportage

Het houten sigarenkistje is straks mogelijk verleden tijd, tot onvrede van sigarenfabrikanten: ‘Dit voelt als wegpesten’

In sigarenfabriek De Olifant worden de sigaren verpakt in de nieuwe doosjes. Beeld Marcel van den Bergh

Vanaf 2020 mogen sigaretten in Nederland alleen nog worden verkocht in neutrale verpakkingen. Voor sigaren gaat dat zo goed als zeker later ook gelden. Een schrikbeeld voor sigarenfabrikanten als De Olifant in Kampen, die vrezen voor hun voortbestaan.

In de winkel van de Olifant in Kampen staan achter de met glas bedekte houten toonbank de sigaren uit eigen fabriek breed uitgestald: dikke corona’s, slanke panatella’s, puntgave senoritas. Allemaal keurig verpakt in op maat gemaakte kistjes van rossig cederhout.

Zo verpakt de Olifant zijn sigaren al honderd jaar. Het is de vraag hoelang nog. Het traditionele sigarenkistje dreigt het slachtoffer te worden van het niet-rokenbeleid van de regering.

Volgens het Nationaal Preventieakkoord mogen sigaretten in Nederland vanaf 2020 alleen nog worden verkocht in neutrale verpakkingen. Later gaat dat wellicht ook gelden voor sigaren. Zijn prachtige sigaren in een grauwe kartonnen doos: het is een schrikbeeld, zegt Thomas Klaphake, al twintig jaar directeur van sigarenfabriek de Olifant.

Sigarenstad

De oude Hanzestad Kampen was ooit een echte sigarenstad. Aan het begin van de vorige eeuw zaten hier meer dan honderd sigarenfabrikanten. Daar is er nog maar één van over. Dat is de Olifant.

In het fabriekje achter de winkel in het centrum van de oude stad liggen grote balen tabak uit Indonesië, Cuba en Brazilië opgeslagen op houten rekken. Een verdieping hoger worden daarvan met behulp van machines die nog stammen uit de jaren zestig van de vorige eeuw sigaren gedraaid. Nadat die zijn gedroogd worden ze verpakt in kistjes van cederhout.

Dat is niet zomaar, zegt Klaphake, onder het genot van een zacht geurende panatella in de rookruimte achter de winkel. Hij opent een van de sigarenkistjes die op tafel staan. Het hout heeft een lichtzoete geur. ‘Die gaat ook in de sigaar zitten’, zegt Klaphake. ‘Het hout en de sigaar gaan een trouwerij aan, zoals wij dat noemen.’ Verpak je sigaren in karton, dan gaan ze ook naar karton smaken.

De rookwarenindustrie wordt de laatste jaren getrakteerd op de ene maatregel na de andere, zegt Klaphake. Eerst waren er de rookverboden in de horeca. Toen kwam de verplichting om waarschuwende teksten als ‘Roken is dodelijk’ op sigaren- en sigarettendoosjes te plakken. Later kwamen daar foto’s bij van aangetaste longen en rotte gebitten van rokers.

Grote sigarettenfabrikanten laten die meteen op de pakjes drukken. Maar bij de Olifant moeten die stickers met de hand worden opgeplakt, zegt Klaphake. Het fabriekje in Kampen produceert 3,5 miljoen sigaren per jaar. ‘Dat is wat de gemiddelde sigarettenfabrikant in tien minuten doet.’

Uit zicht

Er komt nog veel meer regelgeving aan. In 2020 moeten alle sigaretten bij supermarkten uit het zicht worden gehaald en mogen bij tabaksspeciaalzaken rookwaren van buitenaf niet te zien zijn. Een jaar later mogen tabaksspeciaalzaken ook geen gevelreclame meer voeren.

Het Nederlandse rookbeleid is de uitwerking van een EU-richtlijn. Brussel staat toe dat landen in hun regelgeving onderscheid maken tussen sigaretten en sigaren. Duitsland en België hebben dat bijvoorbeeld wel gedaan. Nederland niet, zegt Klaphake. ‘Hier wordt alles over één kam geschoren.’

Dat is niet terecht, vindt hij. Want een sigaar is een totaal ander product dan een sigaret. ‘Een sigaar is een delicatesse. Die steek je op om rustig van te genieten, zoals van goede koffie of een dure whisky.’ Sigaren brengen jongeren volgens Klaphake ook niet aan het roken. Daarvoor zijn ze te duur. De goedkoopste Olifant, een cigarillo, kost al bijna een euro per stuk. ‘Je ziet jongeren geen sigaren roken.’

‘Wij zijn helemaal niet tegen het anti-rookbeleid’, benadrukt Klaphake. ‘Iedereen weet dat roken slecht is voor je gezondheid. Maar dit voelt als wegpesten.’ Eind mei heeft Klaphake namens de Olifant een protestbrief geschreven aan verantwoordelijk staatssecretaris Paul Blokhuis.

Beeld Marcel van den Bergh

Daarin pleitte hij voor een uitzonderingspositie voor kleine fabrikanten van kwaliteitssigaren. Komt die er niet, dan kan dat het einde betekenen voor de Olifant, waarschuwde hij. ‘Het zou toch erg zijn als na vier generaties de fabriek zal moeten ophouden te bestaan.’

Het antwoord dat hij onlangs kreeg was weinig bemoedigend. In een kort briefje liet Blokhuis weten dat hij anti-rookmaatregelen niet wenst te bespreken met tabaksfabrikanten. ‘Dit om te voorkomen dat de tabaksindustrie invloed kan uitoefenen op het tabaksontmoedigingsbeleid.’

Een woordvoerder van de staatssecretaris laat weten dat het voornemen om ook sigaren in de toekomst alleen nog in neutrale verpakkingen toe te staan zo goed als vast staat. Het is slechts nog de vraag wanneer het wordt ingevoerd. Dat wordt mogelijk 2022.

‘Blokhuis wil gewoon niet luisteren’, zegt Klaphake. Hij wijst naar een kartonnen verpakking van vijftig ‘Fantjes’ (tuitknakjes), aan alle kanten voorzien van waarschuwende teksten. Vroeger zaten die per tien stuks in prachtige houten kistjes met een messing slotje. Dat ging niet meer: de kistjes waren domweg te klein om alle waarschuwingsteksten en foto’s op te plakken. Het ziet er niet uit, beaamt Klaphake. ‘Die strijd hebben we al verloren.’

Verbetering

In de fotobijschrift van dit artikel stond dat sigaren in fabriek De Olifant in Kampen nog verpakt werden in kistjes van cederhout. Dat klopt, maar op de foto werden ze verpakt in (door het personeel verfoeide) kartonnen kistjes. Dit hebben we aangepast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden